Rütbeleri sökülsün

50 kişinin idamı, 650 bin vatandaşın gözaltına alınması, yüzlercesinin işkenceyle ölümü, 1 milyon 683 bin şahsın fişlenmesi ve Meclis'in de feshedilmesiyle sonuçlanan '12 Eylül 1980 askeri darbesi'nin hayattaki sorumluluları Kenan Evren ile Tahsin Şahinkaya'nın 'general' rütbeleri sökülebilir. 12 Eylül darbesinin görüldüğü davada mütalaasını açıklayan Cumhuriyet Savcısı Selçuk Kocaman, sanıklar dönemin Genelkurmay Başkanı Kenan Evren ile Hava Kuvvetleri Komutanı Tahsin Şahinkaya'nın rütbelerinin sökülerek ağırlaştırılmış müebbet hapisle cezalandırılmasını talep etti.

Savcı, Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi'ne verdiği 18 sayfalık esas hakkındaki görüşte, 12 Eylül dönemine ilişkin iddianamede yer verilen önemli gelişmeleri özetledi. Seçimle işbaşına gelmiş hükümeti, dönemin Genelkurmay Başkanı Kenan Evren ve Hava Kuvvetleri Komutanı Tahsin Şahinkaya ile Kara Kuvvetleri Komutanı Nurettin Ersin, Deniz Kuvvetleri Komutanı Mehmet Nejat Tümer ve Jandarma Genel Komutanı Osman Sedat Celasun'un, 'daha önce gizlice hazırladıkları 'Bayrak Harekat Direktifi' adlı darbe planı çerçevesinde, halkın vergileriyle alınmış ve yurt savunması için kendilerine tevdi edilmiş silahları kullanarak 12 Eylül 1980'de cebren devirdikleri' ifade edilen mütalaada, darbecilerin parlamentoyu feshedip anayasal düzeni ortadan kaldırdığı hatırlatıldı. Halen hayatta olan Evren ile Şahinkaya'nın, o dönem yürürlükte olan TCK'nın 'Devlet kuvvetleri aleyhine cürümler' başlıklı 146. maddesi uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapisle cezalandırılmalarını isteyen Savcı, sanıklar hakkında Askeri Ceza Kanunu'nun 30. maddesi gereğince işlem yapılmasını, yani cuntacıların rütbesinin 'er'liğe düşürülmesini talep etti.

Sanıkların, 2 Ocak 1980'de dönemin Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk'e verdikleri uyarı mektubuyla başlayan suçu, 12 Eylül 1980 ve devamında da işlediklerine işaret edilen görüşte, 'Anayasayı ihlal suçu demokratik rejime geçiş serbest bırakılıncaya kadar, yani TBMM Başkanlık Divanı'nın oluştuğu 6 Aralık 1983 tarihine kadar sürmüştür' denildi. Evren ve Şahinkaya hakkında verilen adli kontrol kararının devamını isteyen Kocaman, 'Yurt-Kor' isimli belgeyi de mahkemeye göndermeyip imhasını sağlayan görevli subay Abdullah Recep hakkında suç duyurusunda bulunulmasını talep etti. Bu talebi kabul eden mahkeme heyeti, duruşmayı 27 Aralık 2013 tarihine erteledi.

12 Eylül davasında söz alan müdahil avukatları, sanıkların emekli cumhurbaşkanlığı ve general aylıklarına tedbir konulmasını istedi. Aynı zamanda 'müşteki' sıfatı da bulunan Avukat Osman Başer ise Evren ve Şahinkaya'yı sanık sıfatıyla görmekten çok mutlu olduğunu dile getirerek, 'İnşallah hükümlü sıfatlarını da göreceğim' dedi. Mahkeme, sanıkların mal varlıklarına ve maaşlarına tedbir konulması talebini ihsası rey sonucu doğuracağı gerekçesiyle reddetti.

Savcılık görüşünde, 'davanın Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk defa, başarıyla sonuçlanan bir darbenin yargılanması mahiyetinde olduğuna' işaret edilerek, 'kendilerinin darbe yapmak suretiyle kurucu iktidar oldukları, dolayısıyla yargılanamayacakları savında bulunan sanıkların, geçmişte yapılan ve başarıya ulaştığı için faillerinin yargılanamadığı darbe ve muhtıralardan (27 Mayıs 1960 - 12 Mart 1971) cesaret ve örnek aldıkları' ifade edildi. Savcı Selçuk Kocaman, 'TSK'nın devlet içerisinde hiçbir kurumun karşı koyması mümkün olmayan silahlı gücüne dayanarak, yasama ve yürütme organlarının yetkilerini ele geçirmeleri fiili durum yaratmaktan öteye geçemez, fiili durumun sanıkların yargılanmalarını imkansız kılması, eylemlerinin hukuka aykırı olduğu gerçeğini ortadan kaldıramaz' ifadesini kullandı.

12 Eylül darbesinin ardından temel hak ve özgürlüklerin tamamıyla Milli Güvenlik Konseyi'nin insafına terk edildiği belirtilen mütalaada, o dönem yürürlükte olan TSK İç Hizmetler Kanunu'nun 35. maddesinin de hiç kimseye 'demokratik düzeni ortadan kaldırarak, diktatörlük kurmaya yol açacak bir askeri darbe yapma yetkisi vermeyeceği' vurgulandı. Kanunların anayasaya aykırı olamayacağı belirtilen görüşte, 35. madde bahanesiyle anayasal düzenin tümden ortadan kaldırılamayacağı kaydedildi.

Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi'ndeki duruşma salonunda kurulan ekranlarla Kenan Evren, Ankara'daki Gülhane Askeri Tıp Akademisi Hastanesi (GATA), Tahsin Şahinkaya ise İstanbul'daki GATA'dan mahkeme salonuna bağlandı. Evren'in yanında Avukat Sezin Duygu Tuncer, Şahinkaya'nın yanındaysa Avukat Mithat Burak Başkale hazır bulundu. 12 Eylül cuntacıları duruşmayı yataklarından, sırtlarına destek için yastık konulmuş halde takip etti. İki sanık da duruşmayı sakince dinledi. Evren'in elinin zaman zaman titrediği dikkati çekti. Okunan mütalaanın ardından Evren ve Şahinkaya'ya bir diyecekleri olup olmadığı soruldu. Evren, 'Efendim, avukatım size gerekli hazırlığı yapıp, cevabını verecektir', Şahinkaya da 'Ben de savunmamı avukatım kanalıyla yapmak istiyorum' karşılığını verdi. Sanık avukatları savunmalarını hazırlamak için mahkemeden süre talep etti. Mahkeme Başkanı Süleyman İnce bu isteği kabul etti.

12 Eylül 1980 öncesi terör olaylarının toplumu kaosa, iç çatışmaya sürükleyerek ülkeyi yönetilemez hale getirip, askeri darbeye zemin hazırlamak ve yönetimi ele geçirmek isteyen devlet içindeki derin yapıların yönlendirmesi ve kurgulamasıyla çıkarıldığı ifade edilen görüşte, şunlar kaydedildi:

'Devlet içindeki etkili güçlerin, olaylarda güvenlik güçlerinin etkin olarak görev yapmasını engellediği, güvenlik güçlerinin bazı olaylarda kullanıldığı, bu kadar organize ve geniş çaplı olayların devlet içinde örgütlenmiş illegal güçlerin planlaması ve iştiraki olmadan yapılamayacağı, sanıkların darbe yapmaya yaklaşık bir yıl önceden karar verdikleri, her halükarda ülke yönetimini cebren ele geçirmek niyetinde oldukları, yapılacak askeri darbenin halkın gözünde meşru görülebilmesi için terör olaylarının üzerine bilerek gitmedikleri, müdahale etmedikleri veya tertiplenen olay amacına ulaştıktan sonra müdahale ettikleri, sanıkların darbe yapmak için bir yıl şartların olgunlaşmasını bekledikleri, darbe için fırsat kolladıkları anlaşılmıştır.'

Darbe döneminde gözaltında işkence ve ölümlerle ilgili bilgiler verilen görüşte, cuntacıların sağ ve sol görüşlü kişileri topluma zararlı olarak gördüğü, bu nedenle onların kişiliklerini ortadan kaldırarak toplumu tek-tipleştirmek istedikleri kaydedildi. Hapishanelerde her iki görüşten insanların 'karıştır-barıştır' yöntemiyle aynı hücrelerde tutulduğu, onlara birtakım hareketler yaptırılarak marşların zorla ezberletildiği hatırlatılan mütalaada, askeri cuntanın, bu uygulamayı bütün ülkede sistemli bir şekilde hayata geçirdiği anlatıldı. Savcı, gözaltındaki insanların hep aynı türde işkencelerden geçirildiğine de dikkat çekti.