Dört büyüklerde yanlış arzın faturası 400 milyon $

İlk olarak 2002'da Galatasaray ve Beşiktaş ile başlayan futbol kulüplerinin halka arzı, 2004'te Fenerbahçe ve 2005'te de Trabzonspor'un arzı ile sona erdi. Spor kulübü olmaları nedeniyle taraftarın çok da temettü kaygısı içinde olmaksızın bu hisseleri alacağını düşünen kulüpler, bol temettü vaatlerinin yanı sıra kulübün tüm gelirlerinin yer aldığı Sportif A.Ş. ile halka arz edilirken buna karşın giderler kulüpte ya da Futbol AŞ'de bırakıldı.

Ligin 4 büyük takımından Fenerbahçe 30 milyon dolar, Galatasaray 20 milyon dolar, Beşiktaş 28 milyon dolar ve Trabzonspor da 24 mil-yon dolar olma üzere toplam 102 milyon dolar gelir sağlarken, kulüplerin borsada dağıttığı brüt temettü ise 300 milyon doları aştı. Şirketler bu şekilde halka arzdan elde ettikleri 102 milyon dolara karşılık bunun 3 katını dağıtmış oldu. Şirketlerin zararının gittikçe artması ve SPK Başkanı Vedat Akgiray'ın da uyarısı ile harakete geçen kulüpler birleşme için hazırlıklarını sürdürüyor. Ancak şirketlerin bu birleşme için ödemesi gereken fatura ise yaklaşık 400 milyon dolara ulaştı. Bu takımlardan Galatasaray geçtiğimiz yıl 70 milyon dolar kredi ile bu süreci tamamlarken, Fenerbahçe'ye 165 milyon ve Trabzonspor'a ise 120 milyon dolarlık kaynak gerekiyor.

Kulüplerin borsadaki şirketlerinin gelirleri, futbol takımıyla ilgili medya ve reklam, sponsorluklar, lisanslı ürünler ve isim hakkı ile performans gelirlerini kapsarken, giderler ise ya kulüplere ya da futbol A.Ş.'lerde bırakılmıştı. Yanlış şirketleşme ve halka arz modelleri nedeniyle kulüplerin sürekli zarar etmeleri, aktiflerini sürekli eritiyor, onları finansal ve sportif rekabette geride bırakıyor. Bunun yanı sıra 2014-2015 sezonundan itibaren hayata geçecek olan UEFA Finansal Fair Play uygulaması da birleşmeyi gerekli kılan başka bir neden.

Şu ana kadar Beşiktaş dışında diğer kulüpler birleşme için adımlarını attı ve tamamlayanlar da oldu. Kulüplerden Galatasaray Futbol A.Ş. ile birleşirken, Fenerbahçe gönüllü çağrıda bulundu ve Trabzonspor da girişimlere başladı. İlk olarak harekete geçen Galatasaray borsada işlem gören hisselerin bir miktarını alarak Futbol AŞ ile Sportif AŞ'yi birleştirdi. Bu sayede Sportif AŞ salt gelir ağırlıklı bir şirket olmaktan kurtulup, kulübün giderlerini de bünyesine almış oldu. Bu nedenle artık Sportif AŞ her sene milyon dolarlara ulaşan temettü ödemesi gerçekleştiremeyecek.

Dört kulübün halka arz gelirleri toplamı 102 milyon dolar. Bugüne kadar bu kulüplerin dağıttığı temettü ise 300 milyon doları aştı. Yani bu tutar, kulüplerimizin 102 milyon dolarlık halka arz gelirlerinin yaklaşık 3 katına ulaştı. Daha somut ifadeyle kulüpler, elde ettikleri halka arz gelirinin 3 katını iade etmiş durumda.

Futbol kulüpleri arasında halka arzı ilk gerçekleştiren Galatasaray'ın ödediği toplam temettü tutarı 41.5 milyon dolara ulaştı. Arzdan 20.8 milyon dolarlık gelir elde eden Kulüp, gelirinin iki katını dağıtmakla birlikte, şimdi Futbol A.Ş. ile Sportif A.Ş.'nin birleşmesi için 70 milyon dolar da kredi aldı. 5 bankadan 6.5 yıl vadeli 70 milyon dolarlık kredi sağlayan Galatasaray bu durumda 20 milyon dolar gelir elde ederken, 110 milyon dolar da masraf yapmış oldu. Kulüp, geçtiğimiz yıl attığı adımla yüzde 37.05 olan halka açıklık oranını düşürerek, Sportif AŞ ile Futbol AŞ'yi de birleştirdi. Bu dönemde şirket hisseleri mayıs ayında 181 TL civarındayken, geri çağırmanın da etkisiyle 430 TL'ye kadar çıktı. Şirket hisseleri şu sıralar 327 TL civarında seyrediyor.

Fenerbahçe Sportif AŞ, 2005-2009 arasında 192 milyon dolar nakit temettü dağıttı. Bunun yüzde 15'i hissedarlara gitti. Fenerbahçe, halka arz sırasında 30 milyon dolar gelir sağlamıştı. Fenerbahçe, bu gelir için hissedarlara 2010 hariç 28 milyon kâr payı dağıttı. Kulübün birleşme maliyeti ise yaklaşık 165 milyon dolar olacak. Böylece kulübün kasasına 30 milyon

dolar girerken birleşme sürecinin tamamlanması ile birlikte temettü ve birleşme için gerekli finansmanla birlikte yaklaşık 340 milyon dolar çıkmış olacak. Geçtiğimiz yıl Galatasaray'ın şirket birleşmesini tamamlaması ile birlikte şimdi Fenerbahçe sırasını aldı. Kulüp yönetim kurulu geçtiğimiz ay Fenerbahçe Sportif Hizmetler Sanayi ve Ticaret AŞ'nin, UEFA kriterleri gereği olarak birleştirilmesi için gönüllü çağrı yapılmasına karar verdi. Bu dönemde şirket hisseleri 58 TL'den 71 TL'ye kadar çıktı.

Trabzonspor da, TS Sportif'teki halka açık hisselerin satın alınması için Sermaye Piyasası mevzuatı uyarınca hesaplanacak asgari fiyattan 'gönüllü çağrı' yapmak için girişimlere başladı. Şirketten yapılan açıklamada, "Yönetim kurulumuz bu işlemler öncesinde, TS Sportif'deki halka açık hisselerin satın alınması için Sermaye Piyasası Mevzuatı uyarınca hesaplanacak olan asgari fiyattan gönüllü çağrı yapılmasını, bu çağrı işlemi için gerekli olan finansmanın temini için finans kuruluşlarıyla görüşmelerin başlatılmasını ve bu çağrıya aracılık edecek olan aracı kurumun tespit edilmesini oybirliğiyle karar altına almıştır." denildi. Hisselerinin yüzde 25'ini 24 milyon dolarlık bir gelir karşılığında halka arz eden Trabzonspor, 2009'a kadar 43 milyon dolar temettü dağıttı. Kulübün şimdi halka açık olan yüzde 25'lik kısmın toplanması için 120 milyon dolar finansmana ihtiyacı var.