Değerimiz krizde daha iyi anlaşıldı

Bank Asya yönetiminde 2010 yılı başında önemli değişiklikler yaşandı. 10 yıldır genel müdürlük görevini yürüten Ünal Kabaca'nın yerine Cemil Özdemir getirildi. Bank Asya'nın yeni Genel Müdürü Cemil Özdemir'le yaptığımız sohbette, değişimin arka planını ve sektörün 2010 yılı beklentilerini irdeledik…

Yok. Ani olmadı. Ünal bey 10 yıldır görevdeydi. Banka'nın şöyle bir yapısı var. Belli bir kıdemden geçtikten sonra yönetimde bir değişiklik oluyor.

Tabii, yaşla alakalı değil. Hizmet süresiyle alakalı. Yönetimde sürekli değişim var aslında. Her sene birkaç kişi bu şekilde değişiyor. Geçen sene Mustafa Kavurmacı ile Selçuk Berksan ayrıldılar. Herkesin de birden ayrılması doğru değil. Bu sene yine genel kurul öncesinde değişiklik oldu. Kıdemi gelen gidiyor.

Bankanın içinde çalışıyor olmak bir avantaj. Yeniden bankayı tanıma süreciniz olmayacak. İkincisi bizi tanıyor olmaları. Diğeri de tecrübe. Normal bankalarda da tecrübem var, devlet tarafında da tecrübem var, eski faizsiz finans kurumları tarafında de tecrübem var.

Katılım bankalarının kaynak bulmada, hem de kredi kullandırmada, müşteri yönüyle avantajları var. Kaynak toplamada kar-zararın paylaşımı, birçok insan için tercih edilen bir sistem. Kredide de müşteriyi güven altında tutuyor. Müşteri biliyor ki, burada yapılmış bir sözleşme, o sözleşme bitene kadar değiştirilmeden devam edecek. Bu, ticaretin içindekiler için büyük bir ayrıcalık. Diğer bankalarda faizi değiştirme yetkisi var.

Çoğu zaman şikayet edilen husus. Zor durumda şemsiyeyi çekiyorsunuz. Hemen faizleri yükseltiyorsunuz, aslında krediyi geri çağırıyorsunuz. Krizde en çok bu tartışıldı. Katılım bankalarında böyle bir şey söz konusu değil. İsteseler de yapamazlar.

Evet. Bankaların kamu kâğıtlarına yatırım yapma imkânları var. Bu da kolayca krediden uzaklaşmayı gündeme getiriyor. O da toplam piyasadaki fonu daraltan bir etki. Kredi faizlerini yukarı çekiyor. Banka da faizi yukarı çekmek için müşteriye dönüyor. Katılım bankalarında piyasanın dışına çıkma gibi bir kaygı yok. Kredileri azaltayım, başka tarafa yatırım yapayım diye bir dertleri yok. Mevcut müşteriyi ayakta tutan bir politikayı sürdürüyorlar. Avantajımız şu: Kriz bitince o müşteri sizin sadık müşteriniz oluyor.

Kriz öncesi ve sonrasına baktığınızda kredi portföyü neredeyse aynı. Yüzde 6-7 artmış görünüyor. Bankacılık büyümenin sonucunda oluşturduğu fonları kredi olarak kullandırmıyor. Ne yaptı o zaman? Hazine bonosu portföyünde ciddi bir artış var. Bunu net bir şekilde görüyoruz. Kredilerden elde edilen gelirler daha fazla görülebilir ama o bir yıllık harekete bakmak lazım. Hazine bonosu sadece o günkü artış değil. Daha yüksek getirili eski aktifinizi daha düşük maliyetle fonluyorsunuz demektir. Kâr öyle oluşuyor.

Bizim fiyatımız 2009'un başlarında 1 liraya kadar düşmüştü. Yıl sonunda 4 liraya geldi. Oran çok yüksek. Bu hızlı yükseliş yabancının hisse üzerindeki işlemlerinden kaynaklandı. Kriz öncesinde bankacılıkla ilgili tahminler kötüydü. Bizde de yabancının payı çok yüksek. Halka açıklık oranının yüzde 70-80'i yabancının.

1984 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler İşletme bölümünden mezun oldum. Aynı yıl Bankalar yeminli murakıplar sınavını kazandık. 19985'ın ocak ayında da ilk göreve başladık. 11 yıl da Hazine'de, şu anki BDDK'nın görevini yapan, Banka Kombiyo Genel Müdürlüğü Şefliğindeydim. Bankaların denetimini yapıyordu. Yurtbarnk'ta genel müdür yardımcılığı teklif edilmişti. O yüzden Hazine'den ayrıldım. Bankanın büyümesi, geliştirilmesi için çalıştım.

1999'un ilk aylarıydı. Faisal Finans'ın genel müdürü Can Akın Çağlar'dı. Onun bir teklifi oldu. Kabul ettik. 1999-2000-2001 krizini, bankacılık sektörünün en zor yıllarını orada yaşadık. Sonra Faisal Finans, Ülker Grubu'na devredildi. Adı Family Finans oldu. 2004'e kadar da orada devam ettim. 2004'ün sonlarında Halk Bankası'nın genel Müdürü Tevfik Bilgin, BDDK Başkanı olunca, yeri boşaldı. Halk Bankası'na kredilerden sorumlu murahhas üye olarak başladım. Ünal bey, buraya davet etti ve o şekilde geldik burada başladık.

"Roman okumayı özledim" diyen Özdemir, işi gereği kişisel gelişim ve organizasyon kitaplarını takip ediyor. Vakit buldukça da ailesiyle sinemaya giden Özdemir'in en son izlediği filmler, Avatar ve Eşrefpaşalılar.

Eğer piyasa canlanmayacaksa, kredi talebi artmayacaksa, devletin borçlanması artacak. Böyle bir ortamda piyasadaki likiditeyi devlet çekecektir. Piyasa canlanırsa devletin gelirleri de artacaktır.

Bugün likiditeniz olsa bile iyi firmalar kredi kullanmıyorsa, ne yapabilirsiniz ki? Krizde bundan sonra daha kötüye gitmeyeceğini varsayarak, risk algısı yüksek olan firmalara doğru kredi talebi biraz artacak. Bankalar kredi vermek isteyecektir. Kârlılık da orada oluşacak.

Evet, tabii. 2001 krizini derinleştiren o zamanki siyasi yapımızdı. Güçlü bir siyasi yapımız olsaydı belki o kadar da etkilenmeyecektik. İnşallah bir daha öyle krizler olmaz.

Kredi kartlarında teknoloji ön plandadır. Bu konuda öncü olmak, dünyada yapılanı ilk defa yapabilmek bankaya itibar kazandırıyor. Katılım bankacılığı alanında kredi kartı ve bireysel hizmetler bizi sorumlu tutuyor. Geniş bir kitle de bizi kartla tanıyor. En etkin ürünlerimizden biri. O yüzden kredi kartında büyümemiz devam edecek.

DIT, dünyada en innovatif ürün seçildi. Bu da bizim için iyi bir tanıtım avantajı. 2008'de DIT Card hacmimiz 1.2 milyon adetti, 2009'da 1.5 milyon adete çıktık. Kredi kartı pazarı geri dönüşü en riskli pazar. Tedbirli büyümek gerekiyor ama her halükarda o piyasada devam edeceğiz.

Bank Asya 1. Lig sponsorluğunu da DIT Card gibi görüyoruz. Şubemizin olmadığı yerlerde bile insanların bizi tanıdığı, algıladığı bir mecra. 3 yıllık anlaşma yapmıştık. Bu sezon sonunda doluyor. Kulüplerle de ayrı sponsorluk anlaşmaları yaptık. Eğer şartlar oluşursa devam etmek isteriz.

Bank Asya olmasaydı, etkin reklamlar olmasaydı, belki 1. Lig bu kadar gündemde olmayacaktı. Belki Süper Lig kadar etkili gidiyor. Dergisiyle, web sayfasıyla ayrı bir faaliyet oldu. Birbirini destekliyor aslında. Biz ligi destekledik. Orası da bizi destekliyor.

Ortaya bir fon koyuyorsunuz, banka olarak diyorsunuz ki, 'Biz sizin bu fonunuzu kullanacağız, elde ettiğimiz kar ve zararı paylaşacağız' diyoruz. Algıyı bozan şey şu: bu bankalar hiç zarar etmiyor mu?

Oranların yaklaşık olması ayrı bir konu ama burada şunu net ortaya koymak lazım. Olay sadece kâr üzerinde mi çalışıyor? Milyonlarca insanın parası söz konusu. Bunları bir havuzda topluyorsunuz. Buralardan kullandırdığınız krediler bir hizmetin, bir ticaretin, reel bir işin finansmanı üzerine kurulu. Burada da bir insan nasıl ki malını belli bir fiyattan belli bir vade ile satıyorsa ve bu da hiçbir şekilde değişmiyorsa bizde de aynı.

Zarar nasıl olur, toplamışsınız parayı 40-50 bin kişiye kullandırmışsınız. Bunların hepsi kâr olarak dönmüyor ki. Bir kısmı batıyor. Bütün verdikleriniz batmasa zaten çok yüksek kârlılıklara ulaşır, çok yüksek kâr dağıtırsınız.

Elde ettiğimiz kârın dağıtım oranı da bizim kredilerin getirisiyle orantılı. Getiri olmadan havadan bir şeyi dağıtamazsınız. Bunların bütün modelleri BDDK tarafından denetlenen bir model. Hiçbir katılım bankası kafasına göre, piyasaya bir bakayım, oradaki oranlar şu diye dağıtamaz.

Bir ticarette, banka olmasa bile, bir malın vadeli satışıyla peşin satışı arasında bir fark vardır. Bu kişiler elde ettiği şeyi kâr diye yazıyor. Malı almış, 10-12 ay bir vadede belli bir fiyatla satıyor. Buradaki kâr, oradaki kârdan farklı bir şey değil. Piyasa şartları içerisinde daha yüksek bir vade payı koysanız müşteri size gelmez. Piyasadaki fiyatları da piyasanın genel şartları oluşturuyor. Bu göz ardı edilemez. Bankalardan farkı; siz yaptığınız ticareti bir kez yapıyorsunuz, o mal artık satılmıştır, ticaret bitmiştir. Oradan ne elde ediyorsanız odur. Kredi dönmeyebilir zarar da yazabilirsiniz. Oranlar birbirine yakın olabilir ama sistemin bankalardan farklı olduğu kesin.