İslam dışı demek Alevileri yaralar

Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Görmez, "Alevilik İslamın dışındadır iddiası kadar Anadolu'da Alevileri yaralayan bir şey yoktur" dedi. Diyanet'in kilise gibi dini kutsal bir otoritesi olmadığını, hiçbir kişi ve toplumu dinin dışına itme hakkının da bulunmadığını söyleyen Görmez, "Kendisini İslam'ın içinde görerek inancını yaşamak isteyen herkes muhteremdir" diye konuştu. Görmez, 14 asır sonra yeni bir teolojik statü aramanın, bu teolojik statüyü de Diyanet üzerinden aramanın doğru olmadığını açıkladı. Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Görmez, gazete temsilcileri ve gazetecilere verdiği iftar yemeğinde Alevilik tartışmaları ile ilgili açıklamalarda bulundu. İslam dininin teolojik statü belirleme yetkisini ne bir şahsa ne bir kuruma verdiğine işaret eden Görmez, "Alevilik konusu bu açıdan hepimizin ortak konusu, ortak sorunudur. Türkiye'de yaşayan herkes bu konuda çok daha özenli, dikkatli bir dil ve üslup kullanmak durumundadır. Herkesin, başta Diyanet olmak üzere, kendisine yönelik bir özeleştiri yapmasına ihtiyaç olduğunu düşünüyorum" dedi.

"Anadoludaki batıl inancı yıkmak için cemevine gidip lokma yedim" ifadesinde bulunan Görmez, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Aleviliğe ait 20 kriter yayınladığını belirtti. Görmez şöyle konuştu: "Aleviliğin yazılı kültürü bizi yakınlaştırıyor. Hacı Bektaşi Veli'den Pir Sultan'a kadar yazılı kültür bizi yakınlaştırıyor. Pir Sultan'ın aşırı yorumları olan nefesleri dahi bizde tasavvuf kültürü olduğu için birde mutasavvıflar tarafından hiç yadırganmaz. Sarayname'yi kitap olarak yayınladık. Alevi kültürünün temelleri ile ilgili 20 yayınımız var. Dede dediğimiz zevatın etkisi zayıfladı. Onlar güçlü olsaydı bugünkü durum daha farklı olurdu. Onlar güçlü olsaydı meydan siyasi mühendislik olarak Aleviliği işlemeye çalışanlara kalmazdı. Yazılı kültüre yönlendirme olursa bu makas bu kadar açılmayacak."

Alevilik meselesinin sadece Diyanet üzerinden tartışılmasının, sorunu çözmekten ziyade, ilgili kesimlerce derinleşmesine psikolojik katkı yaptığına değinen Görmez, "Bu bağlamda yapılan tartışmaların içinde Diyanet'i bundan böyle görmek mümkün olmayacaktır. Bu yapıcı bir tartışma değildir. Aksine Alevilik üzerinde konuşarak farklı siyasi mühendislik hesaplarına katkı yapıldığı izlenimi doğurmaktadır. Sorunlar çözüme kavuşturmak için konuşulur. Yoksa sorunları konuşarak toplumsal bir yara oluşturularak derinleştirilmez" dedi. Arakan'da yaşananları, Budizm ve İslam çatışması olarak temellendirmenin de doğru olmadığını belirten Görmez, olaylarda 15 Haziran'dan bugüne kadar 50 bin kişinin hayatını kaybettiğini söyledi.

Diyanetin dini statü verme hakkı ve yetkisi olmadığını vurgulayan Görmez, "Şehirlerde cemevi yok, dergah vardı. Çok genel alevilik eğitimi veriliyordu. Cemevi olarak bir statü talebi var. Onu Diyanet veremez" ifadesini kullandı. "Alevilik için dindir, ibadet yeri de budur demek olmaz" diye konuşan Görmez, "Dinse kitabı ne, peygamberi kim?" ifadesini kullandı. Alevi sorunu olarak gündeme gelen konuların Sünnilerle Alevilerin aralarında yaşadıkları ya da yaşamakta oldukları toplumsal bir sorun olmadığını söyleyen Görmez, "Tarih boyunca bir ve birlikte yaşamış olan ve gündelik hayatlarında herhangi bir çatışmanın yaşanmadığı toplum kesimleri, modernleşme ile birlikte toplumun bir forma göre düzenlenmesinden kaynaklı uygulamalar sonucunda tepeden inmeci bir yaklaşımla, tüm inanç gruplarını yok sayarak hareket etmesinden kaynaklı olduğu, bir durum tespiti olarak ortaya konmalıdır. Yoksa bir tarafta Sünnilik ve Diyanet diğer tarafta Alevilik olup bunlar birbirine karşıymış gibi takdim edilerek zihinleri karıştırıp toplumsal kesimleri karşı karşıya getirerek teolojik bir münakaşanın içine sürüklemek doğru değildir." diye konuştu.

Malatya'daki olayın üzüntü verici olduğunu ifade eden Görmez, Adıyaman'daki olayı duyduğunda valiyi arayıp, 'eğer ciddi bir sorun varsa geleceğim o çarpının (işaretlenmiş kapı) önünde ben nöbet tutacağım' dediğini dile getirdi. Ramazan'ın ihtilafların konuşulduğu bir ay haline getirilmesinin de doğru olmadığını belirten Görmez, "Yıllardır, 'sakız çiğnemek orucu bozar mı?' sorusu sorulmaktan, Diyanet de cevap vermekten bıkmadı" dedi.

"İslam'ın herhangi bir inanç grubunun dinin doğuşundan 14 asır sonra yeni bir teolojik statü araması doğru değildir" ifadesinde bulunan Görmez, "Bu teolojik statüyü de Diyanet üzerinden aramak doğru değildir" dedi. İslam dininin hiçbir şahsa ve hiçbir kuruma herhangi bir müessesenin teolojik statüsünü belirleme hak ve selahiyetini tanımadığının altını çizen Görmez, "Sorunlarımızı yasal engelleri ortadan kaldırmak, özgürlükleri çoğaltmak üzerinden çözmek varken yeni teolojik statüler aramak ve söz konusu teolojik statüleri de asla böyle bir yetkisi olmayan Diyanet kurumu üzerinden tartışmak doğru değildir" diye konuştu.

Görmez, hiçbir Müslüman'ın eleştiriden müstağni olmadığını, hiçbir kurumun da eleştiri konusunda imtiyazlı bir konuma sahip bulunmadığını belirterek şöyle konuştu: 'Ben her fırsatta ifade ediyorum. Diyanet İşleri Başkanlığı kilise değildir. Diyanet'i eleştirmek günah değildir. Bilakis yapıcı eleştirileriniz size sevap kazandırır. Ancak haksız eleştirilerin de günah olduğunu söylemekte beis yok herhalde.'