Herkes masumsa sorumlu kim?

İstanbul Mecidiyeköy'de 10 işçinin ölümüyle sonuçlanan asansör faciasıyla ilgili şüpheli sıfatıyla mahkemeye çıkarılan kişilerden hiçbiri sorumluluğu üstlenmedi. Asansör firmasının yetkilileri sorumluluğu inşaat sahibine atarken, inşaat sahibinin yetkilileri de asansör firmasını suçladı. Sevk edildiği 3. Sulh Ceza Hakimliği tarafından tutuklanan Geda Major'un asansör montaj ve arızalarından sorumlu personeli Önder Türksoy ile teknik personelleri Adem Akyıldız ve Turgay Dalgıç, aynı şekilde inşaatın proje müdürü Murat Aytimur, olayda kusurları bulunmadığını iddia etti.

İnşaatın proje müdürü olan Murat Aytimur'un Avukatı Hasan Girit, inşaatta düşen asansörün kurulum dahil her türlü sorumluluğunun kiralayan şirkette olduğunu ve bunun sözleşmede yazdığını belirtti. İnşaat şirketinin bu sözleşme ile yetinmediğini söyleyen Girit, ayrı bir sözleşme ile kiralayandan her gün iki personelini iş yerinde makine başında bulundurmasının istendiğini de söyledi. Girit, o gün asansör firmasına ilgili asansörün bozuk olduğuna dair mail atıldığını ve firmadan iki elemanın gelerek, asansörü çalıştırdığını, akşama kadar da asansörün düzenli şekilde çalıştığını iddia etti. Kiralayan şirketin 30 Mayıs 2014 tarihinde Makine Mühendisleri Odası'na başvurarak, asansör hakkında olumluluk belgesi aldığını belirten Girit, makineni bundan sonra uyarılar verdiğini, son uyarının da olay günü gerçekleştiğini söyledi.

Asansör firmasının teknik elemanları Adem Akyıldız ve Turgay Dalgıç'ın avukatı Mustafa Güneş ise tam tersini iddia etti. Müvekkillerinin düşen asansör için değil, bir başka asansör için gittiğini söyleyen Güneş, 'Müvekkillerim kaza yapan 310 numaralı asansör için değil, onun karşısındaki 251 numaralı asansörün tamiri için sahada bulunmuşlardır. Saat 19.30 itibari ile de şantiyeden ayrılmışlardır. Şantiyenin biraz ilerisindeki bir dükkanda alışveriş yaparken büyük bir gürültü duymuşlar, insanların şantiyeye doğru koştuğunu görünce de olay yerine gittiklerinde asansör kuyusundaki enkazla karşılaşmışlardır' diyerek müvekkillerinin tutuklanmamalarını istedi. Tutuklanan teknik sorumlu Önder Türksoy ise, kaza günü olay yerinde olmadığını, kazayı telefondan öğrendiğini söyleyerek, suçlu olmadığını kaydetti. q İSTANBUL

Tutuklanma talebiyle sevk edildiği mahkemece serbest bırakılan Geda Major'un Genel Müdürü Orhan Demirel de hakimlik sorgusunda, sözleşme gereği asansörün kullanımından ve işletmesinden sorumlu olmadıklarını iddia etti. 'Şirketimizden eğitim almayan bir personelin asansör kullanması kesinlikle yasaktır, tutanakla sabittir' diyen Demirel, 'İlgili tutanaklarda ve kayıtlarda tüm iş güvenliği ve tedbirlerin işveren tarafından (malı kiralayan - Torunlar) alınması gerektiği belirtilmektedir' diye beyanda bulundu. Genel müdürün avukatı da, kazanın meydana geldiği gün asansörde operatör olarak çalışan taşeron işçisinin dosyada da mevcut olan işe giriş bildirgesine göre kazadan sadece 5 gün önce işe başladığının açıkça anlaşıldığını, 170 sayfalık kullanım kılavuzunun okunup anlaşılması için dahi bu beş günlük sürenin yeterli olmayacağını belirtti.

İnşaatın proje müdürü Murat Aytimur'un Avukatı Hasan Girit, bilirkişi raporunda bir ayrıntının dikkat çektiğini belirtti. Raporda; asansörde nihai sınır kesici (stoper) sisteminin olmaması, varsa çalışır halde bulunmaması, çalışır halde ise bilinçli olarak devre dışı bırakılmış olması gibi bir takım olasılıklardan söz edildiğini söyledi. 'Demek ki bilirkişi raporunda da saptandığı gibi sistemin temel göstergeleri çalışmamaktadır' diyen Girit, 'Taşıyıcı sistem durması gereken 31. katta durmamış, yukarıyı zorlamış ve kurtularak aşağıya düşmüştür. Şimdi sistemin temel arızaları olduğu bilirkişi raporunda saptanmıştır' şeklinde yorumda bulundu.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Makina Mühendisleri Odası (MMO) Bursa Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Mart, Türkiye'de kayıt altına alınmayan asansör sayısının yüzde 60'larda olduğunu belirterek, kayıtlı olanlarda denetim oranının da ancak yüzde 10'ları bulduğunu söyledi. İstanbul'un Mecidiyeköy semtinde 10 işçinin ölümüyle sonuçlanan kazanın yeniden gündeme getirdiği asansörlerde bakım ve kontroller yeterli görülmüyor. Mart, 'Nasıl ki bir aracın fenni muayene tarihi gelmeden bu işlemin yaptırılmasına özen gösteriliyorsa günlük yaşamda sıkça kullanılan asansörlerle ilgili de benzer anlayışın hakim olması gerekiyor' dedi.

Yerel yönetimlere asansör kazalarında can kaybını önlemek için büyük görevler düştüğünü söyleyen Mart, 'Türkiye'de kayıt altına alınmayan asansör sayısı yüzde 60'larda. Kayıtlı olanlarda yapılan iyi bir denetim oranı ise ancak yüzde 10'ları buluyor. Elimizdeki raporlara göre yaklaşık olarak ifade etmek gerekirse denetlenenlerin yüzde 80'i sakıncalı durumda' diye açıkladı.

Konuyla ilgili bir açıklama da MMO İzmir Şubesi 23. Dönem Başkanı Mehmet Özsakarya'dan geldi. Özsakarya, inşaat firmasından talep gelmeden denetim yapamadıklarını, yapılarda denetim yapan şirketleri inşaat şirketlerinin kendisinin seçtiğini ve denetim şirketinin parasının da inşaat şirketi tarafından karşılandığını belirtti. Özsakarya, 'Müteahhit parasını verdiği adama yapıyı denetletiyor' şeklinde konuştu.