Albayrak Grubu tarafından geleneksel İslam sanatlarını yaşatmak ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla 12 yıldır kesintisiz olarak sürdürülen İslam Sanatları Sergileri, bu yıl "Hane" başlığıyla hazırlandı. Tophane-i Amire Kültür ve Sanat Merkezi'ndeki sergi, 2025'in "Aile Yılı" ilan edilmesinden aldığı ilhamla, aile, yuva ve nesiller arası bağ kavramlarını İslam sanatlarının estetik ve manevi dili üzerinden yeniden düşünmeye ve tefekküre davet eden bir yaklaşımla kurgulandı.
Bu yılki serginin açılışı, Tophane-i Amire Kültür ve Sanat Merkezi'nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla gerçekleştirildi.
Sergide, 13 hat, 17 seramik hat ve 12 tezhip eserlerinin yanı sıra 6 tarihi hat eseri, dijital eserler, geometrik desenlerden oluşan kandiller ve mermer işleme celi sülüs eseri yer alıyor.
Sergi, Topkapı Sarayı'ndan alınan ilhamla kurgulandı
Serginin küratörü Yasemin Karaca, Albayrak İslam Sanatları Sergileri kapsamında her yıl yeni bir tema belirlediklerini ve sanatçıların buna göre bir üretim süreci içine girdiklerini belirterek, bu yılın temasının "aile" olarak seçildiğini söyledi.
Aile temasına ilişkin bilgi veren Karaca, "Aile temasıyla birlikte biz bir aileyi tamamlayan en önemli ögelerden birinin bir ev, yuva olduğuna karar verdik. Tophane'den yola çıkarak da serginin ismini 'Hane' olarak belirledik ve şöyle düşündük: Eğer İslam eserlerinin bir evi olsaydı, geleneksel İslam sanatlarının en iyi örneklerinin bir yuvası olsaydı, burası şüphesiz Topkapı Sarayı olurdu. Burası aslında hepimizin ilk hanelerinden biri." dedi.
Karaca, Topkapı Sarayı'nın has odalarından referansla sergide bir fiziksel kurgu oluşturduklarına işaret ederek, şu bilgileri verdi:
"Has odalarda bildiğiniz gibi sedirler, nişler, o nişleri tamamlayan aydınlık pencereler, duvarlarda çiniler, bazen en başta bir ocak, bir kandil, bir halı var. Biz de bütün bunları soyutlayarak acaba nasıl odacıklar oluşturabiliriz düşüncesine giriştik ve ortaya bu fiziksel mekan tasarımı çıktı. Bunu da organize ederken ayetlerin ve hadislerin, yazılan hat levhalarının ve tezhip eserlerinin içeriklerine baktık."
"Bu yılın solo sergisi, hattat Mehmed Özçay'ın sergisi oldu"
Sergide üç grup eserin olduğunu aktaran Karaca, "Bir grup anne baba haklarını, bir grup eş haklarını, bir grup da ailenin önemini vurgulayan manalar üzerine yoğunlaşmış. Her bir odanın tavanından yine sanatçı Serap Ekizler Sönmez'in tasarladığı kandiller sarkıyor. Onların içinden de anime edilmiş Türk halıları motifleri yerlere yansıyor. Sergi için 13 hat, 12 de tezhip sanatçısı eser üretti. Hepsi ülkemizden ve dünyadan alanında en iyi sanatçılar." ifadelerini kullandı.
Yasemin Karaca, her yıl İslam Sanatları Sergisi içinde bir solo sergiye de yer vermeye çalıştıklarının altını çizerek, şunları kaydetti:
"Bu yılın solo sergisi de hattat Mehmed Özçay'ın sergisi oldu. Onun eserlerini bütün bu odacıkların sonunda ayrı bir kurgu olarak görmek mümkün. Genel olarak biz buraya gelen insanlara aileyi tehdit eden parçalanmışlığı, kopuşu, yalnızlığı simgeleyen vurgulardan ziyade bir araya gelmeyi, büyük bir aile olmayı, yuva sıcaklığını veren hisleri yaşatmak istedik. Bu sebeple de bu sene ilk kez 2025'te üretilmiş çağdaş levhaların en başına evin büyüğü olarak eski hat eserleri koyduk. Her odada yaklaşık 150-200 yaşında bir tarihi eser, aslında onları himaye ediyor diyebiliriz. Biz gerçekten nesiller arası bir bağ kurmayı hedefledik."
Sergide klasik yöntemlerle üretilmiş eserlerin de olduğunu belirten Karaca, "Her eserin yanında animasyonlarla bakmaya kıyamadığımız eski eserlerle büyük bir aile oluşturmaya çalıştık. Umarım gelenler de bu ailenin bir parçası olur. Biz buraya gelecek ziyaretçilerin evvela huzur hissiyle donanmasını arzu ettik. Bunu ne kadar başarabiliriz bilmiyorum. Çalan müzik de ona göre tasarlandı." diye konuştu.
"Hane" sergisi, 28 Şubat'a kadar her gün 10.00-19.00'da ücretsiz gezilebilecek.
Sergideki eserler
Mekansal olarak her bölümü ayrı bir "hane" anlayışıyla tasarlanan sergi, anne-baba ilişkilerinden eş olmaya, köklerden kuşaklar arası bağlara uzanan çok katmanlı bir anlatı sunuyor.
Sergi, sanat aracılığıyla aile kavramının manevi derinliğini hatırlatmayı ve ziyaretçilere bir tefekkür imkanı sunmayı amaçlıyor.
Seyit Ahmet Depeler, Abdurrahman Depeler, Sami Naddah, Hanife Alpaydın, Savaş Çevik, Hafize Namazi, Osman Özçay, Deniz Öktem Bektaş, Yusuf Mazı, Muhammed Yaman, Sait Abuzeroğlu, Taj Essir Hasan ve Saim Günay'ın aralarında olduğu farklı kuşaklardan hattatlar tarafından hazırlanan eserlere sergide yer verildi.
Sanatçılar, aile, eş, anne-baba ve evlat kavramlarını merkeze alan ayet ve hadislerden ilhamla, insanın dünyaya gelişinden yuva fikrinin oluşumuna, nesiller arası bağlardan anne-babaya karşı sorumluluklara uzanan geniş bir zaman ve anlam aralığını hat sanatı diliyle ele aldı.
Sergideki tezhip eserlere Ayşe Sayın, Ayten Tiryaki, Beyza Tuna, Fatma Betül Taşcı, Firdevs Bakkal, Gülsüm Gügercin, Mustafa Çelebi, Nadir Tatar, Necati Sancaktutan, Nihal Tezcan Sısman, Orhan Dağlı ve Şeyma Okur imza attı.
Etkinlikteki 17 seramik hat eseri, hattat Mehmed Özçay'ın klasik hat geleneğini çağdaş bir yorumla yeniden ele aldığı çalışmalardan oluşuyor. Özçay, kalem ve mürekkeple kağıt üzerine icra edilen hat sanatını seramik yüzeyle buluşturdu.
Dijital eserlerde de Mustafa Gülay, Ege Engin ve Celal Can Vatandaş, doğa, mimari, dönüşüm, denge, içsel yolculuk, huzur ile maddi ve manevi dünya arasındaki köprü temalarını birbiriyle harmanladı.
İlker Demirden tarafından hazırlanan halı çalışmaları ise Anadolu'nun ortak belleğinde yer etmiş motif dilini bugünün izleyicisiyle buluşturuyor ve İslam sanatları içinde halı sanatının düşünsel derinliğini yeniden hatırlatıyor.
Sergiye eşlik eden ezgiler, Metehan Taştemel tarafından Hüseyni makamı temelinde "eve dönüş" fikriyle hazırlandı.
"Libas" başlıklı mermer işleme eser, Bakara Suresi'nin 187. ayetinde geçen "Onlar sizin için bir örtüdür, siz de onlar için bir örtüsünüz." ifadesinden hareketle, hattat Seyit Ahmet Depeler tarafından celi sülüs istif ile tasarlandı.
Sergide tavandan asılı şekilde yer alan geometrik kandil tasarımlarını da İslami geometrinin temel ilkelerinden hareketle Serap Ekizler Sönmez hazırladı.
