Banka değil çiftlik

Ankara- Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu müfettişlerinin Türkiye Emlak Bankası'nın 1997 ve 1998 yılı hesaplarına ilişkin yaptığı incelemede, bankanın 55. hükümet döneminde adeta çiftlik gibi kullanıldığı ortaya çıktı. YDK'nın, TBMM KİT Komisyonu için hazırladığı ve komisyonda henüz görüşülmeyen raporda, bankanın genel müdürünün, yönetim kurulu üyelerinin, bu görevlere atanacak özelliklere sahip olmadığı gibi, Türkiye genelindeki birçok şubenin, haklarındaki olumsuz istihbarat raporlarına rağmen 27 firmaya kredi verdiği kaydedildi. 500 sayfalık YDK raporunda, Emlakbank'ın anatomisi şöyle çizildi:

Bankaya atanan başta genel müdür olmak üzere yönetim kurulu üyeleri ve birçok yönetici ya gerekli olan hizmet süresini doldurmadı ya da atandıkları görevlere uygun eğitim görmedi. 9 Ocak 1998 tarihinde genel müdürlüğe atanan Erdin Arı ve üç yardımcısının bu görevlere atanmaya hizmet yılları yetmemektedir.

Raporda, kurumun yurtdışında bulunan temsilcilik ve şubelerinde toplam 21 personelin bulunduğu belirtilerek, bu personelden sadece birisinin yabancı dil bildiği vurgulandı. Yurtdışı temsilcilik ve şubelerinde görev yapan 21 personelden, 6'sının lise mezunu olduğu, 2'sinin iki yıllık yüksekokul mezunu olduğu diğerlerinin ise lisans seviyesinde öğrenime sahip olduğu da belirlendi. Raporda, bankaya 1997 ve 1998 yıllarında yazılı sınava tabi tutulmadan birçok personelin alındığı, bu personelden bazılarının yaş ve eğitim durumlarının bankada görev yapacak seviyede olmadığı da kaydedildi.

Bankadaki usulsüz atamaların, sadece zorunlu hallerde kullanılan "tedviren atama" yöntemi ile kapatıldığı ortaya çıktı. Rapora göre, banka yönetimi eğitimi ve süresi uygun olmayan yönetici atamalarını tedviren yaparak bu usulsüzlüğü gizlemiş. Raporda bu kapsamda, 1 koordinatör, 5 daire başkanı, 2 bölge başmüdürü, 2 hukuk müşaviri, 18 birim müdürü, 7 bölge müdürü, 81 şube müdürü, 3 müdür yardımcısı ve 2 pazarlama yetkilisinin atandığı kaydedildi.

Emlakbank'taki usulsüzlük ve yolsuzlukları inceleyecek olan müfettişlerin ise, müfettişlik dışındaki görevlerde değerlendirildiği belirlendi. Raporda, birbuçuk yılda dört kez Teftiş Kurulu Başkanı'nın değiştiğine dikkat çekilerek, bu uygulamaların müfettişlerin görevlerini yeterince yerine getirmesini engellediği kaydedildi.

Raporda, yurtdışında geçici olarak görevlendirilen banka yöneticilerinin bu görevlerinde yaptıkları masrafları kayıtsız olarak aldıkları belirtilirken, bankanın birçok kamu vakfına da trilyonlarca liralık yardımda bulunduğu kaydedildi. Raporda, banka kamu vakıfları başta olmak üzere bir çok vakfa 1997'de 2.7 trilyon liralık, 1998'in 9 ayında da 2.7 trilyon liralık yardım yaptığı vurgulandı. Bankanın, 1998 yılında yaptığı vakıflar arasında ise, A.Ü. Geliştirme Vakfı, Adelet Güçlendirme Vakfı, Rize Valiliği, Elazığ Valiliği Vakıfları, Adıyaman İl Özel İdaresi ve İstanbul Deftardarlığı bulunuyor.

YDK raporunda, Türkiye genelindeki çeşitli şubelerden 27 firmaya, haklarındaki olumsuz istihbaratlara rağmen kredi verildiği kaydedildi. Bu kredilerden dolayı da bankanın 1997 yılı sonunda 11.2 trilyon lira olan takipteki alacakları ise, 31 Temmuz 1998 tarihi itibarıyle 31.8 trilyon liraya yükseldiği vurgulandı. Rapora göre, firmalara usulsüz kredi veren banka şubeleri arasında ise, Beşiktaş, Merter, Deniz, Çamdibi, Necatibey, Efes, Mithatpaşa, 4. Levent, Bakırköy şubeleri de yer alıyor.