TV dizileri yakın siyasi tarihi ta(h)rif mi ediyor?

TV'ler yayınlanan “dönem dizileri” ile yakın siyasi tarih tahrif edilerek yeniden yazılıyor. Sağcı-solcu, devrimci-ülkücü kavramları, Aristo mantığı ile “siyah ve beyaz” olarak ve kameranın sihirli diliyle yeniden tanımlanıyor. “Hatırla Sevgili” de hazin, romantik bir aşk hikâyesi üzerinden, “Öyle Bir Geçer Zaman ki” ile de sevimli küçük bir çocuğun penceresinden döneme bakıyoruz. Hikâyeler öyle dokunaklı ki, “Aslında neler oluyor?” sorusu kimsenin aklına gelmiyor.

Masum, hazin bir aşk hikâyesi ekseninde baktık 1960 ihtilaline. Ama diziyi izlerken seyirci neredeyse “Menderes'in asılması yanlıştı ama ihtilal gerekliydi” diyecek hale geldi. Erdem, doğruluk, hümanizmi hep sol pencereden seyrettik. Sağımıza baktığımızda ise, kadına şiddet, çapkınlık ve hainlik gördük.

Yayını devam eden dönem dizisinde, ana hikâye, baba ve ailesi olmakla birlikte, üniversite ve orada yaşanan ikinci hikâye ile bakıyoruz 12 Eylül dönemine. “İyi, doğru, güzel, ideal, nezih…” olan hemen her şey “sol, devrim” kavramları üzerinden anlatılıyor. Karşısında da “kötü, hain, çirkin” hemen her şey de işbirlikçileri ile “sağcılar ve ülkücüler” üzerinden. Kameranın dili öyle doğru kullanılıyor ki, mesajı asla direkt almıyorsunuz.

Hem kendinin hem de eşinin ailesinde, 12 Eylül öncesinin acısını bizzat tanığı olan, başörtülü, muhafazakâr, dindar bir arkadaşımın 12 yaşındaki oğlunun, diziyi izlerken; “anne sağcılar kötü mü?” diye sorması, varılan noktayı bir çırpıda gözler önüne seriyor. Çünkü dizide, ideolojik bir pencereyle, “iyi” ve “kötü” siyah-beyaz gibi keskin bir çizgiyle öyle ayrılmış ki…

TV ile yeni neslin zihninde, dönem yeniden “tarif edilerek”, sağcılar ve ülkücüler adına her ne varsa tahrif ediliyor. Medya ve TV “yeniden tarif etme” cüretiyle, 1960 ve 1980 ihtilalini kendi ideolojik penceresinden, etik kaygısı olmaksızın ve “yok” saydığı diğerlerinin acılarının üzerine basarak yeniden yazıyor. Eskiden “kalem kılıçtan keskindi” şimdi ise TV.

1960 ihtilalinin üzerinden 50, 12 Eylül'ün üzerinden 30 yıl geçti, o tarihlerden çok sonra doğanlar, yaşananları ancak kitap satırlarından, gazete köşelerinden, sinema perdesinden, TV karelerinden bazen de bir şiirin dizelerinden öğreniyor. O döneme ait ve bugün, her birimizin bir ideolojik görüşü var. Fakat TV'yi ideolojik hedefler için kullanmak adına o gün yaşananları yeniden tarif ile tahrif etmek hangi etik değerle izah edilebilir?

Sağcıların, solcu devrimciler kadar şehirli entelektüelleri yoktu. Ve o dönemde yaşananları, çekilen işkenceleri, tabutlukları, idamları, solcu çağdaşları kadar anlatamadılar… Romantik aşk hikâyeleri, hazin aile öyküleriyle bezeli, mesajlarını ince ince verecek edebiyatçıları, sanatçıları, yönetmenleri olmadığından, solcular kadar sinemada, şiirde, romanda, TV dizilerinde yer alamadılar. 12 Eylül de mağdur olan sağcı, ülkücü gençliği anlatan tek ve son film “Güneş Ne Zaman Doğacak?” Mehmet Yıldız tarafından 1978 yılında yapıldı.

Kenan Evren “asmayalım da besleyelim mi?” veya “bir oradan bir buradan” sözünü sadece solcular için mi söyledi? İhtilalin kara mizahı gibi Kenan Evren'in tarihimize mal olan bu sözleri sadece ve sadece solcular için söylenmiş gibi çakıldı zihnimize. Defalarca yazıldı, çizildi. Semboller yaratıldı. En son “Mor ve Ötesi” grubu şarkısını yaptı.

12 Eylül de toplam 517 kişi için idam istendi ve darağacı “bir sağdan bir soldan” gençler için 26, adli suçlularla birlikte toplam 50 kez kuruldu. Her biri birbirinden hazin, siyasi tarihimizde kara bir leke gibi duran idam hikâyeleri. Sağcıların, ülkücülerin, yazılı, sözlü ve hatta popüler kültürde var olamamaları, 12 Eylül öncesi yaşandıklarını, cuntayla yüzlercesinin işkenceyle can verdiğini, idamla yargılanan 220 gencin, 10'nun “bir oradan bir buradan” diyerek asıldığı gerçeğini değiştirmiyor.

“En gençleri 20 yaşındaydı, Ahmet Kerse, 31 Ocak 1983, Gaziantep Cezaevi'nde idam edildi. Ali Bülent Orkan, Cengiz Baktemur, Cevdet Karakuş, Fikri Arıkan, Halil Esendağ, İsmet Şahin, Mustafa Pehlivanoğlu, Selçuk Duracık, Şehabettin Ovalı…”

Öğretmen olmasına bir yıl kala kendini darağacında bulan Ahmet Kerse, annesine, babasına ve 9 kardeşine haber verilmeden gece yarısı sessizce idam edildi. Ağabeyinin daha sonra gözyaşları içinde anlattıklarına göre Kesre, ne kefenlenmiş ne de cenaze namazı kılınmıştı.

Mustafa Pehlivanoğlu mahkeme süresi boyunca polis ifadesinin işkence zoruyla alındığını ve kendisinin masum olduğunu iddia etti. İdam kararını veren Sıkıyönetim Mahkemesi Hâkimi Ali Fahir Kayacan daha sonra anlattığı anılarında, Mustafa Pehlivanoğlu'nun asılan solcu Necdet Adalı'ya denge olsun diye idam edildiğini belirtti.

Ailesi, idamı ancak infazdan 3 gün sonra çocuklarını ziyarete geldiklerinde öğrenebildi.

Cengiz Baktemur'un taburesi cellât tarafından ilk tekmelendiğinde, can çekişti, ölüm uzadı. İçlerinden biri “böyle işkence olmaz, tutun kaldırın” dedi. Az sonra cellat yine geldi ve bu defa ipi boynuna tam geçirdi. Ve tabureye bir tekme daha.

Hasılı, Cengiz iki kez idam edildi…

Siz istediğiniz kadar “12 Eylül'de sağcı, milliyetçi, gençlik de zulüm gördü, mağdur edildi” deyin. Gerçek olduğu kadar hazin olan hikâyeleri, sinema perdesinde, TV karelerinde yer almadığı zaman, tarihin tozlu sayfalarında üstleri örtülüveriyor, “yok” sayılıyor. Çocuklar, gençler, popüler kültür, TV, internet ile (hatta bazıları anne babalarının bir dönem verdikleri mücadelenin farkına dahi varmadan veya bir de onları küçümseyerek) kendileri için yeniden yazılan yeni tarihi belleyerek, büyüyor.

Sırada internet var, belki yarın, belki yarından da yakın, beyaz camdan daha hızlı ve yaygın bir şekilde gençlerin zihnini “reset”leyip, yeni formatlar atacak… Her alanda kendi yeni tarihini ve gerçeğini yazacak, yayacak. Erken çıkan yol alır, benden söylemesi…