ABD, İran'a yaptırımlar kapsamında, 2 Türk vatandaşı ve 3 Türk firmasını kara listeye aldı. Bu kişi ve firmaların, İran'ın balistik füze yapımına katkı sağladıkları ileri sürülüyor.
Yüksek teknoloji kullanarak, lazer teknolojisiyle metal işleme becerisine sahip bu firmaların İran'la yaptığı ticari faaliyetlerinden ABD'nin rahatsızlık duyduğu ileri sürülüyor.
ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın balistik füze geliştirme çabalarına malzeme ve destek sundukları gerekçesiyle İran ve Türkiye'deki 6 kişi ve 5 ticari işletmeyi kara listeye aldı.
Bakanlıktan yapılan açıklamada, yaptırımların, İran'daki füze sanayinin başındaki İran Havacılık ve Uzay Sanayi Örgütü'ne destek sağlayan bir tedarik ağını hedef aldığı belirtildi. Açıklamada, ağın, 2007-2008 yıllarında örgüte, 7 milyon dolardan fazla değeri bulunan ticari işlemlerde yardımcı olduğu ifade etti.
İran vatandaşı baba ile iki oğlunun işlettiği ifade edilen ağın, örgüt için çelik ve alüminyum alaşımı da dahil olmak üzere çeşitli metal ürünler temin etmek için İran ve Türkiye'deki bir dizi şirketi kullandığı belirtildi.
ABD Hazine Bakanlığının açıkladığı yaptırımlara göre, Amerikan şirketlerine, listede belirtilen şahıs ve firmalarla ticaret yapma yasağı getirirken, bu şahıs ve şirketlerin ABD'nin yetki alanı içerisinde olabilecek tüm mal varlıklarının dondurulmasını öngörüyor.
Açıklamaya göre, Hazine Bakanlığının Terörizm ve Mali İstihbarattan Sorumlu Müsteşarı Stuart Levey, Caferi ağının, Havacılık Sanayi Kuruluşuna gerekli malzeme ve destek sağladığını belirterek, "İran'ın uluslararası yaptırımlara meydan okumak için kullandığı kanalları, nerede olurlarsa olsunlar tanımlamaya ve ifşa etmeye devam edeceğiz" dedi.
Hazine Bakanlığının açıkladığı listede, iki Türk vatandaşı ve merkezi İstanbul'da bulunan üç ticari işletme de yer alıyor.
Öte yandan ABD bir taraftan bazı Türk vatandaşları ve şirketlerini kara listeye alırken Wikileaks belgelerinde, Türkiye'deki ABD çıkarları için hayati önem taşıyan ve korunması gereken bazı fabrikaların adlarına yer verilmişti.
“Bilgi talebi: Yurt dışında bulunan kritik altyapı ve kilit kaynaklar” başlıklı, 18 Şubat 2009 tarihli belgede yüzlerce boru hattı, sualtı kablo ağları ve dünyanın dört bir yanındaki fabrikalar bulunuyordu.
Belgede, ABD çıkarları için korunması gereken tesisler şöyle yer almıştı: "Metal üretim makineleri: Durma, Baykal, Ermaksan, Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı."
Baykal, Durmazlar ve Ermeksan adlı 3 Türk fabrikasını 'hayati' önemde kılan nokta ise ürettikleri iş makineleri. Bursa'da faaliyet gösteren bu tesisler, metal işleme makineleri üretiyor. Ve bu makineler uçaktan gemi yapımına, roket imalinden nükleer santrallar için santrifüj üretimine kadar bir çok kritik noktada kullanılıyor. 3 firma da büyük tonajlı, devasa metal işleme makineleri (Pres, abkant pres, makas, giyotin, lazer) imal edip, bunları yurt dışına ihraç ediyor.
O dönemde Vatan gazetesine konuşan listeye giren firmalardan Baykal Makine'nin Yönetim Kurulu Üyesi Murat Baykal adı geçen firmaların önemini şöyle anlatmıştı:
“Baykal Makine ve diğerlerinin ABD için neden kritik önemi olduğunu biz de bilmiyoruz. Sadece tahminlerimiz var. Bir neden ABD'deki ağır sanayinin bitişe yaklaşması ve Türkiye'nin müthiş bir çıkış yakalaması olabilir. Bizim yaptığımız makineler dünyadaki bazı kritik yerlerde bulunuyor. Makineler petrol boru hatları, nükleer santrallar, savunma sanayi gibi bir çok yere gidiyor.
Mesela şu anda petrol boru hatlarının yenilenmesinde kullanılacak bu alandaki dünyanın en büyük makinesini yapıyoruz. Üçüncü sebep ise biz savunma sanayiinde faaliyet göstermiyoruz ama potansiyel bir üreticiyiz. Ürettiğimiz makineler nükleer tesislerin santrifüjlerinden, roket üretimine kadar her alanda kullanılabiliyor. Çok tehlikeli parçalar da üretilebiliyor. Ancak aynı makineler çelik kapı ya da endüstriyel mutfak üretiminde de kullanılıyor. Ayrıca enerji ve nükleer tesislerde de kullanım alanları var. Bükme ve kesme makineleri ile dünyada herşeyi yapmak mümkün. Kötü ya da iyi niyetli kullanım olabilir. Ürünlerimiz son tüketiciye giden çikolata ya da gofret değil.”
11 Eylül terör saldırılarında yıkılan New York'taki Dünya Ticaret Merkezi kulelerinin yerine yapılan Özgürlük Kulesi (Freedom Tower) inşaatını yapan firma Baykal Makine'den özel projeyle üretilen bir makineyi aldı ve inşaatta kullanıyor. Baykal Makine'nin Özgürlük Kulesi'nin çelik-konstrüksiyon imalatlarını yapması için ürettiği dev abkant pres makinesi 12 metre boyunda, 2500 ton bükme kapasitesine sahip, kendi ağırlığı 320 tonu bulan, 2.5 milyon dolar değerinde.
Baykal Makine Hollanda, İtalya ve Bulgaristan'da gerek iştirak ettiği gerekse yüzde 100 sermaye sahibi olduğu makine dağıtım ve pazarlama şirketlerine sahip. Firmanın 2008'de Almanya'nın en büyük metal konstrüksiyon firmalarından biri için özel olarak 420 ton ağırlığa, 20 metre boy ve 7 metre yüksekliğe sahip Türkiye'de şimdiye kadar yapılan en büyük metal işleme makinesini üretip Almanya'ya ihraç etmişti.
Durmazlar Makine 2009'da eğitime verdiği katkılar nedeniyle TBMM Üstün Hizmet Madalyası'na layık görülmüştü. 50 yıllık bir firma olan Durmazlar, Türkiye'nin ilk sac işleme makineleri üreticisi. Durmazlar Makine otomotiv, inşaat, tekstil, Beyaz Eşya ve havayolu sektörlerine, tersanelere, elektronik, savunma ile ısıtma ve soğutma sanayisine CNC Hidrolik Akbant presler, robotize akbantlar, hidrolik makaslar, punch ve lazer makinelerini kendine ait tam entegre tesislerinde üretiyor.
Yine metal işleme makinesi üreten Ermaksan, Bursa'da modern tezgahlarla donatılmış ana fabrikasında 600 kişilik mühendis ve kalifiye personelle yılda yaklaşık 3 bin adet makine üretiyor. Ermaksan üretiminin yüzde 80'lik kısmını Kanada'dan Yeni Zelanda'ya kadar bayileri aracılığıyla 70'den fazla ülkeye kendi markası ile satıyor.
Murat Baykal, listede kendilerini gördüklerinde aslında çok şaşırmadığını itiraf etti. Baykal Makine'nin Yönetim Kurulu Üyesi Murat Baykal, listede kendilerini gördüklerinde aslında çok şaşırmadığını itiraf etti, ABD'nin 'hayati önem' listesinde neden yer aldıklarının cevabını ise şöyle verdi: “3-4 yıl evvel okuduğum bir yazıda Amerikan'ın bir ülkeye saldırı yaptığında vurulması gereken ilk 100 yer arasında makine imalathaneleri de vardı. Ben büyük bir ihtimalle Amerika'nın bizi potansiyel tedarikçi olarak gördüğünden şüpheleniyorum. Dünyada adet anlamındaki en büyük üreticiler Türkiye'dedir. Bu sektörde ciro anlamında olarak 4. ya da 5. olabiliriz ama adet anlamında üretimde ilk üç bizleriz. Makinelerimiz dünyada her yere girdiği için sektörün içinde bizleri gayet iyi tanır ve bilirler."
