AB yolu 'tavizle dolu'

ANKARA- Türkiye ve Yunanistan Dışişleri Bakanları İsmail Cem ile Yorgo Papandreu'nun başlattıkları "Ege'de barış sürecinde" ilk somut adımlar atılmaya başlandı. Başbakan Bülent Ecevit'e sunulan "Barış Planı"nda, şimdiye kadar uygulanan politikaların gözden geçirilmesi gerektiği belirtilerek, "kıta sahanlığı, FIR hattı, hava sahası, Ege adalarının gayrıaskeri statüsü ve aidiyeti belli olmayan adalar" gibi konuların Yunanistan ile tek tek müzakere edilmek yerine, bütün halinde ele alınarak "karşılıklı tavizlerle" çözüme kavuşturulabileceği belirtildi. Raporda, Türkiye'nin geleneksel Ege politikasına yönelik radikal eleştiriler yer aldı. Raporda Türkiye'nin kuvvet kullanma tehdidinden vazgeçmesi gerektiği belirtilerek, "Türkiye tarafından bir adım atılmaksızın Yunanistan'ın kendi ve dünya kamuoyunda haysiyet kırıcı bir tutumu benimseyerek böyle bir taahütte bulunmasını beklemek hayal olur" denildi. Başbakanlık Askeri Başdanışmanı emekli Oramiral Güven Erkaya, Başbakan Bülent Ecevit'e Ege Denizi'nde kalıcı barışın şartlarını içeren bir plan sundu. Erkaya'nın raporunu inceleyen Başbakan Ecevit, Dışişleri Bakanlığı ile Şükrü Sina Gürel'e bağlı Devlet Bakanlığı'ndan görüş alınması için talimat verdi. Erkaya'nın hazırladığı "Ege Barış Planı"nda şu unsurlar yer aldı:

"Fiili durum içinde Yunanistan'ın kendi için avantajlı ve sonuç alınmasını olumsuz yönde etkileyen tutumunu sürdürmesi halinde, bu tutum diğer tüm şartlar tamamlansa bile AB üyeliği konusunda Türkiye'ye büyük engel çıkarabilir. Ulaşılan aşamada, Türkiye'nin ya AB'den vazgeçmesi veya mevcut tezlerinden vazgeçmesi, bunların da ötesinde, başlangıçta verilebilecek veya Yunanistan'ı bir anlaşma zeminine zorlayacak veya en azından Türkiye'yi dünya kamuoyunda çözüm için çaba gösteren ülke konumuna yükseltecek makul ve küçük tavizlerden çok daha büyük tavizler vermek durumunda bırakabilecektir."

"İki ülke arasındaki sorunların tek tek görüşülmesi, çözümün bulunamadığı noktada Uluslararası Adalet Divanı'na gidilmesi şeklindeki müzakere tarzının yarar sağlamadığı görülmüştür. Mevcut sorunların birbirinden ayrı ve müstakil olarak ele alınarak çözüme kavuşturulması mümkün görünmemektedir. Konular bütünlük içinde ele alınmalı, yaratılan güven ortamı içinde bu konularda karşılıklı geri çekilmeler ile bir sonuca varılmaya çalışılmalıdır. Helsinki kararlarına paralel yeni bir çalışma grubu oluşturulmalı, görüşlerimiz, stratejimiz ve müzakere tarzımız şimdiden tesbit edilmelidir."

"Kara suları, kıta sahanlığı, FIR hattı, hava sahası, Ege adalarının gayrıaskeri statüsü ve aidiyeti belli olmayan adalar konularını Yunanistan ile tek tek müzakere ederek sonuca varmaya çalışmak yerine, bu konuların bir bütün halinde ele alınarak karşılıklı tavizlerle çözüme ulaşılması daha etkili olacaktır. Türkiye, Yunanistan'ın karasularını 12 mile çıkarmayı egemenlik hakkı olarak görmesini savaş sebebi saymaktadır. Bu durum, karşı tarafta doğrudan kuvvet kullanma tehdidi olarak algılanmış, Yunan kamuoyu büyük sıkıntıya girmiştir."

Kara suları, kıta sahanlığı, FIR hattı, Ege adalarının gayrıaskeri statüsü ve aidiyeti belli olmayan adalar konularını Yunanistan ile tek tek müzakere ederek sonuca varmaya çalışmak yerine, bütün halinde ele alınarak karşılıklı tavizlerle çözüme ulaşılması daha etkili olacaktır.

"Yunanistan'ın karasularını 6 milin üzerine çıkarmayacağını taahüt etmesi halinde, Türkiye'nin kuvvet kullanma tehdidini geri çekmesi, olumsuz bir sonuca yol açmayacaktır. Ancak Türkiye tarafından bir adım atılmaksızın Yunanistan'ın kendi ve dünya kamuoyunda haysiyet kırıcı bir tutumu benimseyerek böyle bir taahhütte bulunmasını beklemek de hayal olacaktır. Müzakerelerde belirlenecek gizli bir aksiyon planında mutabık kalınarak önce Türkiye kuvvet kullanma tehdidini geri çeker, karşılığında taraflar, Ege'de karasularını 6 milin üzerine çıkarmayacaklarını taahhüt ederler."

"Ege Ordusu, Yunanistan'ın kara sularını 12 mile çıkarma niyetinin ortaya çıkması üzerine kurulmuştur. Ege Ordusu'nun kurulması, caydırıcılıkta amaca ulaşmayı sağlamışsa da çeşitli çevrelerde Türkiye'nin tenkidine neden olmaktadır. Türkiye'nin Ege 'de ordu kurmasına mani bir anlaşma bulunmamakla birlikte, Yunanistan bunu, adaların silahlandırılması faaliyetinde bir gerekçe olarak kullanmaktadır. Hukuki imtiyazın elden kaçırılmaması için Ege Ordusu ile adaların gayrıaskeri statüsü arasındaki mukayase fiiliyatta bırakılmalıdır."