Berkel'in resimleri ne oldu?

1905 ile 1993 yılları arasında yaşayan Sabri Berkel, Türk resminin özellikle de soyut resmin en önemli isimlerinden kabul edilir. Üsküp doğumlu Berkel, 1935'te geldiği Türkiye'de ölümüne kadar yaptığı tüm çalışmaları İstanbul Resim ve Heykel Müzesi'ne bağışladı. Dörtbin beşyüz eser bugün müzenin envanterinde Berkel'in bağışı olarak kayıtlı.

Ancak, hayatında sanatsever ve koleksiyonerlere çok az resim sattığı bilinen Berkel'in bugün yüzlerce resmi sanat piyasasında alınıp - satılıyor. Asistanı Ergun Başar'a göre bu resimlerin büyük çoğunluğu müzedeki atelyesinden çalındı. Önemli bir kısmı ise sahte: "Ben 1980'den 1993'e kadar Berkel'in yanında çalıştım. Hocanın üç atelyesi vardı. Bir tanesi İstanbul Resim ve Heykel Müzesi'nde, diğeri Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nde, diğeri ise özel atelyesiydi. Berkel, büyük bir resme başlamadan önce, küçük küçük eskizler çalışırdı. Şimdi piyasada dolaşan resimlerin büyük çoğunluğu bu küçük eskizler. Bunlar imzasızdı. Birileri tarafından imzalanmış. Ben bir tek galeride 500 tane küçük eskiz bulunduğunu gözlerimle gördüm. Bunların hepsi müzedeki atelyesinden çalındı."

Berkel'in alınıp-satılan resimleri sadece küçük eskizlerle sınırlı değil. Büyük tablolar, karakalem ve gravür baskı çalışmaları da var satılan eserler arasında. "Karakalem tabloları ilk dönem çalışmalarıydı. Bunları bulabilmek imkansız. Berkel'in eserleri iki büyük soygun yaşadı. Bir tanesi müzedeki eskizlerin çalınmasıdır, diğeri de üniversitedeki atelyesinden alınan resimler. Bu karakalemler benim tahminime göre üniversitedeki atelyeden gitti."

Galerilerde ve müzayedelerde satılan büyük boy yağlıboya tabloların ise çoğunlukla sahte olduğu görüşünde, Berkel'in asistanı Ergun Başar.

Berkel'in müzeye bağışlanan resimlerinin ne olduğuna yönelik kuşkuları dile getiren sadece Başar değil. Berker'in bir başka öğrencisi ressam - restoratör Ahmet Özel de, bugün müzede olması gerekirken, resim kataloğlarına "özel koleksiyon" ibaresiyle giren 80'in üzerinde resim bulduklarını anlattı. "Berkel için, Arçelik'in sponsorluğunda, 1988'de büyük bir retrospektif sergisi düzenlendi. Bu sergi için de bir katalog hazırlandı. Bu katalog için Berkel'in tüm eserlerinin diası çekildi. Bu diası çekilen eserlerin hepsi daha sonra müzeye bağışlandı Berkel tarafından. Ancak şimdi o eserlerin bazıları özel koleksiyonlarda." diyen Özel örnek de veriyor, "Mesela, Vatan Caddesi ve Edirnekapı resimleri, çıplak eskizleri, Fındıklı sırtlarından Boğaziçi tablosu ve çini mürekkebiyle yapılan Üsküp isimli tablosu hemen ilk aklıma gelenler."

Özel'i, Arçelik'in sponsorluğunda Sabri Berkel kitabını hazırlayan Ahmet Öktem de doğruladı. Berkel'in tüm çalışmalarını defalarca incelediğini söyleyen Öktem, sergi sırasında İş Bankası'nın resimleri almak istediğini, ancak Berkel'in satmadığını anlattı. Berkel, Türk resminde kilometre taşı olarak gördüğü resimlerini müzeye bağışlamaya bu sergi sırasında karar verdiğini belirtti.

İstanbul Resim ve Heykel Müzesi Müdürü Cihat Aral, dedikoduların kendisine kadar geldiğini söyledi: "Uzunca bir süredir Berkel'in resimlerinin akıbeti konuşuluyor. Ben de konu üzerinde hassasiyetle duruyorum. Bizim envanteri- mizde ressamdan intikal eden 4500 resim var. Ancak envantere geçmeden önce çalınanlar olabilir. Beni asıl üzen Berkel'in resimlerinin sahtesinin ortaya çıkması. Tahkikat yapılması, Mali Şube'nin harekete geçmesi gerekiyor. Berkel'in resim satmadığını biliyoruz. Müzayede evlerine soruyoruz bu resimler nereden geldi diye. Tabii onlar birileri getiriyor diyorlar. Kitap yapacak kadar resim çıktı ortaya. Etik açıdan çok problemli. Bu işin altından bir sanat mafyası çıkar."

TUNCAY OPÇİN/ İSTANBUL

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------