Türk akademisyenler, gıdalarda bozulmaya yol açan dirençli mantar ve küflere karşı yeni nesil bir bileşik geliştirdi. Üç yıllık çalışma, uluslararası Q1 kategorisindeki dergide yayımlanarak bilim dünyasında yerini aldı.
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi (BŞEÜ) ile Anadolu Üniversitesi akademisyenlerince, gıdalarda zamanla oluşan mantar ve küflerin çoğalmasının önüne geçilmesi amacıyla yeni nesil bileşik sentezlendi.
BŞEÜ Mühendislik Fakültesi Biyomühendislik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ülküye Dudu Gül ile Anadolu Üniversitesi Eczacılık Fakültesi akademisyenleri Prof. Dr. Leyla Yurttaş, Doç. Dr. Asaf Evrim Evren, Dr. Öğretim Üyesi Merve Baysal ile Araştırma Görevlisi Aybüke Züleyha Kaya, uzun süre bekleyen gıdalarda oluşan ve bozulmaya yol açan mantar ve küflerin, mevcut koruyuculara direnç geliştirmesi nedeniyle yeni nesil bir bileşik ortaya çıkarmak için arayış içine girdi. Bu kapsamda Kasım 2022'de çalışmalarına başlayan 5 kişilik ekip, yaklaşık 3 yıllık çabaları sonucu Ekim 2025'te, bir çeşit organik madde olan "tiyazol" kökenli bileşiği sentezlemeyi başardı.
“Q1” dergide yayımlandı
Söz konusu bileşik, özellikle turşu, meyve suyu, peynir ve pirinç gibi gıdalarda zamanla oluşan, "candida glabrata", "candida albicans" ve "aspergillus versicolor" türü mantarların hücre yapılarını bozarak çoğalmasını durduruyor. Doğrulama testleri BŞEÜ laboratuvarlarında yapılan, toksikolojik tetkiklerle de gıdalarda kullanıma uygunluğu tescillenen bileşikle ilgili çalışma, dünyanın en saygın bilimsel dergilerinden, "Q1" kategorisindeki "Food Chemistry"de ocak ayında yayımlandı.
Gıda zinciri yeni nesil koruyucu stratejilere ihtiyaç duyuyor
Prof. Dr. Ülküye Dudu Gül, AA muhabirine, akademik camiada bir derginin "Q1" kategorisinde olmasının, "o yayın organının en iyiler arasında yer aldığı" anlamına geldiğini söyledi.
Gıdalarda mantar ve küflerin neden olduğu bozulmanın küresel bir biyogüvenlik ve halk sağlığı sorunu haline geldiğini anlatan Gül, şöyle devam etti:
"Modern gıda zinciri, bu dirençli organizmalarla başa çıkmak için yeni nesil koruyucu stratejilere ihtiyaç duymaktadır. Çalışmamızın sonuçlarına göre, sentezlenen bileşiğin mantarlar üzerinde 'gelişimi engelleyici' etkiye sahip olduğu ve 'potansiyel gıda koruyucu madde' olarak değerlendirilebileceği saptanmıştır."
Prof. Dr. Gül, sentezlenen bu tür yeni nesil maddelerin, mevcut gıda koruyucularına karşı gelişen direncin yol açtığı ekonomik kayıpların önüne geçilmesi adına alternatif oluşturduğunu dile getirdi.
Alternatif gıda koruyucularının sadece gıda kalitesini artırmakla kalmadığını, aynı zamanda milli servetin korunmasına katkı sağladığını vurgulayan Gül, söz konusu bileşiğin piyasaya sürülmesi için gerekli prosedürlerin ardından girişimde bulunulacağını sözlerine ekledi.
