Cezaevleri dört yılda eski haline döndü

En son 4 yıl önce çıkarılan af kanunundan sonra cezaevlerinde yine boş yer kalmadı. 2 Aralık 2000 tarihinde çıkarılan 4616 sayılı Şartla Salıverme ve Erteleme Kanunu'ndan sonra hükümlü ve tutuklu sayısı, 4 yılda eski haline döndü. Cezaevlerinde yer kalmadığı için çıkarılan af kanununun ardından 70 bin kişilik kapasitesi dolan cezaevlerinin nüfusu 40 bine kadar düşmüştü. Ancak, 4 yılda mahkum sayısı 30 bin artarak yeniden 70 bine çıktı. Af kanunu ile tahliye olan tutuklu ve hükümlülerden iki binden fazlası suç isnadıyla yeniden cezaevine girdi. En son bir ay önce 30 Haziran 2004 tarihinde yapılan sayıma göre, cezavlerinde 68 bin 795 hükümlü ve tutuklu bulunuyor. Cezaevlerinde her ayın ilk gününde sayım yapılıyor.

Yetkililerin verdiği bilgiye göre suçlu sayısı, Batı Avrupa ve dünyanın diğer ülkelerinde de artıyor. Suçlu sayısındaki artışa bağlı olarak yaşanan kapasite problemi sadece Türkiye'de değil, Batı Avrupa ülkeleri de dahil bütün dünyada yaşanan bir sorun. Af nedeniyle çok sayıda mahkum tahliye edildiği için şu anda Türkiye'deki cezaevlerinde doluluk oranı yüzde 90. Buna karşılık İngiltere başta olmak üzere Batı Avrupa ülkelerinde cezaevlerinde kapasitenin üzerinde hükümlü ve tutuklu barındırıldığı ifade ediliyor. Yetkililer, Avrupa Konseyi'nin bu konuyu çözebilmek için "probasyon" yöntemiyle (suçluları cezaevine sokmadan cezalandırma) yolları üzerinde durduğunu belirtiyor. Türkiye'de de kapasite sorununa karşı insanları suça iten sebeplerin ortadan kaldırılması ve suçluları cezaevine koymayı gerektirmeyecek alternatif ceza yöntemleri getiren yasal düzenlemelerin yapılması gerektiğine dikkat çekiliyor.

Türkiye'de, ceza mahkemelerine açılan davaların karara bağlanma sürecinin her geçen yıl uzadığı, geçen yıl ortalama yargılama süresinin 241 gün olduğu tespit edildi. Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü'nün ceza mahkemelerinde 1986-2003 yılları arasındaki yargılama sürelerine ilişkin verilerine göre, davanın mahkemeye gelişi ile karar verilmesi arasında geçen zaman olarak hesaplanan ortalama yargılama süresi, Türkiye'de 1986 yılında 174 gün iken, bu süre 2003 yılında 241 güne ulaştı.Ceza mahkemelerinde en uzun yargılama çocuk mahkemelerinde olurken, en kısa yargılama da trafik mahkemelerinde yapıldı. 1988 yılında açılan çocuk mahkemelerindeki davaların ortalama yargılama süresi aynı yıl 104 gün iken, bu süre 2003 yılında 4 kat artarak 433 güne ulaştı.

EVİN GÖKTAŞ / ANKARA

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------