Demokrasi kazandı

Türkiye'de demokrasi tarihinin en kritik davası sonuçlandı. Ege Denizi üzerinde Türk jetini düşürerek Yunanistan'la savaş çıkarmak, Fatih Camii'nde bomba patlatıp 'irticai başkaldırı' yaygarasıyla sıkıyönetim ilan etmek ve yüzbinlerce kişiyi karakol nezaretine çevrilmiş stadyumlarda hapsetmek gibi planlamaların yapıldığı 'Balyoz Darbe Planı'na karışan 325 kişiye mahkeme çeşitli oranlarda hapis cezası verdi. Emekli Orgeneral Çetin Doğan'ın 'bir numaralı sanık' olarak yargılandığı ve İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen davada sanıklara 6 yıl ilâ 20 arasında verilen hapis cezalarını yorumlayan uzmanlar, 'her ne olursa olsun Türkiye'de demokrasinin kazandığına' vurgu yaptı.

12 Eylül 1980 darbecileri hakkında iddianame hazırladığı için dönemin Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) tarafından meslekten ihraç edilen, ancak 2010 Anayasa Referandumu sonrasında yapılan değişikliklerle hakları iade edilen emekli Cumhuriyet Savcısı Sacit Kayasu, Balyoz kararlarını 'milat' olarak yorumladı. 'Bu karar bir milat. Çünkü doğru veya yanlış, ilk defa sivil bir mahkeme darbe teşebbüsünü yargıladı. Diğer taraftan, yüksek rütbeli subaylar hem de tutuklu olarak sivil bir mahkemede yargılandı. O açıdan da bir milat. Dolayısıyla tarihi önemi olan bir karar' diyen Kayasu, sivil mahkemenin verdiği karar yanlış da olsa doğru da olsa Türkiye'de demokrasinin kazandığını söyledi.

28 Şubat post-modern darbe sürecinin mağdurlarından eski Milli Eğitim Bakanı Hasan Celal Güzel ise, Balyoz kararını şöyle yorumladı: 'Çok isabetli bir karar. Beklediğim de buydu. Korktuğum başıma gelmedi. CHP ve ulusalcı çevreler normal bir seminer olduğunu iddia ediyorlardı. Bir darbe teşebbüsü olmadığını söylüyorlardı. Fakat binlerce belge ortaya konuldu. Bu belgelerin doğruluğu binlerce kez ortaya konuldu. Orduda generallik yapmış kimselerin bu şekilde hapis cezaları alması teorik olarak bizi üzer, ancak karar Türk demokrasisi adına dönüm noktası. 1960'dan beri devam eden yarım asırlık darbe döneminde bir darbe teşebbüsü ilk defa bu şekilde yargılanmıştır. Mahkûm olanların masun olmadığı kanaatindeyim.'

Hukukçular Birliği Vakfı Başkanı Sinan Kılıçkaya da kararın 'darbeler döneminin kapandığını gösterdiğini' vurguladı. 'Darbe suçtu ama bugüne kadar cezalandırılmıyordu. Türkiye'de demokrasinin oturmasını sağlayan bir karar oldu. Bu yüzden kararı önemsiyoruz' diyen Kılıçkaya, İstanbul Barosu avukatlarının duruşmaları kilitlemek için 'avukat çekme' yolunu seçmiş olmasını ise eleştirdi.

Balyoz davasında hüküm giyen 325 emekli ve muvazzaf subay için Yargıtay (temyiz) süreci başladı. Ceza alan subayların büyük bölümü emekli, sadece 25'i muvazzaf olarak görevini sürdürüyor. Ceza alan komutanlardan en rütbelisi YAŞ Üyesi Orgeneral Bilgin Balanlı. Onun dışında 4 korgeneral ve koramiral, 10 tümgeneral ve tümamiral, 10 tuğgeneral ve tuğamiral olmak üzere toplam 25 general/amiral, orduda halen görevini sürdürüyor. Bu 25 generalden 12'sinin görev süresi 2013 yılı ağustos ayında, 13'sinin görev süresi ise 2014 yılı ağustos ayında sona erecek. Yargıtay'da verilecek karar ile hükümler kesinleştiğinde muvazzaf olarak görev yapan generallerin görevleri de sona erecek. Yargıtay'ın kararı çıktığında hâlâ emekli olmamışlarsa, görevleri de otomatik olarak düşecek. Generaller gibi benzer durumda muvazzaf albayların da meslek hayatı bitecek ve haklarından mahrum kalacak.

Eski Deniz Kuvvetleri Komutanı İlhami Erdil, askeri mahkeme tarafından yolsuzluktan hüküm giymiş ve tüm hakları elinden alınarak rütbesi 'er' statüsüne indirilmişti. Balyoz davasında hüküm giyen muvazzafların da görevlerinin sona erdirileceği ve emeklilerle birlikte askerlik haklarının ellerinden alınacağı belirtiliyor. Yargıtay'ın kararı onaylamasıyla birlikte tüm emekli ve muvazzaf askerlerin rütbelerinin ortadan kalkacağı ifade ediliyor. Kararla birlikte subayların bugüne kadar görevleri nedeniyle aldıkları nişan ve madalyalar da geri alınacak, silahları toplanacak ve maaş ödemesi de yapılmayacak. Çetin Doğan, İbrahim Fırtına, Ergin Saygun, Şükrü Sarıışık ve Özden Örnek'in madalya ve nişanları TSK'ya iade edileceği dile getiriliyor.

Boğaziçi Avukatlar Derneği Başkanı Fikret Duran, 'İster muvazzaf olsunlar ister emekli olsunlar Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişkisi kesilip 'er' olarak terhis edilecekler, kendilerine verilen silah, lojman, makam aracı ve korumalar geri alınacak, emekli maaşları kesilecek, hem kendilerinin hem ailelerinin orduevleri ve sosyal tesislere giriş kartları alınarak girişleri yasaklanacaktır' şeklinde konuştu. Duran, muvazzaf askerlerin de aynı şekilde askerlikten doğan haklarının ellerinden alınacağını belirtti.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç, Anayasa Mahkemesi'nde bireysel başvuru konusunda bilgi vermek üzere televizyonların Ankara temsilcileriyle bir araya geldi. Toplantıda soruları yanıtlayan Kılıç, Balyoz kararının kesin olmadığını, temyiz aşaması bulunduğunu hatırlatarak, devam eden bir davayla ilgili düşüncelerini söylemesinin doğru olmayacağını belirtti. Kararın, Yargıtay süreci tamamlanmadan Anayasa Mahkemesi'nin önüne gelmesinin mümkün olmadığına işaret eden Kılıç, 'Ne zaman ki bu karar, Yargıtay tarafından onanır ve kesinleşir. Ancak ondan sonra Anayasa Mahkemesi'ne,eğer bir temel haklarda ihlal varsa bize gelebilir. Aksi halde olmayacak tabii' diye konuştu. Tutukluluk konusunun Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde (AİHM) farklı değerlendirildiğine dikkati çeken Kılıç, 'Tutuklulukla temyiz sonunda kesinleşmiş bu kararları birbirinden ayırmış AİHM. Eğer tutukluluğa yapılan itiraz reddedilirse AİHM bunu kesinleşmiş karar olarak kabul ediyor ve onu incelemeye alıyor. Peki Türk Anayasa Mahkemesi, ne yapacak? Bunu bilmiyorum, çünkü o iki bölümde görev alan bir kişi değilim. Ben bu arkadaşların dışında onların başkanı olarak göreve alan ancak o yargılamaya katılmayan biriyim. O dairelerde duruşmalara katılmadığım için nasıl bir tavır sergileyeceğini bilmiyorum' dedi. Haşim Kılıç, Anayasa Mahkemesi'ne toplu davalarda yapılan bireysel başvurular değerlendirilirken, davanın geneli üzerinden değil başvuran kişi açısından kararların verileceğini dile getirdi.

Balyoz davasında kararlara tepki gösteren sanık avukatları temyiz sürecini başlatmak için mahkemenin gerekçeli kararını bekliyor. Temyiz incelemesi Yargıtay 9. Ceza Dairesi'nde görülecek. 9. Daire yılda ortalama 30 bin dosyayı karara bağlıyor. Daire'ye 2011 yılından 10 bin 34 dava devredildi. Bu durumda temyiz incelemesinin 2013 yılından önce görüşülmesi imkanı bulunmuyor. Daire'nin temyiz incelemesini 2014 yılında tamamlaması bekleniyor. Davanın temyiz incelemesinde karar bozulursa dosya birkez daha İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi'nin önüne gelecek. Mahkeme kararında diretirse bu kez dosya Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na gidecek. Kurul'un verdiği karar kesin hükmünde olacak. Buradan çıkacak karar doğrultusunda dosya ya yeniden davanın görüldüğü ilk derece mahkemesine ya da bireysel başvurularına da bakacak olan Anayasa Mahkemesi'ne gidecek. Davanın son adresi ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi olacak.

Siyasiler İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi'nin Balyoz davası kararını yorumladı. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 'Kararın anlamı şu; bir daha milletin iradesine, halkın iradesine asla müdahale olamaz. Müdahale edenler karşısında hukuku bulacak, milleti bulacak, gerekli cezaya çarptırılacaklar' dedi. Şimşek, darbe teşebbüsünü yapanlara milletin kayıtsız kalamayacağını belirterek, 'Millet kayıtsız kalmadığı gibi, sistem de kayıtsız kalmıyor. Bunlar tabii ki Türkiye için önemli dönüm noktaları' diye konuştu. Gümrük ve Ticaret Bakanı Hayati Yazıcı da sürecin sonunu beklemek gerektiğine dikkat çekerek, 'İnşallah sonuç ülkemiz için hayırlı olur' dedi.

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, geldiği Gaziantep'te Kurtuluş Savaşı'nda 'Antep Savunması'nın sembol isimlerinden Karayılan'ın mezarını ziyaret etti. Balyoz davası kararıyla ilgili görüşleri sorulan Kılıçdaroğlu, mahkemenin siyasi otoritenin emrinde olduğunu iddia etti. Kılıçdaroğlu, 'Silivri yargılamaları artık tarihe mal olan yargılamalardır. Orada adalet beklemek söz konusu değildir' diye konuştu.