Yargı sistemi sil baştan

Adalet Bakanlığı, yargı hizmetlerinin daha etkin, süratli ve verimli şekilde sürdürülebilmesi amacıyla Kanun Hükmünde Kararname'yle (KHK) önemli yenilikler getirdi. Bakanlık bünyesinde İnsan Hakları Daire Başkanlığı kurulurken, Yargıtay, Danıştay, AYİM gibi yüksek mahkemelerin adli tatil takvimlerindeki farklılar giderilip yargıda birliğin sağlanması için önemli bir adım atıldı. Bakanlık tarafından çıkarılan KHK ile yargı hizmetlerinin hızlandırılması için mahkemelerde görev yapan hakim ve savcı sayısının artırılması doğrultusunda geçici bir süreyle staj süresi kısaltıldı, avukatlıktan hakimlik mesleğine geçiş yaşı 35'ten 45'e çıkarıldı. Cezaevlerindeki hükümlü ve tutukluların cenazesine katılacakları yakınlarının çerçevesi genişletilirken resmi veya özel ayrımı yapılmaksızın gerçek kişilerin de gerek bireysel olarak gerekse heyet halinde hükümlü veya tutukluları ziyaret edebilmelerine imkan tanıyor.

Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan Kanun Hükmende Kararname ile Bakanlık bünyesinde İnsan Hakları Dairesi Başkanlığı kurulacak. Böylece şikayet dosyası ile ilgili bakanlığın arasında koordinasyon sağlanması hedeflendi. Adalet Bakanlığı, gerek yüksek yargıdaki biriken dosyaları eritmek, gerekse de yüksek yargıyı iş yükünden kurtarmak için kurulacak Bölge İdare Mahkemeleri (İstinaf mahkemeleri) için hakim ve savcı sorununu aşmak için staj sürelerini geçici olarak düşürerek 1 yıl kazanmayı planlıyor. KHK ile hakim ve savcı ihtiyacının karşılanması amacıyla, adayların 2 yıl olan staj süresi, 5 yıl süreyle geçici olarak 1 yıla indirildi. Daha önce tetkik hakimliğine atanmak için gerekli olan 5 yıllık fiilen çalışma şartı 10 yıllık gibi geçici bir süreyle uygulanmayacak. Yine daire ve üye sayısı artırımına paralel olarak, Yargıtay Başkanlığının boş memur kadrolarından 582 adedine atama yapılabilmesi imkanı sağlanacak.

Adalet Bakanlığı avukatların da savcılık ve hakimliğe geçmesine imkan tanıyan uygulamadaki yaş sınırını 10 ileri aldı. Bakanlık, avukat olarak görev yapan hukukçuların mesleki bilgi ve tecrübelerinden hakim ve savcılık mesleğinde de yararlanılabilmesi ve hakim ve savcı açığının kapatılması amacıyla; hakim-savcılık mesleğine geçmek isteyenler için, kanunda öngörülen yaş sınırı 35'den 45 yükseltti.

Bakanlık tarafından hazırlanan KHK ile Danıştay'ın karar alma sürecini hızlandırmak amacıyla Yargıtay'daki Başkanlık Kurulu'na benzer bir yapı oluşturuluyor. Danıştay'da idari ve adli nitelikteki görevler, tek organ olarak Başkanlar Kurulu tarafından yerine getiriliyor. KHK ile "Başkanlık Kurulu" oluşturuldu.

Değişiklikle ana, baba, eş ve kardeşlerin cenazelerine katılabilmesine olanak tanıyan hüküm daha da genişletilerek kayınpeder, kayınvalide, kayınbirader veya baldızın ölümü hâlinde de tutuklu ve hükümlülere yol hariç iki günlük cenazeye katılma izni verilecek. Getirilen bir diğer yenilik ise cezaevlerindeki hükümlü ve tutukluların ziyaretçi kabulüne esneklik getirilecek. Adli Tatil 20 Temmuz-31 Ağustos tarihleri arası. Adli yılın açılış tarihi ise 1 Eylül olarak belirlendi.

Tüm yargı birimlerine hizmet veren Ulusal Yargı Ağı Projesi'nin (UYAP) personel ihtiyacı da KHK'da yer aldı. UYAP'ın ihtiyaç duyduğu kalifiye elemanları sözleşmeyle alma imkânı getiriyor. Sistemin günün teknolojilerine uygun olarak geliştirilmesinin kalıcı kalifiye mühendis ve teknik personel çalıştırılmasına bağlı olması dikkate alınarak, bu özelliklere sahip elemanların kamuda çalışmaları özendirilecek. Bu amaçla Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı diğer kurumlarda daha nitelikli sözleşmeli uzman personel çalıştırabilecek. Yine ihtiyaç duyulan infaz koruma personeli açığının kapatılması için öğrencilik süresi indiriliyor. İnfaz koruma memurlarının öğrencilik dönemi hizmet öncesi eğitim süresi 1 yıldan 5 aya indirilirken, aday öğrencilerin, eğitim gördükleri süre içinde genel sağlık sigortalısı sayılmaları ve bu sigortadan ana, baba, eş ve çocukları gibi bakmakla yükümlü olduğu kişilerin de yararlandırılması imkânı getiriliyor.