Düşünce Günlüğü Misak-ı Milli, bu aziz milletin ülküsüdür

Misak-ı Milli, bu aziz milletin ülküsüdür!

Yüz iki yıl önce bugün kabul edilen Misak-ı Milli kararları sadece siyasi sınırlarımızla ilgili bir mesele değildir. Aynı zamanda Türk milletinin iktisadi bağımsızlık hedeflerini de kapsar. Borçlar, Boğazlar gibi ulusal egemenliği sarsan müstevli taleplerine karşı oluşturulmuş milli bir mukavemettir. Misak-ı Milli; Amasya Tamimi, Erzurum ve Sivas Kongrelerinden sonra alınan kararların bir özetini içerir.

Abone Ol Google News
Haber Merkezi Yeni Şafak
​Misak-ı Milli, bu aziz milletin ülküsüdür!
İLLUSTRASYON: CEMİLE AĞAÇ YILDIRIM

Gökhan Gökçek / Tarihçi-Yazar

Osmanlı Devleti’nin Birinci Cihan Harbi’ni kaybetmesinden sonra Türk hakimiyetinin kadim anavatanı kabul edilebilecek Anadolu toprakları, İtilaf devletleri tarafından işgal edilir. Mondros Mütarekesi’ne atfen yapılan işgallere karşı bizzat millet tarafından direnişler başlar. Bölgesel olarak başlayan Kuva-yı Milliye güçlerinin direnişi, 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkan Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşları öncülüğünde ulusal bir hareket haline gelir. Vurulan esaret zincirlerini koparan bu yürüyüşte pek çok önemli safha vardır ancak Milli Mücadele’nin hedefini ve tarifini şüphe yok ki Misak-ı Milli yapmaktadır.

VAROLUŞ MÜCADELESİNİN ADI

Misak-ı Milli; özetle “milli yemin” demektir. Ahd-ı Peyman, Peyman-ı Milli gibi kavramlar da milli yemin için kullanılmıştır. Misak-ı Milli, yaygın olmakla beraber, eksik bilgiler içeren görüşün aksine sadece siyasi sınırlarla ilgili bir mesele değildir. Aynı zamanda Türk milletinin iktisadi bağımsızlık hedeflerini de kapsar. İşgallerle birlikte sınırların tayin meselesi öncelik haline gelmişse de borçlar, boğazlar gibi ulusal egemenliği sarsan müstevli taleplerine karşı oluşturulmuş milli bir mukavemettir. Misak-ı Milli; Amasya Tamimi, Erzurum ve Sivas Kongrelerinden sonra alınan kararların bir özetini içerir.

Milli Mücadele taraftarı mebuslar, payitaht İstanbul’a geldiklerinde, Meclis İkinci Başkanı Kazım Kadri Bey öncülüğünde hazırlanmış hürriyet talepleri içeren bir metin teklifiyle karşılaşırlar. Bunun üzerine Mustafa Kemal Paşa da Milli Mücadele’yi yürüten Heyet-i Temsiliye tarafından hazırlanan teklifi Hüsrev Bey’e verir. Osmanlı Mebusan Meclisi’ne Trabzon mebusu olarak giren Hüsrev Bey, Milli Misak’ı, Felah-ı Vatan grubu aracılığıyla Meclis’e sunar. Uzlaşı sağlanması adına kurulan Ahd-i Milli komisyonu metinleri tek bir hale getirir. Nitekim üzerinde yapılan çok az bir değişiklikle birlikte Misak-ı Milli, 28 Ocak 1920’de; gizli (bazı kaynaklara göre özel) bir toplantıda üyelerin ittifakıyla kabul edilir. Edirne mebusu Şeref Bey tarafından okunan metin çeviriler yapılarak bütün parlamentolara gönderilecek ve İstiklal Harbi’nin çerçevesi çizilecektir.

 İLLUSTRASYON: CEMİLE AĞAÇ YILDIRIM
İLLUSTRASYON: CEMİLE AĞAÇ YILDIRIM

SİYASİ VE İKTİSADİ BAĞIMSIZLIK İÇERİR

Milli Misak’ın kararlarında mütarekenin imza edilmesi sırasında gözetilen Wilson prensiplerine atıflar vardır. Gerek savaşın başındaki askeri durumu gerekse de işgalle ortaya çıkan tabloya işaret edilerek, Wilson prensiplerine göre 1914’teki sınırları talep etmenin haklılığı öne sürülür. Bu kapsamda “… dinen, ırken, emelen birleşmiş, karşılıklı sevgi ve fedakârlık hisleriyle dolu, örfî ve içtimaî haklarıyla mahallî şartlara tamamen riayetkâr Osmanlı-İslâm ekseriyetiyle meskûn bulunan kısımlar…”dan vazgeçilmediği de belirtilerek Arap çoğunluğun yaşadığı bölgelerde plebisit/genel oylama önerisi teklif edilir.

Yine bir diğer maddede Kars, Ardahan, Batum ile Batum’da meskun bulunan Osmanlı unsurlarının kaderlerini kendileri tayin etme haklarının olduğunun altı çizilir. Osmanlı Devleti’nin özellikle Doğu Anadolu’dan önce hakimiyet sahası haline gelen Batı Trakya’daki hukuki durumun da bir halk oylaması ile tayin edilmesi gerektiği vurgulanır.

Bir başka maddede Hilafet ile Saltanatın merkezi, Osmanlı Devleti’nin payitahtı İstanbul’un güvenli hale gelmesinin sağlanması sonrasında Boğazların ticarete açılabileceği ifade edilir.

Yine Misak-ı Milli’de, Osmanlı Devleti’nin uzun zaman boyunca iç işlerine karışılmasına sebep olan azınlıklar ile ilgili bir madde de bulunur. Bu maddeye göre işgalci devletlerin düşmanları ve ortakları ile imzaladığı anlaşmalar çerçeve kabul edilerek azınlıklara Türkiye topraklarında ancak diğer ülkelerdeki Müslümanların da benzer haklara kavuşması şartıyla aynı haklar verilebilecektir. Mezkur madde ile Türkiye topraklarındaki azınlıkların uluslararası örnekler düzeyinde kalması ve Türk egemenliğini iç veya dış müdahaleler ile tehdit eder hale gelmesinin önlenmesi ve hudut dışında kalan Müslüman unsurların haklarının garanti altına alınması amaçlanmıştır.

Milli Misak’ın sadece hudutlarla değil Türk devletinin ve milletinin geleceği ile alakalı olduğunu beyan eden maddenin ilgili kısmı ise şöyledir: “Millî ve iktisadî gelişmemizin imkân dairesine girmesi ve daha modern bir idareye kavuşmamız için her devlet gibi bizim de gelişme araçlarımızın temininde tam bağımsızlığa ve serbestliğe sahip olmamız hayat ve bekamızın esas temelidir.” Maddenin devamında Türkiye’nin adli, siyasi ve iktisadi gelişimini önleyecek her türlü kısıtlamaya karşı olunduğu ifade edilerek bir anlamda kapitülasyon taleplerine kapılar tamamen kapatılır. Ancak mezkur şartlar kapsamında Osmanlı Devleti’nden mevcut sınırlar dahilinde tahakkuk edecek borçların ödenmesi kabul edileceğinin altı çizilmiştir.

TBMM’NİN ZAFERİ

Misak-ı Milli’nin kabul edilmesi sonrasında İtilaf devletleri, 16 Mart’ta İstanbul’u işgal ederek Meclis-i Mebusan’ı dağıtırlar. Misak-ı Milli bildirisini okuyan Şeref Bey başta olmak üzere tutukladıkları mebusları Malta adasına sürgün ederler. Ahd-i Milli; daha sonra Mustafa Kemal Paşa öncülüğündeki Milli Mücadele tarafından, TBMM çatısı altında varlığını sürdürür. Moskova Antlaşması, Ankara İtilafnamesi ve Lozan Antlaşması ile ‘hak iddia edilen’ Batum, Suriye, Irak, Filistin, Kıbrıs, Batı Trakya ve Adalar’dan vazgeçilmek zorunda kalınsa da Türk istiklali büyük bir mücadeleyle kazanılır. Nihayetinde –Hatay’ın anavatana katılması istisna tutularak- Türk milletinin milli ülküsü demek olan Misak-ı Milli, mevcut sınırlar dahilinde Türkiye Büyük Millet Meclisi eliyle gerçekleştirilen bir zafer olarak tarihe geçer.

Misakı Milli nedir? Misakı Milli kararları, sınırları nelerdir?
ÖZGÜN
Misakı Milli nedir? Misakı Milli kararları, sınırları nelerdir?

99 yıl önce çizilen Misak-ı Milli
TARİH
99 yıl önce çizilen Misak-ı Milli

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.