'Yap-işlet-hortumla'

Son dönemde sık sık gündeme gelen "enerjideki hortum" Sayıştay raporları ile tescillendi. Sayıştay uzmanlarının incelemelerine göre, devlet yap-işlet-devret kapsamında yapılan 12 adet eneji santralinden fahiş fiyatla elektrik alıyor.

Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanan, Hazine'nin 2001 yılı işlemleri ile ilgili rapor TBMM'ye sunuldu. Raporda, hükümetin küçük ortağı ANAP'ın yönetiminde bulunan enerji politikalarına da geniş yer verildi. Raporda, yap-işlet-devret modeliyle gerçekleştirilen enerji projelerinin 10 adedinin Hazine garantili olduğu, 12 projede de TEAŞ'ın alım taahhüdü bulunduğu vurgulandı. TEAŞ'ın 2001 yılında üçe ayrılmasıyla birlikte, TEAŞ'ın şirketlere verdiği alım taahhütlerinden doğan yükümlülüklerin TETAŞ tarafından üstlenildiği kaydedildi.

Sayıştay raporunda, 2001 yılının ilk 9 ayında TEAŞ'ın 1,8 katrilyon lira, TETAŞ'ın ise yılın son üç ayında 13,9 trilyon lira zarar ettiği hatırlatılarak, "Söz konusu zararın başlıca nedeni, YİD ve İşletme Hakkı Devri (İHD) yoluyla gerçekleştirilen enerji santrallerinden yüksek fiyatla elektrik enerjisi satın alınmasıdır" denildi.

Sayıştay uzmanlarının tespitlerine göre, 2001 yılında YİD santrallerinden toplam 13.278,9 Gwh enerji alındı, bunun karşılığında şirketlere yaklaşık 1,6 milyar ABD doları tutarında ödeme yapıldı. Sözkonusu santrallerden satın alınan enerjinin ortalama birim fiyatı 12,04 cent oldu. Bu da, diğer santrallerden alınan elektrik birim fiyatının 2-3 katına karşılık geliyor.

Sayıştay raporunda, YİD modeliyle inşa ettirilen elektrik santralleri için ihale açılmadığından rekabet ortamı oluşmadığı, seçilen firmaların teklif ettikleri maliyetler ve satın alınacak elektriğin birim fiyatlarının aynen kabul edildiği belirtildi. Raporda, "Başlangıçta firmalar tarafından teklif edilen elektrik birim fiyatları eskalasyonlar ve kuraklık zamları nedeniyle sürekli olarak artmıştır. Gelinen noktada Türkiye Avrupa'da elektriği en pahalı kullanan ülke konumundadır. Elektrik fiyatları sanayinin gelişmesini olumsuz yönde etkilemekte, girdi fiyatlarının üretim maliyetlerini artırması sonucunda, ihraç ürünlerinde dış piyasalarda rekabet imkanı ortadan kalkmaktadır" denildi.

HÜSEYİN ÖZAY / ANKARA

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------