'Çevik Bir, kendini De Gaulle sanıyor'

Şöyle bir şey var. Siyasete atılmaya aday her paşa, belki bilinç altında kendini hafiften De Gaulle zannediyor. Çünkü o dünya tarihinde enteresan bir adam. Demokrasinin beşiği diyebileceğimiz bir yer; Fransa.. ama onu hakikaten Fransa halkı yıllarca baş tacı etti. Hem de bir asker adam. Ama tabii ki çok özel de bir konumu var. Asker kimliğini hiçbir zaman geriye atmamış bir adam. Tarih felsefecisi... albay rütbesine yükseldiği zaman adamın üç dört tane çok ciddî kitabı var. Araştırmaları var. Tabii bütün dünya askerleri de ondan etkileniyorlar. Ben de şöyle çıksam halkımla bütünleşsem... çünkü De Gaulle'ün en büyük özelliği, arkasına aldığı halk desteği. Daima halka başvurdu. Ve yani sonunda yavaş yavaş oyların indiği noktada bile De Gaulle'ün aldığı oy miktarı müthiş yüksek. Ama benim için bir "Paşa" o... De Gaulle değil. Bunu kabul edelim. Geçenlerde bir belgeselde izlemiştim, şöyle diyorlar: "De Gaulle demek, Fransa demek. Tanrı gururunu verdi. Mütareke yıllarında yenik düşmüş bir Fransa'yı bir küstah Fransa yaptı". Şimdi De Gaulle'e bakıyorum da, Çevik Paşa'nın halkı gerçekten kucaklayabileceği bir konumda olduğunu sanmıyorum. Oradaki mevcut kişiler, yani ülkemizin o çok "kıymetli" gazetecileri çok alkışladılar. Ve onun üzerine Ali Kırca sordu: "Cumhurbaşkanlığına aday oluyor musunuz?" dedi. Bir alkış koptu. Furya alkışı geldi. Paşa "evet" dedi.

Halkın sesi ise o alkışlar, Paşa bu kadar da yanılıyor olamaz. Çünkü zeki bir adam. Biraz Oliver Stone gibi düşünüyorum: "Herşey bir senaryodur". Ben de o gecenin ve orada olan biten herşeyin bir senaryo olduğuna inanıyorum doğrusu. Evet, her şey bir senaryodur. Amerikalılar'ın deyişiyle "Set Up"* olduğunu düşünüyorum. Paşa bu kadar saf olamaz.

Bakınız, o geceyi ben dikkatle izledim. Şimdi askerler siyasete atıldıklarında asker kimliklerini gizleme, "Ben çok değiştim, bakın artık sivil oldum" demek ve bunu ispat edebilmek gibi, bence çok ciddî ve büyük bir yanlışa düşüyorlar. Bence asker siyasete atılacaksa bir zamanlar asker olduğunu ve bu kimliğin bir ömür boyu süreceğini kati surette inkâr etmemeli. Yani nasıl olur da üniformayı atınca ellisinden, altmışından sonra birdenbire değişir. Halka lâzım olan şey birikim, bilgi falan. Eğer halk istiyorsa zaten seçer. "Ama bakın ben şimdi üniformayı çıkardım, sivil oldum. Artık bambaşka bir adamım" demek, ancak Türk filmlerinde olabilecek bir şeydir. Askersen askersin. Onun için ben siyasete atılan askerler için yanlış bir strateji olarak görüyorum bunu. Doğruyu söyleyin efendim. Askerseniz, asker kalın. Siz emekli olmuş bir askersiniz. Halk istiyorsa seçer. "Vallahi ben çok değiştim. Sivil giyindim, sivil oldum... geçmişimi unuttum" denir mi?

Denmez. Halkın önünü açmaktan bahsediyor. Bu halk önünü açamıyor mu, bu kadar aciz mi ki Çevik Bir açacak... İnanın bu sözleri, bir Türk vatandaşı olarak beni çok üzdü, çok ağırıma gitti. Lütfen bıraksınlar, biz önümüzü açmasını da kapamasını da biliriz.

Vallahi medyanın son durumuna bir bakarsanız halkın önü açıldı, açılmadık yeri de kalmadı. Onun için halkın önünün açılma diye bir sorunu yok aslında. Paşa yorgun herhalde. Halkın önü kapalı zannediyor. TV seyretmesi yeterli. Halkın her tarafı açık.

Öyle bir gündemden geçiyoruz ki. Deprem, tabii afetler. Hükümete bakıyorsunuz. Hükümete niçin kızılıyor anlamıyorum. Çünkü hükümet hiçbir şey yapmıyor. Kızılacak bir şey dahi yapmıyor. Böyle bir dönemde, bence herkes yeterlik sınavını rahatlıkla verebilir. Ama hayır. "Şehir Efsaneleri" diye bir kitap geçmişti elime. Öyle spekülasyonlar vardı ki Çevik Paşa hakkında. Yürüyerek telefonda konuştu, şöyle dedi... Şunu alacaksınız görevden, şunu şuraya süreceksiniz, çöpe atıcaksınız. Böylesine dedikodu zinciri sonucunda halk nazarında paşa bir efsane haline mi geldi, yoksa korku veren bir şahıs haline mi geldi? Onun için pek bilemiyorum. Hakikaten onları söyledi mi, onu göre bir yeterlik düşünecem. Ama gelinen nokta odur. Bunu açıkça konuşuyorum. O gece hakikaten hazindi. Ali Şen Başkan, Çevik Bir Şampiyon! gecesi oldu. Ve asker olduğu, yani güçlü olduğu dönemde bu Doğan Güreş Paşa'nın da başına geldi. Mizahta deprem, ölüm gibi evcilleştirilmeyecek konular vardır. Bence Silahlı Kuvvetler, asker de bu konulardan biridir. Güçlü olduğu zaman kafa tutabiliyorsan tut. Adam emekli olduktan sonra eteklik giydirip onun parodisini yaptığın zaman sadece konuyu evcilleştirirsin, hiçbir yararı olmaz. O gece aynı onun devamı oldu. Çok hazindir, emekli bir askerin evcilleştirilme gecesiydi. Yani o bana hüzün verdi. O duyduğum söylentiler benim tüylerimi ürpertiyordu ve Çevik Bir Paşa'yı doğrusu o dönemde endişe ve korkuyla izliyordum, ama o gece üzüldüm. O gece çok hazin bir sondu. Yine de ne kadar kızsam da duruşuna, şerefli ve hakiki bir askeri, sivil paşalara tercih ederim. Türkiye çok çekiyor bu sivil paşalardan.

"Siyasete atılmazsam karımla evde oturup, ona temizlikte yardım mı edeceğim" demiş. Siyasete atılmasının ve cumhurbaşkanı olmak istemesinin aslında böyle masum bir tarafı da var.

Söylenecek şeyler miydi bunlar! Benim söylediğim çok hazin bir gece olduğuydu. Orada bulunan gazetecileri de düşünün. Bence Necati Doğru çok asil davrandı. Hiçbir şey sormadı. O bana çok ilginç geldi. Çünkü orada artık hakikaten bir zamanlar herkesin korkulu rüyası olan paşası artık çaresizdi.

Murat Birsel'in sorusu çok kızdırdı, herhalde yanlış anladı.. Kendisiyle dalga geçildiğini düşünmüş..

Anladı, evet anladı. Ama gecenin sonunda anladı vaziyeti. Çok geç anladı.

Tuhaf, öyle değil mi? Ama geçmişteki bazı değerlendirmeleri de böyle geç anladıysa çok üzüntü verici tabii ki. Gecenin maksadını anladı ama, çok geç oldu. Güneri Civaoğlu Kanal D'de hafif bir savunmaya falan geçti hatta. Bu çok acı. Kızanlar bile üzüldü Çevik Paşa için o gece. Doğru değil mi ama, Çevik Bir değil mesele. O bir asker. Askerlik, Türk halkı için çok kutsal. Böyle bir gecede böyle bir duruma düşmesi, doğrusu hiç ama hiç hoş olmadı.

Ay ne cesur şeyler... ne minnoş gazeteciler onlar öyle. Hakikaten ne yaman, ne cesur, ne atak gazeteci imiş Ali Kırca. "Cumhurbaşkanlığına aday mısınız?" diye sordu.

Reha... zaten her zaman olduğu gibi, geceye ağırlığını koyan isimdi Reha Muhtar. Bir yaşında el sallaması, ki böylece Reha'nın bir yaşında el salladığını öğrenmiş olduk. Belki de bir yaşında "taytay" yapıyordu, "âttâ" bile diyordu.

Ama her Türk zaten asker doğar!

Ama Reha'yı da Paşam bir yaşından beri tanıyor. Bence gecenin en sevimli kahramanı Reha'ydı. Reha'da kasıt yok çünkü. Allahım, ne kadar da tabii idi. Hakikaten, yok adamda bir kasıt!

Süleyman Demirel'e çok acıdım ben. Adamcağız damdan düşmüş gibi oldu. Kolay mı, kudretli bir paşanın adaylığını açıklamasına hele o yaşta dayanabilmek! Türkiye için yapmadık şey bırakmayan bir lidere bu yapılır mı!

Yedi yıl.

Cumhurbaşkanlığı süresi yedi yıl. 7 yıl Süleyman Demirel için göz açıp kapayıncaya kadar geçer. Devam eder.

Eder, eder. Ben ayrıca Demirel'in o gece üzüldüğünü hiç zannetmiyorum. Tam aksine Demirel o geceden müthiş zevk almıştır diye düşünüyorum. Zeki bir adam. Süleyman Demirel, ortada bir fenomen canım, bunu kabul edelim... adam fenomen. Hiç merak etmeyin, o geceden büyük zevk almıştır.

Asker olsa tamam da, yeni aday bir kere asker değil, artık sivil birisi. Artık kalmamış öyle bir şey. Bence muhtemelen Nazmiye hanım "Koşun gelin, kaçırmayın bu programı" dedi. Demirel de keyifle izledi. NTV'den de Allah razı olsun, programı naklen yayınlamakla çağımızın halkla ilişkileri hususunda çok önemli bir belge bıraktılar. Bence sosyologların bile incelemesi gereken bir program.

Amerikanvârî iş çevrelerinin desteklediği bir adam arayışı içindeler. Ali Şen seviyor Çevik Paşa'yı, bu belli. Sonra dikkat ettiyseniz oradaki gazetecilerin hiçbiri de bağımsız kimseler değildi. Hepsinin bağlı olduğu holdingler, patronlar filân vardı. Böyle bir gece yaptılar hep birlikte. Ama paşanın pek hayrına olmadı.

Mesut Yılmaz'ın durumuna da çok üzüldüm. Cumhurbaşkanlığı'ndan ümidini kesmiş ve gayet üzgün bir halde, sadece "Hayırlı olsun" diyebildi, o kadar!

Hayır hayır. Yılmaz'ın durgunluğunun ve üzüntüsünün, Çevik Bir'in cumhurbaşkanlığına aday olduğunu açıklamasıyla bir ilgisi olduğunu sanmıyorum. Yılmaz Karakoyunlu'nun ANAP'ın başına geçeceği hatta Cumhurbaşkanlığı'na aday bile olabileceği şeklinde söylentiler dolaşıyor. Enteresan bir oluşum.

Olur mu, olur!

Belki Yılmaz Karakoyunlu cumhurbaşkanı olur, Etyen Mahçupyan ANAP'ın başına geçebilir. Tomris Giritlioğlu da solu toparlar. Bütün bunlar için olmaz diyemeyiz. Hatta bunlar için iyi bir düşünce diyebilirim. Alternatif bu. Cumhurbaşkanı bu söylediğim isimlerin hiçbirinden rahatsız olmaz. Çevik Paşa'dan rahatsız olmayacağı gibi.

Devlet yönetiminde bu kadar gayriciddi bir noktaya ulaşmış olabileceğimizi doğrusu düşünmek dahi istemiyorum. Yani size pantolon uymadı bâri bir gömlek verelim şeklinde! Umarım öyle bir şey yoktur. Yoktur canım, inanamıyorum. Çünkü ben yine huzur içerisindeyim. Kötü yönetilsek de bu hükümetin kompozisyonu pek hoş olmasa da sonuçları iyi olmasa da Türkiye sağlam. Halkından, ulusundan kaynaklanan, halkın özveri ve bütünleşmesinden kaynaklanan çok sağlam bir yapıya sahip olduğuna inanıyorum. Huzur içinde yatıyorum ben ve bu yerel yönetimler benim sinirimi bozuyor çok. Sabah kalkıyorum bakıyorum caddede bir bez, falanca belediyeden: "Cumhuriyetin Bekçisiyiz". Allah Allah, ne oldu bir şey mi var diyorum, bunlar cumhuriyetin bekçisi kesildiler. Bağdat Caddesi'ne çıkıyorum, bir başka bez afiş, gene falanca belediyeden: "Laiklikten asla vazgeçmeyiz". Hay Allah, sanki bir durum var, belediye el koymuş. Ben şüphelendim bazı belediyelerin gizli ordusu filan mı var diye düşünmeye başladım. Ne oluyoruz yahu! Böyle saçma sapan şeyler yaşıyoruz Türkiye'de. Bunlar örtüştürüyorlar siyasi rantla. Yoksa Türk halkının hiçbir sorunu olduğuna inanmıyorum. Var mı yani? "Aaa o başörtü takıyor ben onunla görüşmeyeyim". Var mı böyle şeyler? "Onun başı açık katiyen buraya giremez" diyen var mı halk arasında? Yok. Halkımız son derece anlayışlı, hoşgörülü ve bu tür şeylere girmeye lüzum bile hissetmiyor. Bunlar siyasi ranta çevrilmeye çalışılıyor. Hayır hayır, bu sefer Türk halkı bütün bunları yemeyecek, inanmıyorum.

Ama Türk halkına birçok şeyi yedirdiler. Bakın Çevik Bir'i bile yedirmeye çalışıyorlar.

Yemediler, yemediler. Yani o kadar umutsuz olmayalım. Baksanıza Meclis'in son matematiğine. Her seçimde halk hiçbir partiyi iktidar yapmıyor. Öyle bir matematik ortaya koyuyor ki birbirlerini yiyorlar. İki oradan al, üç buraya kat. Otur, kalk. Alay ediyor halk. Meclis'in yüzde ellisine yakını temizlendi. Önümüzdeki dönem daha da değişikleri gelecek.

De Gaulle'ü onun için örnek verdim. İnsan bu. Emekli olmuş. Emekli general, emekli doktor, emekli vs. Hiç farketmez. Evet ama adam kim? Yani ömrünün elli yılında çok ciddî kitaplar yazdıysa, Türkiye'nin çıkarlarıyla ilgili canını tehlikeye attıysa, işgal yıllarında düşmana esir düştüyse, -ki De Gaulle öyle bir adam- asker olması önemli değil. Niteliklerine bakar. Asker kimliklerini bırakıp "Vallahi billehi biz artık asker değiliz, sivil olduk" diye illa ortada dolaşmalarının bir mânâsı yok. Askersen emekli askersin yani ne var bunda abartacak. Ama son günlerde yeni bir siyasetçiyi izliyoruz. Bir gelişmedir o bu ülke için. Şimdilik söylemlerine dayanarak söylüyorum bunu. O adamı dikkatle izlemek lâzım ve ben de bir ev kadını olarak herkes gibi izliyorum kendisini. Çok aklı başında, önemli bir adam ve umarım Türk siyasi hayatında yerini alır: Mehmet Ali İrtemçelik.

"Türkiye'de insan hakları ihlalleri var. Bunu gizleyecek durumda değiliz" diye çok açık konuşmuştu.

Çok açık. Hiçbir zaman lâfı dolandırmıyor. Bu da çok önemli, Türk siyaseti ve siyasetçisi açısından. Oldukça çaplı bir adama benziyor. Bilmiyorum. Şimdilik tabii.

Ama Demirel de Clinton'ın yanında, Türkiye insan hakları ihlalleri olduğunu itiraf etti.

Hiçbir şeyi saklamıyor zaten. Yaptıysak yaptık, verdiysek verdik. bir şeyi verdiyse, hiçbir zaman "Ben vermedim" dememiştir ki Demirel. Ama kendi doğruları. Kendi doğruları ne kadar demokratik? Doğru mu, o ayrı. Ama doğrularını hep savunuyor, hiç inkâr etmiyor.

Set Up: Durum, vaziyet, kolaylıkla kazanılacak şekilde planlanmış maç; içkiye katılan buz ve soda, lokantada sofra takımı; fiziksel yapı, duruş. (Redhouse Sözlüğü'nden).