Diyarbakır surları eriyor

EVİN GÖKTAŞ / ANKARA

Çin Seddi'nden sonra dünyanın ikinci büyük surları olan 5 kilometre uzunluğundaki Diyarbakır Surlarının, savunma işlevini yitirdikten sonra kendi haline terkedildiği kaydedilen raporda, surlara bugüne yeterli ölçüde bakım ve onarım yapılmadığı ileri sürüldü. Raporda, ilgisizlik nedeniyle surların sokak çocuklarının meskeni haline geldiği vurgulanırken, çocukların ısınmak için yaktıkları ateşin surlara büyük zarar verdiği ifade edildi.

Raporda, doğal şartlar dışında surların bozulmasına ve erimesine neden olan etkenler şöyle sıralandı:

Sur çevresindeki gecekonduların yapımında kullanılmak amacıyla, surların alt kısmındaki taşlar sökülmektedir.

Sur çevresinde yaşayanlar, geçişler sağlamak için surlarda oyuklar açmışlardır.

Sur kapılarından geçen ve burçları çevreleyen yollardaki yoğun trafiğin oluşturduğu vibrasyon, surlara zarar vermektedir.

Araçlardan çıkan egzoz gazları da sur yüzeylerinde kirlenmeyi artırarak yüzeysel bozulmalara neden olmaktadır.

Restorasyon çalışmaları tamamlanan Dağ Kapı Burcu ile Tek Beden Burcu'nun yanında birçok burç bilinçsiz ve yapıya zarar verecek şekilde kullanılmaktadır. l Burçların kapalı mekanları otopark ve çay bahçelerinin deposu ve çöplük olarak kullanılmaktadır.

Mimarlar Odası'nın raporunda, Diyarbakır Surlarının kurtarılması için ulusal ölçekte bir seferberlik başlatılması istendi. Surlarla ilgili alınması gereken koruma tedbirlerine yönelik şu önerilerde bulunuldu:

Surların ve burçların tümü ile kapıların 1/50 ölçeğinde plan, kesit ve cepheleriyle ayrıntılı bir şekilde rölöve çizimleri yapılmalıdır.

Rölövelerin elde edilmesinden sonra mevcut kaynaklardan faydalanılarak surların özgün durumunun tespiti için restitüsyon projeleri hazırlanmalıdır.

Sur içindeki trafik yeniden düzenlenmelidir. Burçların ve sur duvarlarının, bilinçsiz kullanıcıların eline geçmesini önlemek için planlı bir şekilde çevre düzenlemesi yapılmalıdır.

Surların yakın çevresinde çok katlı binaların yapılması engellenmelidir.

Sade, ince ve sık olmayan yürüme yolları ile geri kalan toprak kısmı, uzman kişiler tarafından surlara zarar vermeyecek şekilde yeşillendirilmelidir.

Tehlike arzeden ve yıkılmak üzere olan burçlara Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından acilen müdahale edilmelidir.

Surların tamamında onaylı projeler doğrultusunda, restorasyon yapılmalıdır.

Sur duvarlarının üstünde yağmur ve kar sularına karşı yalıtım yapılmalı. Zeminden gelecek nem probleminin çözümü için surları çevreleyen beton zemin kaldırılmalıdır.

Surların restorasyon çalışması tamamlanan bölümleri, yapının kimliğini bozmayacak yeni işlevlerle kullanılmalıdır.

----------------- imza------------------