Marmara'da denize girenleri 'köpek balığı' korkusu sardı: Uzmanından iç rahatlatan açıklama geldi

Türkiye Kıkırdaklı Balıklar Danışmanı Dr. Hakan Kabasakal, Marmara Denizi'ndeki oksijen yetersizliğinin, yüksek oksijene ihtiyaç duyan köpek balığı gibi kıkırdaklı türlerin kıyılara gelmesine neden olduğunu söyledi.

WWF-Türkiye Kıkırdaklı Balıklar Danışmanı Dr. Hakan Kabasakal, Türkiye denizlerindeki kıkırdaklı türlerin yüzde 90'ının Akdeniz'de, yüzde 50'den fazlasının Ege Denizi'nde görüldüğünü, Marmara'da 25, Karadeniz'de ise 11 kıkırdaklı balık türü bulunduğunu kaydetti.

Kabasakal, Türkiye sularındaki kıkırdaklı balık türlerinin büyük çoğunluğunun Atlas Okyanusu'nun kuzeyinden geldiğini, sadece Akdeniz'e özgü endemik birkaç tür olduğunu ve Süveyş Kanalı aracılığıyla da Türkiye sularına giren birkaç tropikal tür bulunduğunu belirtti.

Geçmişte Akdeniz, Ege ya da Marmara'da bulunan ancak bu bölgelerin koşullarındaki değişikliklere uyum sağlayamayan türlerin uzaklaştığını ya da yok olduğunu anlatan Kabasakal, 1950'li yıllarda Marmara Denizi'nin kıkırdaklı balıklar açısından çok zengin bir deniz olduğunu, bugün ise küresel ısınma, yoğun şehirleşme, sanayileşme ve kirlilik nedeniyle sayılarının azaldığını vurguladı.

Kıkırdaklı balıkların metabolizmalarının çok hızlı çalıştığı ve bu nedenle oksijen ihtiyaçlarının yüksek olduğu bilgisini paylaşan Kabasakal, şöyle devam etti:

"1 litre deniz suyunda en az 4,5 miligram oksijen olacak ki normal koşullarda yaşamlarına devam edebilsinler. Bugün derin Marmara'da çözünmüş oksijen miktarı birçok bölgede 2 miligramın altına düşmüş durumda. Hatta 100 metre derinlikten itibaren 1 miligramın altına düşmüş yerler var. Doğu Marmara'da kıta sahanlığını aştığınızda yani 200 metreden daha derin noktalarda oksijenin sıfır olduğu bölgeler var. Hem kirliliğin hem de iklim değişikliğinin tümleşik etkisi Marmara Denizi'nde özellikle derin dip sularında oksijenin azalmasına ve kendilerine uygun yaşam alanı arayan kıkırdaklı balıkların kitleler halinde kıyısal sulara göç etmelerine neden oldu."

"Saldırgan sayılabilecek köpek balığı türleri 40 yıl önce Marmara'yı terk etti"

Marmara Denizi'ndeki kıkırdaklı balık türlerinin yaşamlarını sürdürmek için kıyılara yaklaşmasının insanlar açısından bir tehdit oluşturmadığını ifade eden Kabasakal, büyük beyaz köpek balıkları gibi saldırgan sayılabilecek köpek balığı türlerinin 40 yıl önce Marmara'yı terk ettiğini, Marmara kıyılarına yaklaşan köpek balıklarının genelde camgözler olarak adlandırılan, boyları 2 metreyi geçmeyen ve insandan ürken türler olduğunu aktardı. Bu türlerin yaşayabilecek bir yer arama telaşıyla geldikleri kıyılarda özellikle kıyı balıkçılarının hedefi olduklarını hatırlatan Kabasakal, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Biz bu son 3 yılda yürüttüğümüz araştırma sırasında bunların nüfuslarının kıyıda zirve yaptığı dönemlere denk geldik ve araştırmamızın son yılında, 2024'te, bu nüfusun kıyıda dibe vuruşunu izledik. Yani kıyıda artık o kadar çok köpek balığı yok, o kadar çok kıkırdaklı balık yok. Kıyıda gördüğünüz kıkırdaklı balıklar dip suyundaki oksijensizlik devam ettiği için ne geriye dönebiliyorlar ne de göç ettikleri yeni bölgelerde huzur bulabiliyorlar. Çünkü bu bölgelerde de yoğun bir balıkçılık baskısı var."

Okyanuslarda yaşayan 1266 türün 3'te 1'inin, koşulların değişmemesi halinde bu yüzyılın sonuna gelinmeden tükeneceğini ve bu tehlikenin en büyük nedeninin aşırı avcılık olduğunu bildiren Kabasakal, diğer nedenleri ise yaşam alanı tahribatı, iklim değişikliği ve deniz kirliliği şeklinde sıraladı.

Besin piramidindeki işleyişin sağlıklı olarak sürdürülebilmesinde kıkırdaklı balık türlerinin önemli bir rolü olduğunu işaret eden Kabasakal, deniz ekosistemindeki yırtıcı baskısıyla oluşmuş tüm ekolojik geçişler arasındaki dengenin bozulması durumunda okyanustaki tüm besin alanının çökebileceği uyarısında bulundu.