Krize gözleri kör

B

Öncelikli problemler olarak, iç ve dış borç, gelir dağılımındaki bozukluk, yüksek işsizlik oranı, kamu açıkları ve başta sanayi sektörü olmak üzere tüm sektörlerde görülen daralmayı sayabiliriz. Bu problemler şu anda hiç gözardı edilmeyecek şekilde Türkiye'nin milli meselesi konumundadır. Bu problemler, ülkeyi sosyal, ahlaki, itibari ve savunma kapasitesi de dahil birçok yönden zaafa uğratır boyuta gelmesine rağmen herkes tarafından bir milli mesele gibi görülmemektedir.

Türkiye'de ekonomiyi başta yönetimdeki yetkililer ve ekonomi ile ilgililer bu problemleri sebep, gelişme, sonuç ilişkisi ile bir bütün olarak ele almamışlar, maalesef çoğunlukla bir kısmını veyahut ikisini bir arada söz konusu etmişlerdir. Örneğin, faiz oranlarının yüksekliğinden, vadelerin kısalığından söz etmişlerdir. Ama bir bütün olarak niçin bu kadar yüksek faizlerle, kısa süreli borçmlanma gereği üzerinde ciddi tartışmalar ve sorgulamalar yapılmamıştır. Ağaç kurumak üzeredir. Kuruduktan sonra yeniden yeşertmek ya yıllar alır ya da mümkün olmaz.

Durulmayışının nedenlerinin en önemlisi, bu saydığımız problemleri oluşturanların her zaman yönetimde ve etkili olmalarıdır. Ben buna para yönetimindeki borç lobisi diyorum. Bu borç lobisinin adamları iktidarlar değişmiş ama bunlar değişmemiş, gerektiğinde birbirlerinea borç vermiştir. Bu arada, ekonominin bu kadar büyük zaaflar içersinde olması maalesef bütün kurumları da zaafa uğratmıştır. Bizde bürokratlar, siyasetçiler hepsi rakip gördüklerinin hata yapmasını beklerler. Hiç alternatif projeler geliştirmezler.

1998 yılı, maalesef reel ekonomiden, rant kesimine en büyük arbitraj imkanı veren bir yıl olmuştur. 1998 yılı içersinde mal ve hizmetler yüzde 55 oranında artmış, faizler yüzde 150'lere tırmanmıştır. Böylece faiz geliri elde edenler, mal ve hizmet üretenlere nazaran üç kere kâra geçmiş, hem de bunu hiç yatırım yapmadan, mevzuat hareketleri ile, SSK ile, vergi daireleri ile uğraşmadan, tatil yaparak kazanmışlardır.

Yönetim yapımızı, parlamenter sistem dahil, kamu idari yapısını, global ekonominin bir bilgisayar tuşuyla milyar dolarlık kaynak transferini bir ülkeden diğerine anında yapan yapıya uydurmak ve mobil hale getirmek zorundayız. 2000'li yıllarda kapalı bir ekonomi yürütemeyeceğimize göre ve gelişmeleri de gözönünde bulundurarak yeniden yapılanma gerekmektedir.

Kamu finansman açıklarının karşılanması için, öncelikle iç ve dış borç dışındaki alternatif kaynaklara müracaat edilmelidir. Borçlanma vadeleri ve faiz oranları ile ilgili ciddi bir tartışma başlatılmalıdır. Kamuoyunda şahıslar ve dönemler tartışılmalıdır. SSK, Bağ-Kur ve diğer açık veren kurumların sorumluları projektör altına alınmalıdır. Teşvik sistemi dağınıklıktan kurtulmalı, 20-30-40 senelik master planların ışığında milli hedefler yeniden gözden geçirilerek sadeleştirilmelidir. ------- ARA BASLIK ------------------