3 milyar kâr iyi ama birazını da paylaşın

Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) Genel Başkanı Ömer Cihad Vardan, bu ay başkanlık görevinde 2 yılı geride bırakıyor. Vardan, MÜSİAD üyeleri teveccüh gösterirse 2 yıl daha görevinin başında olacak. Tabii sağlığı da izin verirse… Başkan Vardan'la, geçirdiği rahatsızlıktan, ekonomideki gelişmeler kadar çeşitli konularda ufuk turu attık…

Doğru. Oradaki ikilem finans sektörünün krizin başlangıç günlerinde, çok hızlı bir şekilde panik havasına girerek, vermiş oldukları kredileri geri çekme ve paraları toplama telaşından kaynaklanıyor. Aslında reel sektörün etkilenmesinin başında da bu geliyor.

Bugün bankalar rekor kâr ediyorlar. Kimsenin kârına bir şey diyecek halimiz yok. Batmaları bize zarar. 2001 krizinde gördük. Onların yükü halk olarak bizim sırtımıza yüklendi. Batsınlar istemeyiz ama nasıl ki öyle olunca paylaşıyorsak, iyiyken de paylaşmak istediğimizi belirtmemiz lazım.

Bankalar da ticari kuruluş. Kendi menfaatlerini düşünüyorlar. Keşke reel sektöre kredi verebilseler. Vermelerinin de şart olduğunu düşünüyorum ama yapabileceklerini de zannetmiyorum. Kredi mekanizmasının birden açılacağını sanmıyorum. Fakat X bankası 3 milyar lira kâr edeceğine, o kârı biraz düşük tutup bunu halka plase edebilir. Özellikle kamu bankalarına bu konuda rol düşüyor.

Bugün gelinen noktada firmalarımız korkuyor. Aldıkları kredilerin üç gün sonra geri çağrılması durumuyla karşı karşıya kaldıkları günleri hatırlayınca, tekrar aynı şeylerin başına gelebileceği endişesini taşıyorlar.

Firmaların para ihtiyacı yatırım için, işletme sermayesi için ya da borç ödemek içindir. Borç ödemek için istiyorsanız zaten yanmışsınız. Ama işletme sermayesi veya yatırım için dışarıdan para alıyorsanız o zaman da o yatırımları ve işletme sermayesini haklı kılacak sebepler ortaya koymanız lazım. Bugün yatırımlar daha yeni yeni hareketleniyor. Bu yavaş yavaş olacak bir hadise. Piyasanın kendine gelmesi, insanların birbirine güvenmesi lazım.

Krizin başlangıcında sanki bu krizin çıkmasından menfaat sağlarmışçasına olayı fazlasıyla büyüttüler. Herkesi kastetmiyorum ama bir kısım basın organlarında çıkan haberler halkta da otomatikman bir panik oluşturdu. İnsanlar harcamalarını kestiler. Yaklaşık bir yıldır bu yaralar sarılmaya çalışılıyor. Şu an dünya ekonomisindeki iyileşmelerin olumlu etkisi var. İçerde morallerin düzelmeye başlaması, dışarıda da olumlu sinyallerin gelmesi ile Türkiye'de de hareket başlamış vaziyette. Kriz dışarıdan geldi, ihracat yoluyla dışarıdan düzelecek diyebiliriz ama bizim için iç piyasa da çok önemli.

Türkiye'nin 2010 yılında yüzde 3.5 civarında büyüyeceği birçok kesim tarafından söylenirken, biz yüzde 4'ün üzerinde büyüme bekliyoruz demiştik. Bugün yüzde 5'ler konuşuluyor. Bu büyüme de gerçekleştiğinde bunun bütün sektörlere olumlu katkıları olacak. Fakat yüzde 4-5'lik büyümeler bu işsizliği ortadan kaldıramaz. Bu büyümenin yeterli olmadığı ortada. Her yıl 700 bin kişi iş gücüne katılıyor. Üstüne üstlük mevcut işsiz stoğunuz var. Bunu da eritmeniz lazım. Yüzde 4-5 büyümelerle bunların halledilmesi mümkün değil. Bu insanlara istihdam sağlayacak imkânların oluşturulması lazım. Bu da kısa vadede çözülebilecek gibi gözükmüyor.

Evet. Krizde yapılacak ilk işin işçi çıkarmak olmadığını söylemiştik. İmkânları paylaşmak gerektiğini vurgulamıştık. İnsanları işten çıkarınca aslına kendinize yardımcı olmuyorsunuz. İşten çıkan adam hangi firmanın malını alacak? Elbette bunun insani, milli ve manevi boyutu var ve önemli ama ticari açıdan da işçi çıkarmayı ilk çare olarak görmek son derece yanlış. Bugün işsizlik en büyük sorun. İşten çıkarmaların bedelini ödüyoruz…

Allah'tan, hükümet kısa çalışma ödeneklerinin hem vadesini hem de miktarını artırarak insanların işte kalmasına katkı sağladı. Bu açıdan hükümete teşekkür ediyorum.

Böyle bir şeyin olabileceğini düşünmek bile istemiyoruz. Önceki davada, dünyada, ülkede ekonomik kriz yokken bile büyük sıkıntılar yaşamıştık. O zaman 300'ü aşkın vekille tek başına iktidar olan bir partinin, parlamentoda bir anda kaosa dönüşecek şekilde ortadan kalkmasıyla beraber, Türkiye'nin 2008 sonuna yaşanan krizde başsız olarak ne duruma düşeceğini aklınıza getirebiliyor musunuz? Bunun analizini yapabiliyor musunuz? Aklımıza dahi getirmek istemiyoruz. Böyle bir şeyin ekonomik sonucunun bütün ülkeyi felakete götüreceği aşikar. Kim memleketi seviyor, hangi memleket sevgisinden bahsediyorsunuz, bir masaya oturup konuşamıyorsak. Mutlaka yeni, sivil, demokratik, çoğulcu, insan hak ve hürriyetlerini önceleyici bir anayasanın yapılması gerekiyor. Türkiye'nin iki yılda bir önüne çıkan sorunlardan kurtulması lazım.

Hem 3 milyonu aşkın işsizimiz var diyoruz, hem de bu işsizlerimizin mesleksiz işsizler olduğunu görüyoruz. Keşke bu arkadaşlarımızın ellerinde bir meslek olsaydı. Sanayici olarak bakıldığında; tornacı, tesfiyeci, bilgisayarcı, elektronikçi, kaynakçı ihtiyacı var. Ama sadece lise mezunu olan birini, işsiz diye kaynakçı yapamazsınız. CNC tezgahının başına geçirip de al kardeşim bunu çalıştır diyemezsiniz. Onlar kalifikasyon gerektiriyor. Bu mesleksiz işsizlerimize nasıl iş bulacağız sorusuna cevap bulmak lazım.

Katsayı engeli hala devam ediyor! Türkiye bunu ciddi ciddi düşünmek durumunda. Bunun hala çözülememiş olmasına anlam veremiyoruz. Artık ideolojileri, başka anlamları bir tarafa bırakıp, Türkiye, milli hedefleri doğrultusunda nasıl diğer dünya ülkeleriyle baş edebilir, bunu tartışmak lazım. Bizim, 500 milyar dolarlık ihracata nasıl ulaşırız, 100. yılda nasıl dünyanın 10 büyük ekonomisi arasına gireriz, bunları tartışmamız lazım.

MÜSİAD'da her sene seçim var. Her sene süren dolmuş oluyor. Ama üst üste ancak 4 kere seçilebilirsiniz. 4 yıldan sonra devam edemiyoruz. Benim kısmet olursa 2. senem doluyor. Şimdi normalde arkadaşlarımız teveccüh ederlerse, bir dahaki dönemde de genel başkan olarak devam ederim. Yönetimde her sene yüzde 25 civarında yenilenme oluyor. Böylece bütün yönetim kurulu yapımızı dinamik tutmaya çalışıyoruz. Görev süresi dolan arkadaşlarımız var. 6 yıldır maksimum çalışma süresi. İki arkadaşımız var. Ali Gür ve Mehmet Akif Özyurt. Genel Merkez hazırlık komutemiz yeni dönemde çalışacak arkadaşlarımızı belirliyor. Bu çalışma devam ediyor. Şu an kimlerin kalacağı ve geleceği belli değil. İstişare edi- yoruz. Özverili bir çalışma gerektiriyor. Hem maddi, hem manevi, hem fiziki bir güç istiyor.

Güzel soru… (gülüşmeler) Atom karıncaya ne oldu… Atom karınca radara yakalandı. Çok koşuşturma vardı. Buranın işleri az buz değil. Bu kadar çalışmalar, bu kadar rapor falan bir çabayla dönüyor. Bunları gece ve gündüz düşünmek zorundasınız. Onlarla ilgili çalışmalar organize etmek hatta bazılarını yapmak durumundasınız. Bu da ekstra bir yük getiriyor.

Başlangıcını bir kenara bırakalım, göğüste gastritimsi bir yanma vardı. O an tansiyonumun çok yüksek olduğunu, 19-12'lerde olduğunu tespit ettik. Oradan hastaneye geçiyoruz, acilde yapılan elktro ve ultrason tetkiklerinden sonra acilen anjiyoya alınıyorum. Anjiyoda, bir damarda iki yerde, yüzde 75 ve yüzde 95 tıkanıklık olduğu tespit ediliyor. O aralar ne oluyorsa oluyor, biz dayak yemeye başlıyoruz. Balon ve stend tedavisiyle ana damar açılıyor ve kalbe hasar gelmeden bu rahatsızlığı o an için izole ediyoruz. Hatta orada bir tali damarda yüzde 98 tıkalı imiş, o hala duruyor. Doktor, pıhtının gelip ana damarı tıkaması ihtimali olduğu için ona dokunmadı.

Cenabı Allah'ın vereceği canı ondan başkasının alamayacağını biliyoruz. Yiyecek ekmeğimiz varmış, hayata devam ediyoruz. Bugün aranızda olmayabilirdik de. Doktorların söylediği bir miktar ırsiyetten kaynaklanıyor, bir miktar da yoğun çalışma temposundan…

Eski tempoya birden ulaşmamamız gerektiğini söylediler. Uzun seyahatleri ertelememiz gerektiğini söylediler. En az 2 ay çok dikkat, 6 ay belirli bir dikkat dönemi. En azından da 1.5 yıl ciddi bir tedavi ve kontrol sürecinden sonra tekrar bir tetkik yapılacak. Hayat boyu ilaç tedavisi, falan…

Yeme içmeye dikkat edeceğiz. Zamanında yenecek öğün 6'ya çıkacak. Az yenecek, kolesterole dikkat edilecek. Klasik diyet. Aralarda meyveler olacak.

Uykuya dikkat edeceksin diyorlar ama tutturamadık. Günlük yürüyüşler var, 2-3 hatada ancak birkaç defa yapabildik.