Gençler neden şiddete yöneliyor

Dinlenilmeyen, değer verilmeyen, zihinsel aktivitelerle derinlik kazandırılamayan birey kendini anlatmak, tanıtmak için kol gücüne, kabadayılığa ve sesini yükselterek “Ben de varım” demeye çalışıyor. Bu tür davranışta bulunanlar eskiden çoğu topluluklar tarafından destek de görürlerdi. Aferin oğluma gücünü gösterdin gibisinden teşvik bile edilirdi. İletişim araçlarının yaygın olmadığı bu dönemlerde toplumsal kültürün bugün “şiddet” olarak tanımladığı ancak o günlerde “cesurluk” olarak teşvik edilen bu davranış biçiminin günümüze yansıması marjinal olsa bile kitle iletişim araçlarınca sunuş biçimine bakıldığında ne denli “tehlikeli/öldürücü” ve “yaşam hakkını yok edici” bir teşvik olduğu gözardı edilmektedir.

12 Eylül öncesindeki bir kısım dernek, birlik ve ocak adı altında örgütlenen gençliğin, bu yasal derneklerde katıldığı eylemler ve gösterilerde ki performansı oranında kabul görmesi, etkili bir üye olması için çok önemliydi.

Modern demokrasilerde insan kaçıranın, aynı sırada oturduğu arkadaşını öldürenin katil olarak adlandırıldığı gerçeği ortada iken, tarihimizde okuduğu üniversitede kendisi gibi düşünmeyeni öldürdüğü için idam edilen dönemin gençlerinin ölüm yıl dönümlerinde mezarlarına çiçek bırakılması bu kültürel bakış açısının hâlâ devam ettiğinin bir göstergesi değil midir? Öğrenme derinliğini kazanmış, düzenli çalışma alışkanlığı olan, düşünme becerileri gelişmiş, kendisinin yazılı ve sözlü olarak ifade edebilen bir genç neden şiddete başvurarak “Ben de varım” psikolojisine ihtiyaç duysun. Üniversitede okurken edebiyat, müzik, spor, bilim vb. herhangi bir alanda kendisini ispatlamış, iz bırakmış ve hayata veda etmiş hangi gencin ölüm yıl dönümünde mezarına çiçek bırakılmış!

Bu gün televizyonlarda boy göstermek, “meşhur” olmak için kültürel derinliğe ne gerek var? Eline silah alıp dağa çıkmakla, bütün kameraların olduğu önemli bir maçta bıçağı sağa sola sallamakla veya belki de tesadüfen girdiği üniversiteye gelen bir devlet adamına yumurta atmakla daha çok meşhur olunuyorsa, delikanlı niye zahmet edip beyinsel bir faaliyetin içerisine girsin. İlkel çağ insanının kol gücüne dayalı yaşam biçimi ile bu bilgi çağında kitap okumanın, öğrenmenin beyinsel derinlik kazanmanın zahmetine niye katlansın…

Kolunu sallamak, kabadayılık taslamak, yumurtayı en uzağa atmak için özel bir çabaya gerek yok. Delikanlılık çağındaki bireyin içinde bu faaliyetleri yapabilmek için yeterli enerji zaten Allah vergisidir. Zor olan beyin denilen gizemli dünyanın bütün kıvrımlarını harekete geçirecek, düşünecek, düşündükçe okuyup öğrenecek, öğrendikçe tevazu sahibi olacak süreçtir. Ancak bu süreç kol sallamakla, avazı çıktığı kadar bağırmak kolaylığı ile olmuyor. Üzücü olan demokrasi olarak tanımlanan bu düzende elinde üniversite diploması olan koca koca adamların bu meşhur olma araçlarından yararlanarak tüm bu yaşananları “demokratik hak talebi” olarak tanımlamalarıdır. Üstelik bizzat kendilerinin bu çağı bilgi çağı, hatta bilgi ötesi çağ olarak adlandırmalarıdır. İçinde az da olsa bilgi kırıntısı olan hiçbir izan sahibi insan bu tür hak arama yöntemlerini demokratik bilinç yükselmesi ile açıklayamaz.

Her aya ortalama iki şiddet vakasının yaşandığı bir kenar mahalle lisemizde okul öğretmenlerinin oluşturduğu komisyonun geliştirdiği bir proje okuldaki şiddet vakasını yok denecek düzeye getirmiş durumdadır. Okulda bulunan yaklaşık 800 öğrencinin tamamı bir etkinlikle ilişkilendirildi. Okulda satranç, matematik, laboratuar, halk oyunları vb. tüm dallarda etkili işleyen faaliyetlerle öğrenciler çalıştırıldı. Öyle ki o yıl OYAK Çimento'nun organize ettiği il düzeyindeki matematik yarışmasında Fen Lisesi'ni dahi geride bırakarak il birincisi oldular. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın organize ettiği Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Bilgi Yarışması'nda İmam Hatip Lisesi'ni geçerek yine il birincisi oldular. Bir öğretmen rehberliğinde oluşturulan semavi grubu il düzeyine yaptığı gösterileri, ilde en çok seyredilen faaliyet oldu. O yıl üniversite sınavların- da en zayıf olduğumuz Matematik, Fen ve Coğrafya alanında toplam puanda ilin en iyi okulu oldular. Valilik halk oyunları yarışmasında okullarını başarıyla temsil ettiler. Hemen hemen tüm spor dalların da o okulun öğrencilerini görmek mümkündü. Bir yıl öncesine kadar şiddetle anılan okul, artık başarılarıyla anılmaya başlandı. O dönem mezunu öğrencilerin gittiği üniversitelerde kendilerini şiddetle ifade etmelerine ihtiyaçları var mıdır?

Okullarda, sınıf ortamlarında kendilerini ifade imkânı bulan, akademik gelişimleri teşvik edilen, ahlaki değerleri ön plana çıkarılan, yeterli sosyal ve kültürel faaliyetleri mümkün kılan bir okul ortamından geçmiş bir öğrenci, kendisini göstermek için şiddete ihtiyaç duyar mı? Bu tür gösterileri organize etmek için kurulmuş gençlik teşkilatları acaba etkili okulların öğrencilerinden kendilerine ne kadar üye bulabilirler? Ya da en iyi yumurta atıcıları acaba hangi etkili kültürü olan okullardan yetiştiler.

Bir etkilenme aracı olarak okul kültürünü, üniversiteye girmek için sınav sürecini ve tüm eğitim sistemimizdeki öğrenme-öğretme sürecini yeniden tartışmadıkça, sorgulamadıkça, çağa uygun yöntemler geliştirmedikçe, bilgi ötesi çağda yumurta atan, maçlarda rakip taraftarı bıçaklayan, “işte bende varım” ihtiyacı duyan 19-20 yaşlarında ki gençlerin dramını doğru tanımlayamayız, çözüm üretemeyiz.