Türkiye'de siyasal partilerin açmazları

Türkiye'deki siyasal partilerin görüntüsü demokratik yapıyla ne kadar bağdaşıyor? Mevcut partilerin çoğu, demokratik çözüme katkı sağlayacak nitelikte kuruluşlar değil. Daha doğrusu siyasal partiler, demokratik olmamakla suçladıkları devlet yapısına uygun olarak örgütlenen, siyaseti tıpkı devlet gibi yukardan aşağıya denetlemeye çalışan anti-demokratik kuruluşlara dönüşmüştür. Sıkıntının asıl kaynağı da bu noktada düğümlenmektedir. Nasıl olacak da demokratik bir örgütlenmeye sahip olmayan partiler sistemi demokratik bir konuma getireceklerdir?

Yusuf Yavuzyılmaz, 'Türkiye'de siyasal partilerin açmazları' başlıklı yazısında bu konuları tartışmaya açıyor.

YUSUF YAVUZYILMAZ

Siyasal partiler, ülkenin içinde bulunduğu şartları tanıyan ve mevcut sorunları çözmek için ekonomik, siyasal ve sosyal öneriler üretmeye çalışan örgütlenmelerdir. Bu anlamda siyasal partiler, siyasal yaşamın vazgeçilmez unsurlarıdır. Vatandaşlar siyasal partiler elleriyle taleplerini, isteklerini ve ihtiyaçlarını ortaya koyarlar. Bu isteklerin tabandan yukarıya, doğru biçimde yansıması için partiler gerek örgüt gerekse işleyiş biçimi bakımından demokratik bir yapıya sahip olmalıdır.

Ne yazık ki Türkiye'de kurulan siyasal partiler, bu bakımdan demokratik bir yapıya, bunun sonucu olarak da demokratik çözüme katkı sağlayacak nitelikte kuruluşlar olmaktan çok uzaktadırlar. Daha doğrusu siyasal partiler, demokratik olmamakla suçladıkları devlet yapısına uygun olarak örgütlenen, siyaseti tıpkı devlet gibi yukardan aşağıya kontrol etmeye çalışan anti demokratik kuruluşlara dönüşmüştür. Sıkıntının asıl kaynağı da bu noktada düğümlenmektedir. Nasıl olacak da demokratik bir örgütlenmeye sahip olmayan partiler sistemi demokratik bir konuma getireceklerdir?

Siyasal partiler sistemi demokratik olmamakla eleştirirken samimiler mi? Sınırlı sayıda ilde o da göstermelik olarak yapılan ön seçim sonuçlarına bile uymayan partilerin samimiyetine nasıl güvenilebilir?

Kuşkusuz Türkiye'de siyasetin önünde demokratikleşme açısından ciddi engeller vardır. Başta Anayasa olmak üzere Siyasal Partiler Kanunu, 312. madde bu engellerden bazılarıdır.

Refah Partisi'nin kapatılması sürecinde yaşanan anti demokratik uygulamalar, partilerin, parti kapatılması konusunda gösterdikleri çelişkili tavırlar partilerin demokratikleşme konusundaki samimiyetlerine gölge düşürmüştür.

Bu konuda demokratik yapıya sahip olmayan partilerin, mevcut durumun devamında ittifak etmeleri anlaşılabilir bir durumdur. Parti liderleri kendi partileri içerisinde aykırı bir ses duymaktan nefret eden bir psikolojiye sahiptir. Zannediyorlar ki parti içerisinde tartışmaksızın ona teba olan kullar, partiyi uyumlu demokratik kılmaya yeterlidir. Nitekim seçimin ertelenmesi için önerge veren küskünler önergelerinden dolayı değil liderlerine kul olmaktan çıkıp kendi inisiyatiflerine uygun olarak hareket ettikleri için herkesin uykusunu kaçırdılar.

Total ve baskı temeline dayalı demokratik olmayan tüm ulus-devletlerde, partiler de devletin küçük bir örneği gibidir. Batı siyasal tarihinde partiler hem kendilerini hem de devletleri demokratik yapıya doğru evrimleştirmeye zorlamıştır.

Ancak ülkemizde egemen olan jakoben gelenek aşağıdan gelen her türlü talebi bastırmaya çalışmayı bir en doğal bir hak olarak görmektedir: Bu yüzden de partiler sivil toplum örgütü gibi halkın çıkarlarını değil devleti önceleyen siyasal yapılara dönüşmüştür. Devletçi bir sistemde demokrasiyi yerleştirmek mümkün değildir. Zihinlerde "bireyi devlete feda eden" anlayış yıkılmadıkça demokrasinin yeşereceği bir zemin bulunamayacaktır. Türkiye'de böyle bir zemin olmadığından partiler, devleti bireye karşı korumaya çalışan birer baskı örgütüne dönüşmüştür. Bu sadece partilerin sonucu değil, bütün sivil toplum kuruluşlarının sorunudur.

Türkiye, özellikle 12 Eylül 1980 askeri darbesinden sonra gelişen konujektür de iki önemli toplumsal siyasal, siyasal ve ekonomik boyutları olan problemle karşılaştı. Bunlar din-devlet ilişkileri ve Kürt sorunudur. Toplumsal açıdan çok önemli olan bu iki problem devletin, daha doğrusu bürokrasinin çözüm alanında, terkedilmiş; siyasi partilerin hayati önemde olan problemlerle bağı koparılmıştır. Bu durum halkın taleplerini temsil etmek durumunda olan siyasal partileri, halkın temsil gücünden uzaklaştırmıştır.

Çözüm siyasal hayatı demokratikleştirmekten geçiyor. Hem demokrasiyi yürütmek, hem de aynı anda çıkar guruplarının çıkarını korumak mümkün değildir. Demokrasi "daha az devlet, daha çok hukuk ve insan hakları" gerçekleştiğinde ortaya çıkar. Devleti önceleyen, bireyi devlete feda eden hiçbir anlayış zemini üzerinde hukuk devleti, eşitlik, özgürlük ve bunların toplamı olan demokrasi yeşeremez.