Cumhuru'nu kucaklayan bir Cumhurbaşkanı niye önemli?

1960'lı yıllar. Anadolu'nun bir köyüne yol getirilecektir. İnceleme yapmak, yolun nereden geçeceğinin kararını vermek için ilin valisi, yanına yetkili birimlerinin görevlilerini alarak köye gelir. Köyün yakınına dek getirilen, tek aracın işleyebileceği yolla, Bayındırlık İl Müdürlüğü'nün yol yapım işlerinde kullanılan aracına binerek gelmiştir köye. Köylüler, 7'den 70'e valiyi karşılamak için toplanmışlardır.

Vali araçtan inerken köyün muhtarı:

- Valimiz göründü, sessice bekleyin, bize yaklaşınca el sallayın, alkışlayın diye köylüleri uyarır.

Orta yaşın üzerinde bir kadın olan Fatma hanım, valiyi görmek için yüreği çarpanlar arasındadır. Valinin hangisi olduğunu merakla sorar. Gösterirler.

- Şu arabadan inip yürüyerek bize doğru gelenlerin en önündeki adam, diye valiyi gösterirler.

Fatma hanım, köye yol yapma yetkisi olan, bir ili yöneten, herkesin karşısında düğmelerini iliklediği valinin bir insan olduğunu görünce, şaşkınlığını gizleyememiş, haykırmış:

- Ana! Vali adamdan mı oluyormuş?

Yaşamı boyunca karşılaştığı uygulamalardan edindiği algılama, valinin, devletin olağanüstü gücü olan, istediği vergiyi alan, istediğini alıp tutukevine tıkan, canı isterse insanlara, köylere, köylülere yardım yapan güçlü bir varlık olduğu yerleşmiştir kafasına. Yaşanan bu olay, yüzyıllarca devlet gücünün halka nasıl yansıdığının anlaşılması için güzel bir örnektir.

Cumhurbaşkanı adayı sayın Abdullah Gül, siyasal partileri, sivil toplum kuruluşu adı verilen kurumları gezerek, Cumhurbaşkanı olması durumunda, görevini hangi ilkelerle yapacağı konusundaki düşüncelerini paylaşıyor. Kendisine destek verilmesini istiyor. Bu kurumlar halkın tüm birimlerini temsil etmekten uzak. Sayıları az. İşlevleri, nitelikleri, iç işleyişleriyle sivil toplum örgütü olmaktan uzaklar. Bunlar sorunun ayrı bir boyutu. İşin güzel yanı, bir Cumhurbaşkanı adayının halka doğru gitmeye başlaması. Bu tavırla, yurttaşla devletin uzlaşmaya başlamadığının kıvılcımlarının ışıltılarını görmekteyiz.

Halka gidişin başlangıcı, halkı insan yerine koymanın en önemli adımlarından biridir. Vatandaşın insan yerine konulmaya başlanmasının ön çalışmaları bunlar. Ülkeyi köşe bucak gezerek, halka nasıl bir yönetim uygulayacağını anlatan, verdiği sözleri tutmayınca bir kez daha gezdiği yerlere adım atmaktan çekinecek, halktan bu kaygılarla destek isteyecek Cumhurbaşkanı adaylığı günlerinin doğum sancıları yaşanmaktadır. Gücünü halktan alacak bir Cumhurbaşkanının yapması gerekenler bunlardır. Kim seçilse bu süreçlerden geçmeli. Yüreği halkın desteğini alabilmenin kaygısını, sevincini duyumsamalıdır. Gerçek demokrasi, bu süreçlerin yaşandığı sistemin adıdır.

Katılımcı demokrasinin, yönetimi halkın katılımıyla biçimlendirme anlayışının yaşama geçirilmesinin örneklerini yaşamaya başlamış bulunmaktayız. Halkın dışında olan, görevlerini insanların mutluluğu için yapmak zorunda olduklarını algılamayanlar, halka hizmet edemezler. Devletle halkın, değişik alt kimlikler yaşayan kesimlerin barışması, yönetimin halkın içine girmesi, açık, hoşgörülü olmasıyla olanaklıdır.

Yıllarca halktan kopuk, seçilmesine, yetkilerine, eylemlerine hiç karışamadığımız, bağlılık duymakla yükümlü olduğumuz, insanüstü bir güç odağı olarak görmeye alışkın olduğumuz Cumhurbaşkanı, artık seçilmek için siyasal partileri, sivil toplum kuruluşlarını gezerek seçilmesi için destek istemekte. Gelecekte halkın ayağına giderek, il il, ilçe ilçe, tüm ülkeyi köşe bucak gezerek, ülkeyi, halkı tanıyarak, sorunlarını anlayarak, halktan destek istemeye başlayacağı günlerin geleceğinin belirtisidir bu çabalar. Ülkemiz için önemli bir yeniliğin ufuklarından yükselen ışınlardır yaşamaya başladıklarımız. Atılan adımlar, hiç kimsen dil uzatamadığı, sorgulayamadığı, tartışamadığı, bağlılık duymak zorunda olduğu bir kurumu, halkın denetimine açmanın görüntüleridir

Sayın Abdullah Gül, verdiği sözlerin ne kadarını tutabilecek? Halkın güvenini ne denli boşa çıkarmamayı başarabilecek ? 1982 Anayasası'na bağlı bir Cumhurbaşkanı ne kadar demokrat, halktan yana olabilir? Halkın yanılmadığı bir döneme tanık olabilecek miyiz ? Bu ülkede seçilmeden önce verdiği sözleri tutabilen birinin çıktığını görebilecek miyiz? Bunları zaman gösterecek.

Sayın Gül, 1982 Anayasası, öteki yasal düzenlemeler, asker - sivil bürokrasinin gelenek, görenekleri, alışkanlıkları karşısında, dört dörtlük sivil bir Cumhurbaşkanı olamaz. Sivil bir Cumhurbaşkanı, sivil uygulamalara tanık olabilmemiz için, küresel değerlere uygun bir hukuk sistemi kurmamız gerekmektedir.

Sayın Gül, kendisini destekleyenlerle, seçmen kitlesiyle, halkla ters düşerse, bu yalnızca kendi seçimleri, yönelimleri, kişiliğiyle ilgili değil, kuşatıldığı yasal sınırlar nedeniyle olacaktır.

Lider, büyük yetkileri elinde toplayan değil, büyük yığınları olumlu alanlara yöneltmeyi başaran kişidir. Devlet gücünü kullanarak halkı yönetmenin zamanı geçmiştir. Halkın tüm kesimlerinin gücüne yön vermeyi başarmanın geçerli olduğu bir çağda yaşamaktayız. Sonsuz sayıda düşünceyi, insanlığın, uygarlığın ölçütlerine uygun biçimde yaşama geçirmenin gerekli olduğu bir zaman dilimi içinde bulunmaktayız.

Cumhurbaşkanının, valinin, devletin bizler gibi insanlar olduğunu, devlet denilen kurumu yine insanların oluşturduğunu, bunlara insanüstü değerler biçmenin çözüm yolu olmadığını, halk varsa devletin, Cumhurbaşkanının olabileceğini, olmazsa olamayacaklarını, bu nedenle bu kurumların, kişilerin halka hizmet için varolduklarını yaşayarak öğrenmemizin zamanı gelmiştir. Ülkemiz, çevrede yaşayan, adam yerine konulmayan, güvenilmeyen, önemsenmeyen, seçimden seçime uğranılan, geniş halk yığınlarının merkeze, devlet yönetiminde etkin olmaya doğru yürüdüğü bir sürecin ağrılarıyla kıvranmaktadır. Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmeye başlanması, bu serecin başarıya ulaşmasıyla doğru orantılı olacaktır.

Türkiye, İslami gelenekten gelen birinin Cumhurbaşkanlığına gelmesi, yerelleşmenin geliştirilmesiyle değil, gerçek bir demokrasiyi yaşama geçiremezse, bölünecek, parçalanacaktır.

Halkını kucaklamayı başaramayan yönetimlerin parçalanmaktan kurtulmaları olanaksızdır. Bir ülkede yaşayan insanları postal sesleri, dipçik gölgesiyle bir arada tutma çağı geçmiştir. İnsanları bir arada tutacak hoşgörü, insan sevgisi, hukukun toplum yaşamına egemen olması, insan sevgisi, insanların duygularını, düşüncelerini hiçbir engelle karşılaşmadan özgürce söyleyebilmelerinin yaşama geçirilmesi gibi insana özgü değerleri, tüm değerlerin üstüne taşıyacak bir toplumsal sistemin kurulmasıyla olanaklıdır.

* Araştırmacı - Yazar