Sakarya cezalı şehir

SAKARYA- Marmara Bölgesi'ni 17 Ağustos 1999 sabahı 03.2'de vuran 7.4 şiddetindeki depremin üzerinden neredeyse üç ay geçti ancak bu depremden büyük ölçüde etkilenen Adapazarı, İzmit, Yalova, Gölcük ve İstanbul gibi yerileşim birimlerinde depremle birlikte ortaya çıkan sorunlar olduğu gibi duruyor. Özellikle depremin ilk gününden bu yana devletin adeta 'üvey evlat' muamelesi yaptığı Adapazarı'nda sorunlara her geçen gün yenileri ekleniyor. Geç başlayan enkaz kaldırma çalışmalarını gözlerinin ucuyla izleyen Adapazarlılar ise, hükümetin kendilerine üvey evlat muamelesi yaptığını ifade ediyorlar. Adapazarlılar, kentin yüzde 80'inin yıkıldığını belirterek, toplanan yardımlardan yeterli ölçüde yararlandırılmadıklarını vurguluyorlar. Toplanan yardımlardan Adapazarı'nın payına düşen pay 400 milyar lira. İzmit Belediyesi'nin devletten 24 trilyon lira aldığını belirten Adapazarlılar, "İzmit'in kayıpları Adapazarı'yla kıyaslanamayacak kadar azdır. Kent merkezinde büyük bir yıkım olmadı. Ama Belediye Başkanı Sefa Sirmen'in hükümetle olan ilişkileri nedeniyle İzmit kısa sürede ayağa kalktı. Biz üvey evlat mıyız?" diye soruyorlar.

Depremzedeler, eski valinin Adapazarı'na çok büyük bir vakit kaybettirdiğini belirtiyorlar. Vali Konağı'nın önemli bir hasar görmemesine rağmen valinin paniğe kapıldığını ve sorumluluklarını yerine getirmediğini söylüyorlar. Adapazırlı vatandaşlar, valinin birkaç yer değiştirdiğini, ilk önce belediyeye ait Sapanca'daki konutlarda kaldığını, onunla da yetinmediğini, ayrıca kendisine özel klozet getirttiğini ileri sürüyorlar. Valinin paniğe kapılması sonucunda Adapazarı'ndaki sorunların hükümete geç intikal ettirildiği belirtiliyor.

Adapazarı Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Erol Öztürk, Adapazarı'nın içinde olduğu durumu, "Fevkalede mağdur olmuş bir durumdayız. 50 bine yakın konut, 7 bin 600 işyeri, 300 sanayi tesisimizden 155 i hasar gördü. 30 tanesi tamamen yıkıldı. Mahvolmuş vaziyetteyiz. 7 bin 600 işyerini 5 kişiyle çarptığımız zaman 40 bin insanımız sokaklarda işsiz geziyor. Maalesef bugüne kadar, istediğimiz hiç bir şeyi alamadık" cümleleriyle anlatıyor. "Biz bu devlete kurşun mu attık silah mı çektik kardeşim. GAP'ı 30 yıl destekledik. Bizim vergilerimizle yapıldı. 20 yıl için terör için vergi ödüyoruz. Binlerce korucu besliyoruz Güneydoğu'da. Sakarya'da depremden zarar gören insanlar terörist midir? Nedir bunun sebebi?" diyen Öztürk, "Niçin köklü tedbirler alınmıyor? Bizi gelip ayağa kaldırın, yine vergimizi verelim" dedi.

İl Genel Meclisi Üyesi Şadi Tanış da, Adapazarı'na üvey evlat muamelesi yapılmasından çok rahatsız olduklarını ifade ediyor. "Depremin verdiği zayiat sanki ölen insan sayısıyla ölçüldü. Adapazarı 67 depremini yaşadı. Son 35 yıldır yapılan binaların hepsi depreme dayanıklı olarak yapılan binalar. Burada yıkılan binaların sayısı diğer yerlerden fazla, ama binalar sağlam olduğu için çökmedi, insanlar içlerinden canlı çıkabildiler. Ama binaların çoğu oturulacak durumda değil" diyen Tanış, "Ama ekonomik kayıp çok fazla, merkezi gitti, iş merkezleri gitti. Anlaşılmaz bir biçimde, deprem şurda çok daha fazla öldü diye depremin dikkati başka taraflara çekildi. Adapazarlının suçu depreme dayanıklı bina yapması mıdır?" şeklinde konuştu.

Deprem, Adapazarı'nda ekonomik hayatı da felç etti. Depremden önce cıvıl cıvıl olan kent, şimdi büyük bir kasaba görünümünde. 100 bin insanın göç ettiği belirtiliyor. Göç edenlerin önemli bir bölümü de öğretmenler ve polisler. 600 polisten 300'ü tayin istedi, 200'ü gitti. Kentte az katlı konutların kira bedellerinin astronomik rakamlara ulaştığını belirten Adapazarlılar, "Çocuklarımızı okutacak öğretmen kalmadı. Az katlı evlerin kiraları 150 bin-200 bin lira arasında değişiyor. 100 milyonluk kira yardımının kentte kira bedellerini yükselttiği kaydediliyor. Yerleşik olmayanlar kenti terkediyorlar" diyorlar. Bir başka sıkıntı kira yardımı alanların çadırkentten çıkarılıyor olması. Elimizde Sakarya Valiliği'nin depremde evi hasar görmeyen, az hasarlı olup Fak-Fun-Fon'dan 600 milyon lira onarım yardımı alanlar ve aylık 100 milyon kira yardımı alan depremzedelerin çadırkentlerden polis marifetiyle çıkarılmasını isteyen bir yazısı var. Vali M. Cahit Kıraç imzalı 20.10.1999 tarihli yazıda çadırkentlerde bulunan bazı depremzedelerin hak sahibi olmadıkları belirtilerek, "Çadırkentlerde hayatın olumsuz olduğundan şikayet edenler de yine bu hak sahibi olmadan buralara yerleşen ve insanlarımızın yardım duygularını istismar eden vatandaşlarımızdır" ifadesi yer alıyor. Yazıda kullanılan ifadeler Adapazarlılar tarafından çirkin bulunuyor. Hasar tespiti konusunda çeşitli problemler yaşandığını belirten depremzedeler, "Birisi gelip oturabilirsiniz, bir diğeri oturamazsınız diyor. 100 milyonluk kira yardımı destek olarak görülmelidir. Kimse imkanı varsa çamurda oturmaz. Bu insanları sokağa atmanın bir martığı yok. İmkanı varsa gidip evinde oturur, niye çadırda kalsın" diyorlar.

Adapazarlıların bir diğer şikayeti ise FP'li Belediye Başkanı'nın yetkilerinin kısıtlanmasıydı. Adapazarı Belediyesi'nin hükümet birimleri tarafından dışlandığını belirten Tanış, "Kardeş belediyelerden gelen yardımlara karşı bir tavır alındı. İçişleri Bakanlığı'ndan gelen bir talimatla Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin ekipleri geri çekildiler. Enkaz kaldırma çalışmasını, 300'ün üzerinde makinayla gelen Ankara Büyükşehir ekipleri yürütüyordu. Şu şebekesi tamamen felçti. ASKİ'nin organizasyonunda İSKİ ile birlikte bu borularının yenilenmesine başlanmıştı. ASKİ İller Bankası'ndan su borusu talebinde bulundu, vermediler. Verilseydi bu çalışma devam edecekti. İhale edeceğiz mantığıyla belediyeyi çektiler"şeklinde konuştu. Adapazarlılar, sivil toplum kuruluşları tarafından ücretsiz yürütülen hizmetlerin, Hükümetin yanlış politikaları sonucunda engellendiğini, bu nedenle çadırkentlerdeki aşevlerinin ve enkaz kaldırma çalışmalarının özel kuruluşlara ihale edildiğini vurguluyorlar. ------- Geri OKU ------------------