Kemalizm adı altında Vandalizm

Maltepe Yalı Mahallesi’ndeki bu iki cepheli köşe çeşmesi, beş yüzlü olması nedeniyle Beş Çeşmeler olarak adlandırılmış. İki yıl önce onarımdan geçirilen tarihi çeşme, Kemalist vandallardan nasibini almış.

Üsküdar- Kuzguncuk arasında, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Paşalimanı Sosyal Tesisleri’nin karşısındaki duvarda yer alan bu çeşmenin kitabesi olmadığı için ne zaman yapıldığı bilinmiyor. Yani isimsiz çeşmelerden biri. Mustafa Kemal’in yakın çalışma arkadaşlarından Ruşen Eşref Ünaydın, Ayrılıklar adlı kitabında bu çeşmenin üslubundan dolayı Lale Devri veya ona yakın son devirlerde yapılmış bir hayrat olabileceğini yazıyor. Çeşmenin durumuna dair bilgi veriyor ve günümüzde bir başka vandal tarafından boyanan işlemeli aynasıyla ilgili, “Bu mermere, adeta şakuli bir yemiş sofrası diyebilirdiniz. Bu çeşmenin manası, buradan içilen su armut gibi çabucak lezzetle erir, gül ve sünbül kokuludur demek mi isterdi?” ifadelerini kullanıyor. Atatürk’ün en yakın çalışma arkadaşının büyük bir hayranlıkla anlattığı çeşme, günümüzde Atatürk adına tahrip ediliyor…

Kuzguncuk vapur iskelesi yakınındaki 1792 tarihli Kuzguncuk İskele Çeşmesi ne yazık ki özgünlüğünü kaybetmiş. Taş ve tuğla örgülü duvar çeşmesinin ön yüzü çimentoyla sıvanmış. Bir kısmı kırılan ayna taşına kadar zemine gömülmüş. Yanlardaki yazıların üzerine de Atatürk portresi çizilmiş.

Galata Kulesi yakınında, Lüleci Hendek Caddesi’nin Yüksek Kaldırım ile birleştiği köşedeki iki cepheli çeşme, 1669 yılıyla tarihleniyor. Halk arasında Yazıcı Çeşmesi olarak da biniyor. Matbah Emini Hasan Ağa tarafından yaptırılmış. Üç yıl önce restore edilen bu klasik çeşme de vandalizmin kurbanı olmuş.

Kadıköy, Rıhtım Caddesi ile Haydarpaşa Çayırı Sokağı’nın birleştiği köşede yer alan Ladikli Ahmet Ağa Çeşmesi, Sultan 3. Selim döneminde, 1793 yılında Ahmet Ağa tarafından yaptırılmış. Zaman zaman çöplük olarak olarak kullanılan, bazen de teknesinde ateş yakılan çeşmenin bu sefer de yan cephesine Atatürk portresi çizilmiş.

Kadıköy Bağdat Caddesi’ndeki bu isimsiz çeşme de entelektüel vandalizmden nasibini almış.

Kemalizm adı altında Vandalizm