Dava elitlerin seçilmişlere son hamlesi

Türkiye'nin derinden yaşadığı kültürel ve siyasi çatışma bugünlerde AK Parti'ye karşı açılan kapatma davası ile birlikte doruk noktasına ulaştı. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın önündeki en iyi strateji, Türkiye'deki tüm kamusal özgürlüklerin önünü açacak kanunların bir an önce hayata geçirilmesi olarak gözüküyor.

Bu hareket Erdoğan'ı atanmış bir mahkemeye karşı kendisine oy verenlerin hakları ve istikbali için savaşan bir demokrat olarak gösterecektir. Geçmiş aylarda Türkiye'de başörtülü öğrencilerin üniversitelere alınıp alınmaması üzerine son derece hassas bir tartışma yaşandı. Türban konusu, Türkiye'yi şekillendiren sosyal devrimin sadece bir kıvılcımı. Esas savaşın etki alanı çok daha geniş ve pay kapma savaşı zannedildiğinden çok daha büyük bir pasta için.

Yargıtay Başsavcısı Abdurrrahman Yalçınkaya başkanlığında hazırlanan 162 sayfalık doküman, yönetimdeki AK Parti'nin laik devlete karşı hareketlerin merkezi niteliğinde olduğunu iddia ediyor. Başsavcı Yalçınkaya, ülkenin en yüksek mahkemesine Meclis'te 340 sandalyeye sahip partinin kapatılması için dilekçe verdi ve Başbakan Erdoğan ve Cumhurbaşkanı Gül de dahil olmak üzere 71 üyesinin siyasetten men edilmesine ilişkin bir madde de var dilekçede. Geçtiğimiz Pazartesi günü mahkeme davayı kabul etti. Artık Türkiye'yi derin bir belirsizlik süreci bekliyor.

Esasında, geçen ulusal seçimlerde kaybeden güçler, seçilmiş hükümete karşı mahkeme kararıyla tepki veriyor ve daha da ötesinde sadece hukuksal düzenin değil, askeri kanadın da desteğini almış durumdalar. Yorumcu Yavuz Baydar'ın ifadesiyle, Türkiye'nin demokrasisi büyük bir krizin içine çekiliyor ve sonunun ne olacağı son derece belirsiz. Benzer şekilde, diğer yapılan yorumlar arasında belki en ilginci, Türkiye'nin bile bile siyasi bir 'harakiri' gerçekleştirmenin eşiğinde olduğunu iddia ediyor.

Türkiye Cumhuriyeti, 1923 senesinde kuruluşundan sonraki yarım yüzyıl içerisinde seküler güçlerin gardiyanlığında, resmi güçlerin gölgesinde, bürokrasi ve hukuk organlarının gerçek gücü ellerinde tuttukları bir yanıltıcı demokrasi örneğiydi. İş dünyası İstanbul tabanlı holdingler tarafından kontrol ediliyor, hükümet bu şirketler topluluğuna ordunun gölgesindeki demokrasiyi desteklemeleri için ciddi destek veriyordu.

AK PARTİ YENİ EKONOMİK SINIFIN TEMSİLCİSİ

1980'lerin başında ise, Anadolu'nun uzun zamandır uyuyan şehirlerinde yeni bir sınıf Türkler doğuyordu. Yeni açılmış üniversitelerde eğitim almış, kimi zaman Avrupa'da misafir işçi olarak bulunmuş binlerce yatırımcı artık Anadolu'da yeni bir yaşam kuruyordu. Ve kademeli olarak İstanbul'un beyaz Türklerine ve kontrol edilen milli ekonomiye karşı meydan okuyorlardı. Bu sınıfın çoğu üyesi dindardı ve laik elitlerin sahip olduğu tutku onlarda yoktu. Sosyal ve ekonomik gücü elde ettikten sonra artık yapılması gereken siyasi gücün elde edilmesiydi ve Başbakan Erdoğan'ın partisini buldular karşılarında. İşte tam da bu sebebten dolayı eski düzenin sahipleri derin bir korku içindeler.

Geçen sene içinde elit kesim iki defa hükümete karşı harekette bulundu ve başarısız oldu. İlkinde, Abdullah Gül'ün cumhurbaşkanı seçimlerinde aday olması engellenmeye çalışıldı. Hükümet erken seçime giderek karşılık verdi ve görülmemiş bir çoğunluk yakalayarak parlementoda hakimiyet elde etti. Elitlerin bir sonraki hamlesi cumhurbaşkanlığı seçimlerini popüler oylara göre yapma fikrini ortaya atmak oldu, parlemento tarafından seçilmesine alternatif olarak! Bu süreçte generallerin daha çok etkinliği olacaktı zira. Bu atılım da sonuçsuz kaldı.

Bu ay AK Parti'ye açılan dava ile yine Başbakan Erdoğan demokrasiyi savunurken mağdur duruma düşen pozisyonunda. Erdoğan hep bu durumlardan daha da güçlenerek çıkıyor. Ancak son dönemdeki hareketlerine bakacak olursak, artık bu durumu kolay kaldırabilecek gibi gözükmüyor. Erdoğan ve partisi Türkiye'ye bugüne kadar gelmediği ölçüde demokrasi getirdi ve partileri olmadığı kadar halkın istediğini yansıtıyor. Ancak başta verilen sözlerin ardından, özgürleştirici gündemlerini uygulamakta başarısızlar. AB üyeliği konusunda yavaşlama var, kısmen bunun sebebi Erdoğan'ın yeteri kadar tam demokrasi hedefi için ülkesine öncülük edemiyor olması. Meclis çoğunluğunu azınlık hakları, ifade özgürlüğü ve Kürt sorununa yeni bir açılım gibi konularda kullanmadı Erdoğan.

Elbette bu tür atılımların gittikçe güçlenen milliyetçi kanat tarafından öfkeyle karşılanmasının muhtemel oluşu durumu kısmen açıklıyor. Erdoğan esir olarak ülkeyi yönetmektense, daha önceki reform programını tekrar uygulamaya koymalı. Türkiye'nin hükümeti ülkeye istikrarsızlık getirmek isteyen, sendeletmeye çalışan iç güçlerin saldırısı altında. AK Parti tam demokrasi için tekrar savaş vermeye başlamalı, Türkler bunu istiyor, aynen dünyanın geri kalanının istediği gibi.

*The Guardian, 1 Nisan 2008, Çev. Evren Tok