Bir daha asla!

27 Mayıs 1960 darbesinin 51. yıldönümünde, idam kararlarının verildiği Yassıada'daki mahkeme salonu demokrasi taraftarlarının akınına uğradı. 'Bir daha asla! Ergenekon 51 yıl önce neyse şimdi de o' sloganıyla bir etkinlik düzenleyen 'Darbelere Karşı 70 Milyon Adım Koalisyonu', Yassıada'da bir panel gerçekleştirildi. İki gemi ile adaya gelen yüzlerce kişi Adnan Menderes ve arkadaşlarına idam kararı verilen spor salonunda demokrasi vurgusu yaptı. Etkinliğe darbe mağdurlarının yakınları ile çok sayıda vatandaş katıldı. Konuşmacılar 60 darbesi ile darbelerin meşrulaştırıldığını vurguladı.

Demokrat Parti eski Genel Başkanı Süleyman Soylu, darbeler sonrasında ortaya çıkan Balyoz, Ergenekon, Sarıkız, Ayışığı gibi plan ve çetelere işaret etti. Hüzünlü olduğunu ama umudu da yaşamak istediğini belirten Soylu, "Türkiye'de birilerinin bu travmayı kaldırması lazım. İstanbul Üniversitesi Senatosu toplanıp yaptıklarından dolayı özür dilemeli. TSK bizim ordumuz, güzel ordumuz neye alet olduğunu, hangi gelecek tasavvurunu yok ettiğini kabul edip özür dilemeli. Anayasa Mahkemesi bu salonda yapılanlar için özür dilemeli. İdam edilen insanları kitaplarda 'hain' diye nitelendirmeye çalıştıkları için özür dilemeliler. Darbelerin bayram gibi kutlanmasını sağlayan CHP de özür dilemeli" ifadelerini kullandı. Celal Bayar'ın torunu Emine Gürsoy Naskali de dedesinin bulunduğu salondan idam edilmek üzere İmralı'ya götürüldüğünü hatırlattı. Yassıada'da hakim ve savcılık yapanların adalet mekanizmasının en üst seviyesinde bulunduğuna dikkat çeken Naskali "Darbe yapmak 27 Mayıs'ta meşrulaştırıldı. Bu salonun hep bu halde metruk bir halde kalmasını istiyorum" dedi.

Anayasa hukukçusu Doç. Dr. Osman Can ise burada konuşmanın kendisini zorladığını ve karabasan gibi bir ağırlık hissettiğini söyledi. Can şöyle konuştu: "Burası bir terör çetesinin faaliyetlerini icra ettiği yer. Silahsız hukuk yoluyla terör estirebilirsiniz. Burada üretilen sistem hâlâ devam ediyor. Karanlığı meşrulaştıran bir sistem üretildi. Bu sistem ayakta, tasfiye edilmedi. Bu karanlık bugün hayatımızı zehirliyor. Bu anlayışı yeni anayasa ile aşabiliriz"

BDP Milletvekili Ufuk Uras da panelin yapıldığı salonun virane halinin demokrasinin biçareliğini gösterdiğini kaydetti. "Burası ibretlik bir demokrasi müzesi olmalı" diyen Uras, bu yüzleşmenin gerçekleşmemesi durumunda cuntaya ve çetelere karşı mücadelenin sona vermeyeceğini söyledi. Uras "Bu ülkenin başbakanını da gençlerini de darağacına götüren zihniyet aynı" dedi. Etkinliğe Sacit Kayasu, Mete Tunçay, Turgay Oğur gibi çok sayıda isim de katıldı.

* 4 Mayıs 1950: 'Gizli oy açık sayım' yönteminin ilk defa uygulandığı seçimlerde millet, Demokrat Parti'yi iktidara getirdi. Milletvekili dağılımı şöyle gerçekleşti: DP: 396, CHP: 68, MP: 1, Bağımsız: 7

* 22 Mayıs 1950: Celal Bayar, 387 oyla Cumhurbaşkanı seçildi. Bayar, kabineyi kurma görevini Adnan Menderes'e verdi.

* 2 Haziran 1950: Adnan Menderes'in kabinesi güvenoyu aldı.

* 16 Haziran 1950: 'Tanrı uludur!' şeklinde Türkçe okunan ezan yeniden orijinal haliyle, Arapça olarak okunmaya başlandı.

* 25 Temmuz 1951: Atatürk büstlerine yönelik provokatif saldırıların artması üzerine "Atatürk'ü Koruma Kanunu" olarak bilinen yasa Meclis'te kabul edildi.

* 18 Şubat 1952: Türkiye, NATO'ya resmen katıldı.

* 16 Haziran 1952: Yurda girişleri yasak olan Osmanlı Hanedanı üyelerinin bazı şartlarla Türkiye'ye dönüşlerinin önü açıldı.

* 10 Kasım 1953: Atatürk'ün naaşı Etnografya Müzesi'nden Anıtkabir'e taşındı.

* 2 Mayıs 1954: Genel Seçimler yapıldı. DP: 404, CHP: 30, CMP: 5, Bağımsız: 7 milletvekili kazandı.

* 17 Mayıs 1954: Adnan Menderes kabinesi güvenoyu aldı.

* 23 Ağustos 1955: Kıbrıs'ta garantör ülke konumunda bulunan İngiltere'ye, meydana gelen olaylar üzerine ilk nota verildi.

* 4 Eylül 1955: Londra'da bulunan Türk vatandaşları, Kıbrıs için miting yaptı.

* 6 Eylül 1955: '6/7 Eylül' olayları. 'Selanik'te Atatürk'ün evine bomba atıldığı haberi' İstanbul, İzmir ve Ankara'da şiddetli protestolarla kınanmaya başlandı. Protesto gösterileri kısa zaman içinde, gayrimüslimlerin işyeri ve evlerine karşı tahrip ve yağmacılığa dönüştü. Olayların önünün alınamaması üzerine, bu üç şehirde de sıkıyönetim ilan edildi. Selanik'te böyle bir saldırının olmadığı açıklanmasına rağmen, yağmacıları durdurmak mümkün olmadı.

* 7 Eylül 1955: Gayrimüslimlere karşı başlayan tepkiler, diğer şehirlere de sıçradı, olaylar çok güç yatıştırılabildi. TBMM olağanüstü toplandı.

* 9 Eylül 1955: İstanbul'da üç, Ankara ve İzmir'de birer askeri mahkeme kuruldu.

* 10 Eylül 1955: İçişleri Bakanı Namık Gedik istifa etti.

* 12 Eylül 1955: TBMM sıkıyönetimi 6 ay uzattı.

* 7 Eylül 1957: DP kurucularından Prof. Fuat Köprülü partisinden istifa etti.

* 27 Ekim 1957: Genel Seçimler yapıldı. DP: 419, CHP: 173, CMP: 4, HP: 2, Bağımsız: 2 milletvekili kazandı.

* 4 Aralık 1957: Menderes kabinesi 133'e karşı 403 oyla güvenoyu aldı.

* 16 Ocak 1958: İstanbul'da 9 Subay tutuklandı. '9 Subay Olayı' olarak adlandırılır.

* 25 Kasım 1958: 9 subaydan 8'i beraat etti.

* 17 Şubat 1959: Başbakan Menderes'i Londra'ya götüren uçak, Gatwick Kasabası yakınlarında düştü. 14 kişinin öldüğü kazada Başbakan Adnan Menderes kurtuldu. Olayın Türkiye'de duyulması üzerine, bir süredir iktidar ile muhalefet arasında süren gerginlik bir anda yerini ılımlı bir ortama bıraktı. Ancak bu bahar havası fazla uzun sürmedi.

* 1 Mayıs 1959: Uşak'ta İsmet İnönü'nün başına taş atıldı. 12 kişi tutuklandı.

* 2 Nisan 1960: İnönü'nün Kayseri gezisinde olaylar çıktı.

* 18 Nisan 1960: DP'nin 'Tahkikat Komisyonu' kurulması önerisi Meclis'te sert tartışmalara neden oldu. DP milletvekilleri, memlekette yaşanan kaos ve kargaşanın altında CHP ile birlikte hareket eden çeşitli odakların olduğuna inanıyordu. Meclis tahkikatı açılmasını sağlayan önergenin kabul edilmesi sonrası İnönü, "Bu yolda devam ederseniz, ben de sizi kurtaramam..." ifadesini kullandı.

* 28 Nisan 1960: İstanbul ve Ankara'da meydana gelen olaylar üzerine iki şehirde de sıkıyönetim ilan edildi.

* 1 Mayıs 1960: İstanbul'da bir günlük, gündüz sokağa çıkma yasağı kondu.

* 21 Mayıs 1960: Harp Okulu öğrencileri Ankara'da, Demokrat Parti aleyhinde sessiz bir yürüyüş yaptı.

* 27 Mayıs 1960: Ordu içindeki cunta, darbe yaptı. "Türk Silahlı Kuvvetleri'nin idareyi ele aldığı" açıklaması sabahın erken saatlerinde radyolardan yayınlandı

27 Mayıs'ta yapılan darbeden sonra olayların gelişimi kısaca şöyle sıralandı:

* 29 Mayıs 1960: İçişleri eski Bakanı Namık Gedik, Kara Harp Okulu'nda tutukluyken intihar etti. Gözaltına alınan 150 kişi uçakla Ankara'dan Yassıada'ya götürüldü.

* 30 Mayıs 1960: Cemal Gürsel, 24. Cumhuriyet Hükümeti'ni kurdu.

* 11 Temmuz 1960: İdam cezasındaki yaş sınırı kaldırıldı.

* 3 Ağustos 1960: Sonraları "Eminsular" olarak adlandırılacak olan, aralarında Genelkurmay Başkanı Orgeneral Ragıp Gümüşpala'nın da bulunduğu 235 general ve amiral emekliye sevk edildi. Genelkurmay Başkanlığı'na Orgeneral Cevdet Sunay atandı. 21 Ağustos'ta 3 bin 400 subay daha emekli edildi. 23 Ağustos'ta ise 400 polis emekli edilirken 600'ünün yeri değiştirildi.

* 25 Eylül 1960: Celal Bayar bel kemeri ile intihara teşebbüs etti.

* 29 Eylül 1960: DP mahkemece kapatıldı.

* 14 Ekim 1960: Yassıada'da yargılamalara başlandı

* 27 Ekim 1960: Üniversitelerdeki 147 öğretim üyesi MBK tarafından görevden alındı.

* 13 Kasım 1960: MBK'nın 14 üyesi komiteden atılarak yurtdışına gönderildi. Alparslan Türkeş, büyükelçilik müşaviri olarak Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'ye gönderildi.

* 9 Temmuz 1961: Halkoyuna sunulan Anayasa, tartışmalı bir süreç sonunda yüzde 61.5 'evet' oyuyla kabul edildi.

* 15 Eylül 1961: Yassıada Mahkemesi, kapatılan DP'nin 15 üyesi hakkında ölüm, 32 üyesi hakkında müebbet hapis cezası verildiğini açıkladı.

* 16 Eylül 1961: Fatin Rüştü Zorlu ile Hasan Polatkan idam edildi.

* 17 Eylül 1961: Adnan Menderes idam edildi. Milli Birlik Komitesi, 65 yaşını aşan Celal Bayar ile idam kararları çoğunlukla alınan öteki hükümlülerin cezalarını müebbete çevirdi. İdamlar Türkiye'deki 'anormal' sürecin başlamasına yol açtı.