Gerçek hedef İslam dünyası

Sayıları 1,6 milyarı bulan ve dünya nüfusunun yaklaşık bir çeyreğini oluşturan Müslümanlar ne yazık ki insanlığın gündemine başarıları ile gelemiyor. Terör, göç, şiddet ve iç savaşlarla anılan siyasi coğrafyalara baktığımızda akan kanın çoğunlukla Müslümanlara ait olduğunu görüyoruz. Durduğumuz yeri okuyup anlamak, sorunlarımızı doğru teşhis etmek ve ardından da İslam dünyasının içine düştüğü fasit daireden çıkartacak siyasi çarelere odaklanmak gerekiyor.

Müslüman dünya bugün sahip olduğu siyasi, kültürel, ekonomik ve stratejik potansiyelini kullanabilecek güçten yoksundur. 18. Yüzyıla kadar hayatın hemen her alanında dünyanın geri kalanı ile rekabet edebilen ve İslam'ın medeniyet perspektifini başarıyla temsil eden Müslümanların en son temsilcileri olan Osmanlı'nın da zayıflamaya başlamasıyla güç yarışından düştüler. 1916'de Sykes-Picot antlaşması ile de özellikle Ortadoğu halkları tamamen sömürgeleştirildi. 20. Yüzyılın ilk yarısını anti-sömürgeci mücadelelerle geçiren Müslüman halklar, İkinci Dünya Savaşı sonrasında nominal olarak (sureta) bağımsızlıklarını kazandılar. Ancak halklar üzerlerindeki siyasi baskılar batılı veya batı dışı hegemon güçlerle ittifak içinde ülkelerini yöneten siyasi liderler eliyle devam ettirildi. İç sömürü ve oryantalist zihniyetlerin baskısı altında geniş halk kitlelerinin sahip olduğu inançları ve değerleri sistemin dışına itildi. Fakirlik ve azgelişmişlik pek çok Müslüman devlet için neredeyse tanımlayıcı nitelik haline geldi. Sayıları 48 olan en az gelişmiş ülkelerin (LDCs) ne yazık ki çoğunluğu Müslüman devletlerden oluşuyor.

Müslüman halkların özgürlük, demokrasi ve onur arayışı ısrarla engellenmekte. Sovyetler Birliği'nin çöküşü ve Doğu Avrupa'nın demokratikleşmesi Müslüman toplumları ümitlendirse de, ne yazık ki hegemon güçlerin İslam korkusu, İsrail'in güvenlik kaygıları ve enerji jeopolitiğinin olumsuz etkileri nedeniyle özellikle Arap coğrafyasında yükselen özgürlük talepleri kanlı biçimde bastırıldı. Sadece Cezayir'de 1990'larda 200 bin insan hayatını kaybetti; aynı siyasi dalga Türkiye'de de 28 Şubat'a giden yolu açtı. Bu arada Birinci Körfez savaşı ile ABD ve 30 ülkeden oluşan koalisyon güçlerinin devasa savaş makinesi Ortadoğu'daki Müslüman halkların zihninde ciddi bir travma yarattı. Neredeyse varlık-yokluk sorunu yaratan korku ortamı iki farklı (ve hatta birbirine zıt) teopolitik gücü harekete geçirdi. Birincisi, 1979'da İslam devriminin yaşandığı İran'ın bölgedeki diğer Şii gruplardan oluşan bir direniş ekseni projesine (Şii Hilali) siyasi zemin hazırladı. İkincisi, ise S. Arabistan kökenli olan Üsame B. Ladin öncülüğünde kurulan ve Afganistan'daki Taliban rejimi ile iç içe geçen ve Sünni geleneğin bir versiyonu olarak görülen Siyasi Selefizme dayalı El-Kaide yapılanmasıdır. Medeniyetler çatışması tezi gibi siyasi söylemler ile 11 Eylül olayları sonrasında ABD'nin izlediği küresel terörle mücadele stratejisi ile bu bağlamda gerçekleşen Afganistan ve Irak işgalleri her iki ekseni de güçlendirdi.

İslam dünyasındaki halkları rehabilite edecek büyük başarılara ihtiyacımız var. Arap Baharı süreci Müslüman kitlelerin milyonlarcasını sokağa döktü ve yıllardır baskıcı yöntemlerle kendilerini yöneten despotik idarecileri kitlesel protestolarla devirme imkanı sağladı. Bu değişim İslam toplumlarındaki yüzyıllık psikolojik ezikliği üzerlerinden atma ve siyasi olarak zihinsel normalleşme ve rehabilitasyon için büyük bir şanstı. Ancak Yemen, Mısır, Suriye ve Libya'daki değişim ve demokratikleşme süreci ne yazık ki yanlış yönetildi ve iç çatışma süreci başladı. Özellikle Suriye'deki iç savaşın 350 bin insanın hayatına mal olması ve IŞİD gibi İslam dünyasında eşi benzeri görülmemiş bir tedhiş örgütünün yükselişi dünyadaki Müslümanlara yönelik tepkiyi de bakış açısını da radikal biçimde etkilemiş görünüyor. Bir yandan Paris saldırıları gibi küresel metropolitan alanlara ulaşan terör dalgası, diğer yandan artık küresel bir güvenlik sorununa dönüş(türül)en mülteciler meselesi başta Suriye olmak üzere İslam dünyasındaki çatışmacı ortamın nasıl bitirileceği tartışmalarını dünyanın en önemli gündem maddesi haline getirmiş durumda. Buna karşın Batı'da aşırı sağın yükselişi ve İslamofobik davranışlar ve ayrımcı politikalar da o ülkelerde yaşayan Müslümanlar için giderek katlanılamaz hale gelmektedir.

İslam dünyasındaki artan şiddet sarmalının küresel nedenleri ayrı bir yazının konusudur ve bizler özellikle medeniyetler çatışması tezinin bazı Batılı stratejistlerce kendilerinin zarar görmemeleri için İslam dünyasını içeriden çökertmek adına nasıl medeniyet içi çatışmalara dönüştürüldüğünden elbette haberdarız. Global Terör Indeksi başlıklı rapora göre, terörden ölenlerin sayısı 2013'te 11 bin; 2013'te 17 bin ve 2014'te ise 33 bin civarındadır. Daha acı olan şey ise, bu ölümlerin %80'inin beş Müslüman ülkede (Afganistan, Suriye, Irak, Pakistan ve Nijerya) yoğunlaşmasıdır. Dikkat edilirse bu ülkeler daha çok ya uzun dönemde ağır işgaller yaşamışlardır ya da petrol gibi enerji kaynakları üzerinde büyük güçler arası rekabete kurban gitmişlerdir. Amerika ve Rusya gibi devletlerin çıkar oyunlarında ise çoğu zaman yerel aktörler kukla olarak kullanılmaktadır. Dolayısıyla Müslümanın Müslümanı öldürmesine cevaz veren ve kanlı iç çatışmalara yol açan teopolitik yorumların ve siyasi zihniyetlerin de derinlemesine incelenmesinin de öncelikli mesele olduğuna inanıyoruz. Müslüman aleminin siyasi şiddet sarmalından kurtuluşuna giden yol ciddi bir zihniyet analizinden geçiyor.