Galata'da ilk Osmanlı

Fatih Sultan Mehmet Han'ın İstanbul'u fethinden sonra İstanbul Valisi Bereketzade Hacı Ali Efendi tarafından Galata surları içerisinde kurulan ilk Osmanlı mahallesinin kalıntıları ortaya çıkarılıyor. İstanbul'un ilk Valisi Bereketzade Hacı Ali Efendi'nin tarihî kabrinin de bulunduğu mahalle, Kültür Bakanlığı'nın izniyle Müze ve Anıtlar Müdürlüğü, Büyükşehir Belediyesi ve Beyoğlu Belediyesi'nin ortaklaşa yürüttüğü kazı çalışmalarıyla gün yüzüne çıkarılıyor. Tipik Osmanlı şehir mimarisinin izlerini taşıyan ve Ceneviz Mezarlığı'nın üzerine kurulan mahallede bir cami, bir külliye ve çeşme ile onlarca hane yer alıyor.

19. yüzyıl'a kadar Osmanlı'nın kurduğu ilk Müslüman mahalle olarak Galata surları içerisinde seçkin ve kalabalık bir nüfusla varlığını sürdüren Bereketzade Mahallesi'nin, Tanzimat Fermanı'ndan sonra önemini yitirmeye başladığı tarihî kayıtlarda yer alıyor. Tanzimat Fermanı'ndan sonra azınlıklara tanınan birtakım haklar ve özellikle Ruslar'la yapılan 93 harbinden sonra yerli Müslüman halkın bu mahalleden gittiğine dair bilgilerin bulunduğu kayıtlarda, caminin cemaatin azalmasından sonra yavaş yavaş yıkılmaya başladığı belirtiliyor. Caminin kalıntıları arasında rastlanan bir kitabe ise en son onarımın 1841 yılına rast geldiğini ortaya çıkarıyor. Müslüman nüfusun azalmasından sonra kaderine terkedilen Bereketzade Camii'nin, İstanbul Anıtlar ve Müzeler Genel Direktörlüğü'nün 19 Ocak 1939 tarihli kararıyla kapatıldığı bilgisi de yer alıyor. İbadete kapatılan Bereketzade Camii, yanındaki Bereketzade Medresesi ile birlikte restore edilmeyi beklerken, Adnan Menderes'in çıkardığı bir kararla, 1952 yılında yıkılıyor.

Aynı bölgedeki Bereketzade Çeşmesi'nin ön yüzündeki taşlar ise bir Ermeni vatandaşın mülkiyetine geçtikten sonra Galata Kulesi'nin etrafındaki parkın duvarına yerleştiriliyor. Yıkılan caminin bulunduğu alan belediyelere verilirken, külliyenin olduğu kısım da Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne bırakılıyor. Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün ise külliye bölümünü otopark olarak kiraya verdiği belirtildi. Kültür Bakanlığı'nın 22 Şubat 1999 tarihli yazılı izninin ardından başlatılan kazı çalışmalar sonucunda caminin temeli ve İstanbul'un ilk Valisi Hacı Ali Efendi'inin mezarı gün yüzüne çıkarıldı. Cami yanındaki Berekezade Çeşmesi de eski yerinde konulacak. Bereketzade Külliyesi'nin de Osmanlı'nın kuruluşunun 700'üncü yılında, aslına uygun olarak yeniden inşa edilmesi planlanıyor. ------- Geri OKU ------------------