Kadın hakları ve aile birliği birbirinin alternatifi midir?

Kadın hakları, kadın erkek eşitliği konuları gündeme geldiğinde, muhafazakâr ve feminist söylem, birbirlerinin dillerini, tarihlerini bilmedikleri, önyargı ve kalıplarını kıramadıkları için çatışırlar, tartışırlar.

Başbakan'ın “Kadın erkek eşitliğine inanmıyorum” ifadesiyle, tekrar başlayan tartışmanın dumanı hâlâ üzerinde. Ayrıca nüfus projeksiyonlarından dolayı yaptığı “üç çocuk” tavsiyesinin, kadın erkek ilişkisini tanımlarken kullandığı “mütemmim cüz” ifadesinin feminist anlayışta karşılık bulmaması, tartışmayı iyice derinleştirdi. Feministler, Başbakan'ın söylemlerinden yola çıkarak, hükümetin sekiz yıldır yaptıklarını neredeyse yok saydılar. Başbakan'ın “hukuk temelli eşitliği sonuna kadar savunduğunu, fıtraten ve biyolojik farklılığa vurgu yaptığını” her ifade edişinde de eleştiriler sadece boyut ve yön değiştirdi.

İktidar partisinin mensupları, Başbakan, milletvekilleri, parti ve hükümetin temsilcileri, merkezde ikamete bu kadar talipken, dünyada yükselen değer olan, gelişmişliğin göstergesi “kadın haklarına” karşı duyarsız olabilirler mi?

Hem Kasımpaşalı ve hem de Rizeli bir Başbakan, bir yandan kadın erkek eşitliğine karşı çıkarken, bir yandan da Anayasa'dan İş Kanunu'na, TCK'dan sosyal politikalara onlarca düzenlemeyi, sadece kadın STK'ların lobi çalışmasıyla kabul etmiş olabilir mi? Başbakan'ın, hükümeti döneminde yapılan düzenlemelerdeki “Kadın erkek eşittir, devlet bu eşitliği sağlamakla yükümlüdür” veya “Eşit işe eşit ücret” ifadelerini görmemesine imkânı var mı? Unutulmamalı ki, “aile içi tecavüz” kavramı mevzuatımıza, muhafazakârlığı olumsuz olarak yaftalanan AK Parti döneminde girdi.

Çatışmanın temelinde, tarafların birbirinin diline, tarihine, söylemine, kelimelerinin yüküne aşina olmaması, ortak dil geliştirememesi yatmaktadır. Dil ve söylem birliği kuramamaktan kaynaklanan ciddi bir iletişim kazası yaşanmaktadır. Muhafazakâr ve feministlerin birbirlerine karşı hâlâ kıramadıkları önyargıları bulunmaktadır. Geldikleri siyasi, kültürel kökler, farklı jargonlar kullanmaktadır. Yakın zamana kadar iletişim kanallarının kapalı olması, karşılıklı yabancılaşmayı da beraberinde getirmiştir.

Muhafazakârlar, feministlerin, aile değerlerini hedef alan, geleneği toptan yok sayan, ilkel bir sayısal eşitlik kavgasıyla, erkeklere karşı hasmâne tutum içinde olduklarını düşünmektedir. Feministler de, dindar ve muhafazakârların, aileyi, geleneksel değerleri kutsayarak, kadını ikincilleştirdiğini öngörmektedir. Diğer yandan ise, feminizmin, muhafazakârlara ve özellikle erkeklerine karşı kullandığı üstenci, toptancı, dayatmacı, empatiden uzak dili, durumu daha da vahim hale getirmektedir.

Aslında her iki tarafta da zannedilenin aksine homojen bir yapı yoktur. Kendi içlerinde de farklı düşünceleri, nüansları barındırmaktadır. Marjinaller istisna, bir masaya oturabilen iki tarafın, kadının insan ve vatandaşlık hakları noktasında, temelde hiçbir ayrılığın söz konusu olmadığı açıkça görülecektir.

Yapılan tartışmalar kamuoyu nezdinde, kadın hakları ve aile birliğinin birbirinin alternatifiymiş gibi algılanmasına neden olmaktadır. Kadın hakları savunucuları, geleneksel aile rollerinden dolayı, aile sorumluluğunun ağırlıklı olarak kadının üzerinde olmasının, kadının bireysel haklarını çiğnediği görüşündeler.

Diğer yandan muhafazakâr erkekler, kadınlar toplum içinde “ben” diliyle güçlendikçe, aile birliğinin dağılacağı yönünde endişeler taşıyorlar.

Bütün bunlarla birlikte, Başbakan'ın, geldiği kültürün literatürüyle, takım oyuncusunu tanımlamak adına kullandığı “mütemmim cüz” ifadesi de feministler tarafından farklı anlaşılmaktadır. Oysa kadın ve erkek, biri diğerinin değil, her ikisi birbirinin “mütemmim cüzüdür”. Takım oyuncusu olmak, yoldaş olmak, hayatı paylaşmak adına…

Toptancı bir anlayışla kavramların siyasallaşması geçmiş dönemde çatışmanın temellerini oluşturdu. Bazen bıyık, saç, parkayla vücut bulan çatışma, bazen de oluşturulan kavramlar üzerinden, içerik dikkate alınmaksızın gerçekleşti.

Yıllarca sol söylemin kullandığı “emek, örgütlü toplum” gibi kavramları, Özal'ın “hak” temelli bir anlayışla sahiplenmesiyle birlikte, siyasetin dili yeniden kurgulanmaya başladı. Böylece, kavramlar üzerinden çatışmak yerine, ortaklıklar üzerinden işbirliği gündeme gelebildi.

Kadın haklarında, yaşlı ve çocuğuyla barışık, ailenin bir arada fakat bireyin haklarının tek tek ifade edildiği, “kökü mazide, yüzü atide” bize ait bir model geliştirmek zorundayız.

Geçmişten gelen yerleşik yanlışları düzeltirken, kıymetli olanı özgüvenle muhafaza etmemiz, “ben” veya “bizi” tek taraflı yüceltmeden, kadın ve erkeği birlikte dönüştürmemiz gerekiyor. Avrupalı hemcinslerimizden çok önce çıktığımız bu yolda yenidünya değerlerini, kendi kıymetlerimizle hemhal ederek toplumsal standartlarımızı yükseltebiliriz. Onlarca yasa çıkarsak dahi empati, muhabbet, sevgi, saygı, vicdan dilini kullanmadan arkadaş, yoldaş, aile olmayı başaramayız.