THY Kürtçe anons yapsın

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, önceki gün akil insanlarla yaptığı 'final toplantısı'nda akillerden çarpıcı öneriler aldı. Hazırlanan raporlarda Doğu ve Güneydoğu'ya sefer yapan uçaklarda 'Kürtçe anons' talebinin yanısıra başörtülü kadınların kamuda çalışmalarındaki engelin kaldırılması, doğu ve batı illerinde kardeş şehir ile kardeş aile uygulamasının yapılması, okullardaki 'Andımız' uygulamasının kaldırılması gibi tavsiyeler yer buldu. Bunun yanında teröre en çok şehit veren İç Anadolu Bölgesi'nin, çözüm sürecine en fazla destek veren bölge olduğu ortaya çıktı. 'Şehit aileleri akan kanın bir an önce durmasını istiyor' denilen rapora göre, terörün geri dönmeyecek şekilde sona erdirilmesini isteyen bölge halkı, süreçte rol alanların da söylemlerine dikkat etmeleri çağrısında bulundu.

Çözüm sürecinin başladığında sürece yüzde 43 oranında destek veren Karadeniz Bölgesi'nde ise oranın yüzde 60'ın üzerine çıktığı belirtildi. Akillerin Karadeniz raporunda, bölge halkının endişelerinin giderilmesi ve 'Eyalet sistemine geçilecek mi?' sorusunun aydınlatılması istendi. Doğu Anadolu raporunda ise Veda Hutbesi ekseninde kardeşlik hukukunun öne çıkarılması vurgusu yapılırken, 'Şeyh Said, Said Nursi, Seyyid Rıza vb gibi isimlerin itibarları iade edilsin' denildi. Ayrıca bölgelerine 'turizm seferberliği' baştılmasını isteyen Doğu Anadolu halkı, diğer taleplerini de 'Mayınlar temizlensin, köylere dönüş başlasın. Koruculuk kaldırılsın. Yer isimleri (Dersim, Gever, Çolemerik, Elaziz) iade edilsin. Cadde, okul, havaalanı gibi yerlerde İnönü, Fevzi Çakmak, Abdullah Alpdoğan, Sabiha Gökçen gibi isimlendirmelerin olmasın' şeklinde sıraladı. Bu arada Tunceli'de PKK sonrası dönemde TİKKO ve MKP gibi yapılanmalara dikkat edilmesi gerektiği belirtilen raporda, 'PKK ağır silahlarını bu örgütlere bırakabilir' uyarısı yapıldı.

Bölge olarak sürece en büyük desteğin çıktığı Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin raporunda ise şunlar yer aldı: 'Anaokulundan üniversiteye kadar her aşamada Kürtçe eğitim yapılsın. Kürtçe kamu hizmetlerinde kullanılsın. Kürtçede kullanılan bütün harfler serbest bırakılsın. Koruculuk kalksın. Yerleşim yerlerinin eski adları iade edilsin. Çocuklara okullarda okutulan Andımız metni kaldırılsın. 'Ne Mutlu Türküm diyene' ve benzeri yazılar silinsin. Boşaltılan köyleri devlet imar etsin. Bölgeye, sürece uygun mülki amir ve bürokratlar atansın. Ayrıca bölgeye deneyimli memurlar gönderilsin, Güneydoğu 'sürgün yeri' olarak görülmesin. Bölgede yaygınlaşan madde bağımlılığı ve fuhuş olaylarına yönelik tedbirler alınsın. Çocuk evliliklerine son verilmesi için gerekli tedbirler alınsın. Bölgeye sefer düzenleyen uçaklarda Türkçe ve İngilizce anonsun yanısıra, Kürtçe anons da yapılsın. Bu somut ihtiyaç giderilirse bölge insanının güveni de kazanılır.'

Akiller tarafından Başbakan'a sunulan Güneydoğu Anadolu raporunda, bölgede medrese eğitimine olanak sağlanması gerektiği vurgulandı. 'Medrese eğitimi yeniden canlandırılmalı' denilen raporda dile getirilen öneriler şöyle sıralandı: 'PKK'nın Araplara karşı baskı uygulayacağına dair endişeler giderilmeli. Mayınlı araziler temizlenip topraksız ailelere dağıtılmalı ve bu şekilde topraklar ekonomiye kazandırılmalı. Şüpheli asker intiharları yeniden soruşturulmalı. CHP ve MHP'nin de sürece katılımı için çaba sarfedilmeli. Siirt ve Mardin Üniversiteleri'nde Arapça eğitim verilmeli. Bölgenin birçok ilinde yoğun bir nüfus barındıran Araplara yönelik olarak ders kitaplarında yer alan ayrımcı ve tahkir edici ifadeler kaldırılmalı; Arapların kendi anadillerinde eğitim görebilmeleri başta olmak üzere, bütün kültürel kimlik hakları hukuki güvence altına alınmalıdır.'

Türkiye'nin nüfus bakımından en yoğun bölgesi Marmara'da vatandaşların görüşleri Akillerin raporuna şu ifadelerle yansıdı: 'Başörtülü kadınların kamuda istihdam edilmesinin önündeki engeller kaldırılsın. Gayri Müslimlerin dosyası açılarak her türlü hakları verilmeli. Roman vatandaşların yaşam alanları kentsel dönüşüme kurban gitmemeli. Yeni Haburlar yaşanmaması için siyasiler söylemlerine dikkat etmeli. Başkanlık sistemi bu sürecin dışında konuşulmalı. Yaklaşık 400 bin insanımızın mağdur olduğu ve yaşadıkları yerlerden göç etmek durumunda kaldığı 'köy yakma' stratejisini, tersine göçe çevirebilmek için bazı önlemler alınsa da sorun halen çözümlenmiş değil. Göç eden insanların gittikleri yerlerde hoşça karşılanmadığı görülüyor. Bölge insanının çok ağır mağduriyetleri, batıdakiler tarafından yeterince bilinmediğinden duyarlılığın yeterince gelişmesi mümkün olamamış. Barış sürecinin gelişiminde ve sekteye uğramadan yürümesinde medyaya çok önemli iş düşüyor.'