Karadeniz''deki Rus uçaklarının sırrı

I. 22 Ekim günü Rusya Hava Kuvvetleri''ne ait bir IL-20 tipi uçak Karadeniz''de Türkiye-Gürcistan sınır bölgesinden, Türkiye-Bulgaristan sınır bölgesine kadar kıyılarımıza paralel uçtu. Türk Hava Kuvvetleri de olası bir ihlali engellemek için 2 F-16''ya acil kalkış emri verdi.

II. 24 Ekim günü bu olay tekrarlandı. Gürcistan sınırından itibaren gelen IL-20, Bulgaristan sınırından gitti. Yine Hava Kuvvetleri savaş uçakları kaldırdı, Rus uçağını takip etti.

III. Yine iki gün sonra, 26 Ekim''de bu sefer Rus Hava Kuvvetleri''nin uçağı Bulgaristan sınırından gelip, Gürcistan sınırından gitti. TSK savaş uçakları kaldırdı ve görevini yaptı.

IV. İki günlük periyotların ardından 3 Kasım günü, Rus uçağı Gürcistan tarafından gelerek, kıyılarımıza ortalama 15 deniz mili mesafede uçuş yaptı. Türk savaş uçakları yine Bulgaristan sınırına kadar kendisini izledi.

V. 6 Kasım tarihinde gelişme birebir tekrarlandı, bir Rus İL-20 uçağı Türk hava sahasına paralel bir uçuş sergiledi ve yine hava kuvvetleri tarafından karşı devriye uçuşu ile izlendi.

Bu olayların ilkinde F-16''lar Rus uçağına ''önleme'' de yaptı. Üçüncü olaydan itibaren dört F-16 dönüşümlü görev aldı. Dördüncü olayda iki ülke uçakları arasındaki mesafe 900 metreye kadar düştü ki, saniyelerdir. Yine dördüncü olayın yaşandığı gün, bir Suriye savaş uçağı da Türkiye sınırlarına yaklaştı. Son karşılaşmada da ilginç bir farklılık vardı: Bu sefer Hava Kuvvetleri tam 6 F-16 uçağını masaya sürdü.

Elimizdeki soru şudur: Rusya bir şey söylüyor, bir sıkıntısı var ama ne?

Rusya''da (Soçi) gerçekleşecek Kış Olimpiyatları öncesi önlem almak, Türkiye''nin kıyı haritalarını çıkarmak veya TSK''nin reaksiyonunu test etmek türünden basında ve kimi akademik analizlerde yer bulan ''naif'' okumaları terslemek zorundayız.

Rusya''nın Karadeniz''de kullandığı dil tali olarak bu gerekçeleri de kapsayabilir ama üzerimize gelme noktası bu denli konvansiyonel olamaz. Belli ki karşılanması istenen stratejik ihtiyaçlar bulunuyor.

1. Karadeniz, Hazar''ın devamıdır ve hem ''enerji'' hem de Balkanlar üzerindeki rekabeti kapsamaktadır. Dört olaydaki rotalar bunu neredeyse gözün içine sokuyor! Gürcistan''dan Bulgaristan''a ve tersi. Tekrar tekrar aynı çizgiyi çekiyor Rus uçakları.

2. ABD ve Türkiye-Rusya arasında hayli zamandır devam eden bir Karadeniz gerilimi mevcuttur. Rusya-Türkiye ikilisi ABD''yi buraya sokmamaya çalışmakta, ABD ise NATO eliyle Karadeniz''e dâhil olmak istemektedir. ABD, Romanya ve Bulgaristan gibi taze NATO üyelerinde deniz üsleri kurulması için anlaşma da yapmıştır. NATO ''resmen'' şöyle demekte: ''Karadeniz, Avrupa ve büyük Ortadoğu arasındaki mihveri oluşturmaktadır.''

3. Doğu Akdeniz''deki Türk baskısını azaltmak amacıyla da yapılmaktadır. Basında sık sık bölgeye gönderilen Rus savaş gemilerinden bahsedilmektedir ama Türkiye bölgede sabit 5 ''yetenekli'' savaş gemisi ve havada her saniye 4 savaş uçağı bulundurmakta. Önemlisi, sınırsız ve çabuk lojistiğe sahiptir. (Esasen 20 Şubat günü Rusya Savunma Bakanı''nın söylediklerini ve söylediği yeri aktararak dahi konuyu bağlayabiliriz; ''Akdeniz bölgesinde Rus ulusal çıkarları için çok büyük tehditler yoğunlaşmıştır''. Bakan bu sözleri ''Karadeniz Filosu''nu ziyaretinde söylemiştir!)

4. Bir diğer dikkat noktası, ABD-Gürcistan-Türkiye ilişkileridir. Hazar''ın batı, Karadeniz''in doğu ağzını tutan bu nokta, Rus stratejik bakışının başlangıç ve bitişinde hep bulunuyor.

5. Rusya''nın Türkiye''de bulunan hava savunma sistemlerine alerjisi de muhakkak belirtilmelidir. Patriotlar''ın Türkiye''ye gelişinde gösterdiği reaksiyon nadir rastlanan bir örnektir. Şimdi de Çin füzelerine reaksiyon gösteriyor.

6. Karadeniz''i, Ruslar''ı ve uçaklarını anlamak için bazı haberleri de anımsamak lazım; daha bu yılın Mart ayında Rusya lideri Putin, Afrika''dan dönerken Karadeniz üzerinde-ve daha uçaktayken-devasa çapta bir tatbikatın emrini vermişti. (7 binin üzerinde asker, 30 savaş gemisi, 20 savaş uçağı ve 250 zırhlı araç ve tankın katıldığı tatbikat sadece Ankara''nın değil herkesin dikkatini çekti.) Keza, Suriye ve ''Patriot''ların gelişi sırasında yaşanan, uçağımızın düşürülmesi ve üzerimizden nükleer deneme füzesi aşırtılması.

7. Yenisi şudur… 8 Ekim tarihli bir haber; ''Rusya kuzeyimizi silahlandırıyor. Rusya, güney askeri ili olarak tanımlanan Karadeniz''in karşı yakasındaki bölgeye yılsonuna kadar taktik İskender füzeleri, tank terminatörü ve uçaksavar ''Kasımpatı'' füzeleriyle çok sayıda topla, zırhlı araç takviyesi yapılacağını duyurdu.'' (Rusya, Patriot katili olarak bilinen SU-25 uçaklarını da bölgeye çekiyor. Çin füzelerine karşı yetenekleri merak edilmeli.)

8. Bir ''kuşatma'' denebilir mi, tartışılır. Ancak Rusya''nın Türkiye''yi çemberleyen kuşakta ''etkisi'' var: Güney Kıbrıs, Suriye, Irak, İran, Ermenistan, Karadeniz.

9. Peki, Rusların derdi ne zaman tam anlaşılır ve çözülür? Görünen o ki bu ay içinde gerilim boşalabilir. Başbakan Erdoğan 21-22 Kasım tarihlerinde Moskova''da olacak. Dertler masaya yayılacak. Dönüşte Karadeniz ihlalleri bitmiş olacak!

10. İyi ama son dönemlerde Türkiye-Rusya ilişkileri hep olumlu değil miydi? Hatta Batı''yı rahatsız edecek ortak adımlar bile atılmadı mı? O halde?..

Zaten mesele bu: Türkiye, yukarıdaki çemberin içinde mi yer alacak dışında mı? İyi soru ama Ekim 2010 tarihinde MGK''nın bir Ulusal Güvenlik Konsepti belgesi var. Rusya o belgede nasıl tanımlanıyordu?