Kentsel dönüşüm kanunlaştı taşınma süresi 60 güne çıktı

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın Van depreminin ardından, "İktidarı kaybetme pahasına yıkacağız" diyerek büyük bir önem gösterdiği Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun Tasarısı, Meclis Genel Kurulu'nda kanunlaştı. Kanuna göre gecekonducuya konut verilene kadar evi yıkılmayacak. Riskli yapıların yıktırılması için hak sahiplerine verilen süre 30 günden 60 güne çıkarıldı. Binasını yıktırmayan için Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulabilecek. Askeri yasak bölgeler, Hazine'nin özel mülkiyetinde bulunan riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarındaki taşınmazlardan; kamu idarelerine tahsisli olanlar Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'na (TOKİ) ve belediyeye bedelsiz devredilebilecek. Riskli bulunan yapıların hak sahiplerine, bu yapıların yıktırılması için 60 günden az olmamak üzere süre verilecek.

Tasarının meclis genel kurulunda kanunlaşmasının ardından Çevre ve Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar, kanunun detayları hakkında bilgi verdi. Türkiye'de 20 milyona yaklaşan konut stokunun yüzde 40'a yakının elden geçmesi gerektiğini söyleyen Erdoğan Bayraktar, "Bunu periyotlara bölerek, 2 yıllık, 5 ,10,15,20 yıllık zaman dilimlerine planlayarak yapmak gerekiyor, çünkü çok büyük bir maliyeti var. Bunu mutlaka yapacağız. Bu benim bakanlığımın ana kaidesi, ana kulvarı” dedi.

Yıkımların nasıl olacağını da anlatan Erdoğan Bayraktar, şunları söyledi: “Hak sahibi olmasalar bile bu yapılarda kiracı veya sınırlı aynî hak sahibi olanlar da hak sahibi olabilecek. Bunlara proje süresince kira yardımı yapılarak veyahut geçici konut, işyeri temin edilerek mağdur olmaları engellenecek. Kararlar hak sahiplerince, üçte ikilik çoğunluk ile alınacak. Tüm hissedarların kararının alınmasına gerek kalmayacak, projeler gecikmeyecek.” “Biz yıktıktan sonra vatandaşın yerini devlet olarak yapmak niyetinde değiliz” diyen Bayraktar, “Her türlü tasarruf hakkı oradaki parsel sahiplerinin. Yeniden yapmak isteyen yapar, satmak isteyen satar” dedi. Toplumun menfaatine çoğunluğun kararına herkesin uyması gerektiğini söyleyen Bayraktar, "Ama yok ona katılmıyorsa o kabul etmeyen kişinin hissesinin SPK'ya kayıtlı ekspertiz tarafından değerini tespit edeceğiz ve açık arttırma ile anlaşma sağlayan diğer hissedarlara satışa çıkaracağız” dedi. Ayrıca Bayraktar, üçte ikilik çoğunluğun geri kalanın hissesini almaması yada alamaması durumunda 'Altın Hisse' diye adlandırılan 'o hisseleri ekspertiz değeri üzerinden parasını yatırıp, re'sen hazine adına tescil ettirme' işleminin uygulanacağını söyledi. Öte yandan Bayraktar, bu kanunun ranta dönüşeceğini reddederek, “Bunu düşünmek kefen soyuculuktur” dedi.

Yedi milyon konuttan her birinin ortalama 100 bin liraya mal olsa 700 milyar liralık hacim edeceğini söyleyen Bayraktar, “Kentsel dönüşümde en büyük parasal kaynağın 2B arazileri. 2B'nin yüzde 90 parsının kentsel dönüşüme harcanacak. İstanbul'da, Antalya'da, Muğla'da, ülkenin çeşitli yerlerinde statik duran, stabil duran arsalar var, araziler var. Bunlar ne olacak? Ekonomiye girecek servis edilecek. Bunları kullananlar tapun sahibi olacak. Bir miktar devlete para ödeyecek. Devlet buradan çok ciddi şekilde kasasına, hazinesine para alacak” dedi. Öte yandan kentsel dönüşüm ile iyileştirilen binalarda yüzde 50'ye kadar enerji tasarrufu sağlanması bekleniyor.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na şimdiye kadar kentsel dönüşümle ilgili 400 proje gönderildi. Kentsel dönüşüm sürecinde 81 ilin belediye ve valilikleri, çalışmalarını tamamladıktan sonra riskli alanları belirleyerek, taleplerini bakanlığa iletti. İllerden bakanlığa 400 proje ulaşırken, bunlar arasında İstanbul, Ankara, İzmir, Düzce, Kocaeli, Sakarya gibi afet riski yüksek, gecekondulaşmanın yoğun olduğu iller dikkati çekiyor. Ankara Valiliği, özellikle Yenimahalle Belediyesi sınırlarındaki Demet 1. Bölge'nin riskli olduğunu kaydederken, İstanbul'da ise Ayazağı, Bostancı ve Halkalı bölgeleri öne çıkıyor.

Kentsel dönüşüm belediyelerle hareket edilecek. Kanunla belediyelere her türlü ödenek aktarımı, teknik ve mali destek sağlanacak. Mahalli idareler, dönüşüm yapılacak alanların belirlenmesinde de bakanlığa görüşlerini bildirecek. Riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarında, Hazine'nin özel mülkiyetindeki taşınmazlardan kamu idareleri mülkiyetinde veya tahsisli olanlar, bakanlıkça belediyelere devredilebilecek. Kanunla, yeni kentsel dönüşümün oluşumu aşamasında anlaşma sağlanamayan üzerinden satın alınarak tapuda Hazine adına res'en tescil edilecek. Bu durumda, paydaşların kararıyla yapılan anlaşma çerçevesinde değerlendirilmek üzere mahalli idareye devredilebilecek.