Türkiye operasyona mecbur bırakılıyor

Terör bir anda yeniden gündemin ilk sırasına oturdu. Şimdi akıllarda iki soru var. Terör neden şimdi yükseliyor ve Türkiye'nin operasyon seçeneğinin sonuçlarının ne olacağı. İşte bu soruları bölgeyi tanıyan Eski Milletvekili Haşim Haşimi ile konuştuk

Daha önce Başbakan'ın Kürt meselesi ile ilgili önemli açıklamaları vardı, AB süreci sebebi ile de olsa Kürt meselesinde adımlar atıldı, birçok yasak kalktı. Hükümetin dış ilişkilerde ciddi açılımları oldu. Bu süreçte Türkiye, sorunların çözümü anlamında belki de ilk defa Kürt meselesinde ciddi bir inisiyatif elde etmeye başlamıştı. Hem Türkiye içinde hemde Ortadoğu genelinde mevcut dengeleri değiştirecek bir sürece girilmişti. Amaç bahsettiğim sürecin engellenmesidir.

Seçimlerden hemen sonra çok iyimser bir hava estirildi. Kürt meselesini etkileyebilen dinamikler hemen gözardı edildi ve daha çok bir bekleme dönemine girildi. Gerilimli bir sürece girileceğini düşünüyordum çünkü bunun işaretleri vardı. Normalleşme süreci iç siyasette Ak Parti'ye, dış siyasette de Türkiye'ye yarıyor ve bu birçok unsuru rahatsız ediyor.

Son olaylardan dolayı hükümetin tezkereyi çıkarmaktan başka bir yolu kalmamıştı zaten. Operasyonun olması kuvvetle muhtemel, ki zaten şu anda dar kapsamlı da olsa oluyor. Fakat operasyon, Kuzey Irak'a yönelik geniş bir müdahaleye dönüşürse bu sınır ötesi operasyondan çok sınır ötesi tuzağa dönüşebilir.

Operasyonların neye yolaçabileceğine bakmak gerekiyor. Bence operasyonun PKK konusunda doğrudan bir faydası olmayacak. Türkiye'nin devlet olarak Kürt meselesinde inisiyatif almasını engelleyecek bir sürece girilecek, yani son birkaç yılın bütün çabaları boşa gidecek. Bu süreçle, AK Parti'nin Kürt meselesi üzerinden zayıflatılması, yalnızlaştırılması çabası var. Birçok yerde son gelişmeler Türkiye'nin tavır alması, inisiyatif koyması olarak tarif ediliyor. Ben tersini düşünüyorum. İnisiyatiften çok, mecbur bırakılma var, sürüklenme var. Zaten Türkiye içinde de daha önce bazı kesimlerin ve özellikle muhalefetin sırf AK Parti'yi sıkıştırmak için dile getirdiği birşeydi müdahale.

Türkiye'nin güvenlik kaygılarını gidermek istemesi doğal, bu noktada bir tartışma yok zaten. Güvenlik kaygıları açısından kimin işine yarayacak, kimin ekmeğine yağ sürecek, kim oğullarını, kızlarını kaybedecek, kimler bu çatışmanın psikolojine mahkum olacak? Medyanın ve siyasetin sakinleşmesi lazım. Sorunların kontrolden çıkması, inisiyatin elden gitmesi riski çok büyük. Böyle bir dönemde provokatif tavırlar, medyada uyarı adı altında yapılan tehditler sadece krizi büyütüyor. Çatışmalı bir süreç sadece Kürtleri etkilemeyecek ki, herkesi, hepimizi etkileyecek.

Irak'ta hemen hemen her kesimden yetkilileri, Türkiye'ye defalarca davet ettik, Kürtler hariç. Sürekli olarak oradaki Kürtler ya gözardı ediliyor ya gözdağı veriliyor ya da kırmızı çizgiler ilan edilip duruluyor. Herkes biliyor ki Irak'ta yeni bir yapı var ve bu denklemde en güçlü siyasi dinamikler Kürtler ve Şiiler, Kürtlerin merkezi hükümet üzerinde belirleyici bir gücü de söz konusu. Elbette ki farklı ülkelerde Kürtler arasında belli bir etkileşim olacak, yeni bir şey değil ve ilk defa olmuyor. Yapılması gereken bu etkileşimi olumlu bir şekilde kanalize etmektir, bunu yapabilecek kanalları, alanları açık tutmaktır. Dışlama ile, tanımama ile bir yere varılabileceğini zannetmiyorum. Ne oradaki Kürtlere ne de Türkiye'ye bir faydası var bunun. Bu noktada uyumlu ve geniş kapsamlı siyasete ihtiyaç var ama sonuçta bunun önü açıktır, yapılabilir birşeydir.

PKK konusunda yerel Kürt hükümet yetkililerinin işbirliği ile çözelim tavrı zaten söz konusu. Geçmişte Kuzey Irak Kürtleri ile PKK defalarca çatıştı, yüzlerce değil binlerce ölüyle sonuçlandı. Bugüne kadar yapılan 24 sınır ötesi operasyon içinde nispeten etkili olanların hepsi, bölgedeki Kürtlerle belli bir diyalog ile gerçekleştirilen operasyonlar. Özal dönemi Türkiye'sinin geliştirdiği bölgesel diyaloglar sayesinde oldu bu. Biz Kürt meselesini Kürtlere rağmen çözmek niyetindeyiz. Sorun bu. Ama son yaşanan görüşmelerle beraber kriz durumu devam ediyor, perde arkasında görüşmelerin nasıl gittiğini zaman gösterecek. Sadece bu süreçte kontrolün elden kaçması ihtimali var ki, buna çok dikkat edilmelidir.

Buna gelmeden önce birşeyi netleştirelim. Meclise girmeleri önemliydi ve gerekliydi ve şu an yetersiz kaldıkları da açık. Fakat yetersizlik ve zayıflık DTP üzerindeki baskı ve dışlamaları meşrulaştırmıyor. Çünkü bu tavır DTP'yi daha çok zor duruma sokuyor, içine kapanıyor. Çok mu iyi performans gösteriyorlar hayır ama zamana ihtiyaçları var. DTP'yi eleştirmek, ki zaten eleştiriyoruz, başka bir şey, tümden dışlamak bambaşka bir şey. DTP'nin dışlanması sorunları çözmez, artırır.

PKK-Kandil gibi meseleler bir yana, partiler içinde çeşitli eğilimler olması doğaldır. Hangi parti homojen? DTP'lilerin medyaya yansıyan açıklamalardan da farklı eğilimlerin olduğu anlaşılıyor.

Kürt meselesinin nasıl konuşulması gerektiğinden, önceliklerin ne olduğuna kadar birçok tartışma görüyoruz, duyuyoruz. Sol partilerle ittifakın DTP'ye ne alıp verdiği tartışması yaşanıyor, tartışma konusu oluyor. Bu farklı eğilim görüş ve açıklamalar DTP içerisinde belli bir hareketlenme getirebilir ama bir bölünme veya buna benzer bir şey yaratmaz. Muhafazakar ve dindar Kürt kesimlerden başka, DTP'ye alternatif olabilecek partiler güçlü bir gelişim gösteremedi. O yüzden DTP'yi tamamen dışlayan bir yaklaşımla Kürt meselesini konuşabilmek mümkün ve anlamlı değil. PKK sürece ağırlığını koymak, buradayım demek istiyor. Hem sisteme hem de DTP'ye.

Evet, PKK herhalukarda ben buradayım demek isteyecektir. Önemli olan bu tür bir durumun, siyaseti esir almasını engelleyebilmek. Tabii bu noktada DTP şiddet konusundaki tavrında biraz daha cesur davranmalı.

DTP'de Kürt meselesinde ne istiyor talebi, öncelikleri, projesi nedir gibi şeyleri daha netleştirmek zorunda. Ekoloji, töre, gelenekler gibi konuları sürekli gündemde tutmanın Kürt meselesi ile alakası nedir kimse anlamış değil.

Türkiye, içte sorunu yok sayma, bölgede ise, bölge devletlerinin ilişkilerinin dengesine bıraktı. Bütün bunlar sorunu büyüttü ve daha da büyütüyor. Bugün önemli bir oranda bu tavır zayıfladı, eskiye göre ciddi değişimler var. Sorunun varlığı en azından kabul edildi, şimdi daha çok nasıl çözülebileceği konuşuluyor. Ama bu konuda da kimsenin netleşmiş bir yol haritası yok. Şimdi bu sorunun dış dinamiklerle çözülemeyeceğinin farkına varmak gerekiyor.

Bu sorunu ne ABD üzerinden, ne de AB üzerinden çözebiliriz. Dış dinamikler tabii ki süreci etkiliyor, etkilemek hatta şekillendirmek istiyorlar. Bazılarının karıştırdığı da açık. Ama bu dengeler üzerinden sorunlar çözülmez, sadece bir süre ertelenir. Hükümet, son dönemlerde ciddi bir etkinlik alanı açtı dış ve iç politikada. Bundan dolayı farklı ülkelerdeki Kürtler bu dönüşümü olumlu görerek izliyorlar. Bu önemli bir avantajdır.

Devlet kurumlarının sadece kısa vadede değil, uzun vadede de uyum içinde olması gerekiyor. Bir siyasi irade ortaya konulmalı, günlük gelişmelere teslim olmayacak, süreçlere kendini kaptırmayacak bir irade. Kürtlerle, terörle, Irak ve Federe Kürt bölgesi ile ilgili politikalar parça parça ele alınmalı. Yapmayız, görmeyiz, ezeriz yok ederiz demekle bir yere varılamadı, sadece herşey birbirine girdi. Federe Kürt Bölgesini nasıl engelleyebiliriz demek, siyaset yapmak demek değildir. Kürtlere rağmen, Kürt meselesini halledebiliriz demek, siyaset değildir. Sonuçta bunları gözönüne alarak, Kürt meselesinde çözüme giden yolu diri tutmak zorundayız. Nitekim bölgede AK Parti'nin bir oy patlaması yapmasının bir diğer sebebi de budur. Türkiye'nin son dönemlerde inisiyatif elde etmesinin en önemli sebebi budur. Bu da bir fikir vermiyor ise ve hala Kürtler suçlanıp hedef gösteriliyorsa yapacak bir şey yok. Hepimize geçmiş olsun.

DTP esas olarak tabanı ile sorunlar yaşadı. Bu daha önce fazla göze batmıyordu çünkü başka sorunlar öne çıkıyordu. Kürt meselesinde normalleşme yaşandıkça, bu tür sorunlar daha çok öne çıkmaya başladı. Kürtlerin geleneksel değerleri ile uyum sağlamakta başarılı olmadı, tam tersine çelişti. Sol ile ittifakı Kürtler benimsemedi. Ayrıca yerel yönetimlerde görülen başarısızlık etkili oldu. Sadece siyasi söylemlerin taşıyıcısı olmak yeterli olmadı, toplum iş, aş, hizmet bekliyor.

Farklı bir çizgiyi temsil ettiğine kitleler destek veriyor. Bazı alanlarda ciddi müdahaleler yapıldı. Ve tüm bunların üzerine Cumhurbaşkanlığı seçimi konusunda yaşananlar ve bölgede özel olarak Erdoğan'a dönük destek, oy patlamasını getirdi. Sadece köy yolu yapmak, yeşil kart vs gibi şeylerle ilgili değil. Aynı şeyleri, farzedelim ki CHP yapsa, bu oyu alamazdı. Hem Erdoğan'a dönük destek hem de C.başkanlığı süreci birinci derece de etkili olmuştur.

Mevcut koşullarda merkezi Irak devleti de bölgesel hükümette PKK ile ciddi manada mücadele edebilecek güce ve imkanlara sahip değil.