Uzun yıllardır gelirlerinin büyük bir bölümü petrole bağlı olan OPEC ülkelerinin fiyat kavgası büyüyor. Petrolün piyasalardaki arz dengesizliğine karşı toplantı üstüne toplantı yapan bu devletler şimdi de Katar krizinin neden olacağı risklerle karşı karşıya. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre; OPEC ülkelerinin 2016’da petrolden elde ettikleri gelir, bir önceki yıla nazaran yüzde 15 gerileyerek 433 milyar dolarla 2004’ten bu yana en düşük düzeyini gördü.
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC), fiyat krizine müdahale edebilmek amaçlı geçtiğimiz hafta Viyana toplantısında aldığı ‘üretimi kısma süresini 9 ay daha uzatma’ kararı ABD’nin pazar payını arttıracağı endişesini ortaya çıkardı. İlk olarak 30 Kasım 2016 günü Avusturya’nın başkenti Viyana’da bir araya gelen OPEC üyesi 14 ülke, arz-talep dengesini sağlayabilmek için üretimi düşürme kararı aldı. Rusya ve diğer OPEC üyesi olmayan petrol üreticisi 10 ülkenin de destek verdiği bu karar 1 Ocak’ta yürürlüğe girdi.
Ancak, altı aylığına alınan ‘üretim seviyesini günlük 1,2 milyon varil azaltma’ kararı, beklenen sonucu vermedi. Bunun üzerine OPEC üyeleri, üretim kısıntısının 9 ay daha devam etmesi konusunda uzlaştı. Bu kararla fiyatların yükselmesi beklenirken tam tersi bir durum yaşandı. 26 Mayıs Cuma günü brent petrolün varil fiyatı adeta çakıldı. Bir gecede yüzde 5 değer kaybeden petrol fiyatı 54,07 dolardan 51,12 dolara düştü. Son olarak Suudi Arabistan, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır ve Yemen’in başını çektiği 7 Körfez ülkesinin Katar ile diplomatik ilişkilerini kestiklerini duyurmasının ardından petrol fiyatı 49,24 dolara geriledi.
Yeni Şafak’a açıklamalarda bulunan Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM) Başkanı Oğuzhan Akyener, ABD’nin petrol üretiminde 21 ayın zirvesini görmesinin, OPEC kararlarının etkilerini kısıtlayabileceğini söyledi. Akyener, “OPEC’in aldığı kısıtlama kararı orta vadede fiyatlar üzerinde daha fazla etki gösterebilecektir. Fakat ABD’nin olası müdahaleleri bu etkiyi geciktirir” dedi. Akyener, ABD’nin iç piyasalarını krize sokmayacak fakat küresel rakiplerini de güçlendirmeyecek seviyelerde petrol fiyatlarına ihtiyaç duyduğunu aktardı.
TESPAM Başkanı Akyener; Irak, BAE, Libya, Cezayir, Rusya, Kazakistan, Suriye ve İran gibi ülkelerin karara uymaya çalışıyor gibi gözükse de, üretimlerini ve pazar paylarını arttırmaya yönelik stratejiler izlemeye devam edeceklerinin altını çizdi. Rusya’nın da ilk yarıda attığı adımlar ile fiyat istikrarının sağlanması konusunda çok da samimi olmadığını gösterdiğini ifade eden Akyener, “Yani her ne kadar kısıtlama kararına destek vermeyenleri eleştirip, ABD’yi hedef almaya çalışsa da, kendisi de zarar görmemek için kısıtlama miktarı ve fiyat denge analizini dikkate alarak, hedeflerini ona göre belirleyecektir” diye konuştu.
Akyener, ayrıca orta vadede ABD’nin en büyük rakibinin Çin olacağına, petrol fiyatları ayarlanırken, bunun da dikkate alınacağına dikkat çekti. Akyener, Türkiye’nin de bu dengeleri yakından takip edip, fırsatları elindeki tüm imkanlarla değerlendirmesi gerektiğine işaret etti.
Ayrıca ekonomisi enerjiye dayalı olan Rusya’nın OPEC anlaşmasından sonra ‘petrol fiyatlarını yeniden gözden geçireceğiz’ açıklamaları ‘karara uymayan ülkelere tepki’ niteliği taşırken, Azerbaycan’da mayıs ayı üretiminin günlük 785 bin varil seviyelerinde gerçekleşmesi de aşağı yönlü hareketliliği tetikledi. Uzmanlar, petrolün bu kadar değer kaybetmesinde üretici konumundaki bazı ülkelerin istikrarsız tutumlarının etkili olduğu görüşünde.

Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.