Hımmm, enteresan bir kombinasyon… Kovboylar
Özellikle son yıllarda çektiği pahalı ve gösterişli 'Demir Adam' filmleriyle yakından tanıdığımız aktör, yapımcı, yönetmen Jon Favreau, bütçe açısından benzer kalibredeki bu yeni gösterisinde, izleyiciye en sıradışı golünü, ilk bakışta birbiriyle hiç bir ilişkisi bulunmayan iki canlı formunu (18'inci yüzyılın Vahşi Batı sakinleri ve uzaydan gelen işgalciler!) cenk meydanında kafa kafaya tokuşturarak atıyor.
alimuratg@yahoo.com
KOVBOYLAR VE UZAYLILAR (Cowboys and Aliens)
Yapım Yılı ve Ülkesi:
2011, ABD yapımı
Türü ve Süresi:
Bilim-kurgu / Serüven, 118 dakika
Tahmini Yapım Bütçesi:
163.000.000 Amerikan Doları
Gösterim Formatı:
35 mm standart sinema filmi
Perdedeki Resim Formatı:
2.35:1
(Genişperde-Widescreen)
Ülkemizde Gösterime Sunulan Kopya Sayısı:
136
Yönetmen:
Jon Favreau
Senarist Ekibi:
(Ana Hikâye)
Mark Fergus, Hawk Ostby, Steve Oedekerk
(Senaryolaştıma)
Roberto Orci, Alex Kurtzman, Damon Lindelof, Mark Fergus, Hawk Ostby
Görüntü Yönetmeni:
Matthew Libatique
Özgün Müzik Bestecisi:
Harry Gregson-Williams
Kurgucular:
Dan Lebental, Jim May
Yapım Tasarımcısı:
Scott Chambliss
Sanat Yönetmenleri:
Christopher Burian-Mohr, Daniel T. Dorrance
Set Dekoratörü:
Karen Manthey
Kostüm Tasarımcısı:
Ann Roth
Makyaj Tasarım Ekibi Şefi:
Jane Galli
Saç Tasarım Ekibi Şefi:
Gloria Pasqua Casny
Oyuncuları:
Daniel Craig (Jake Lonergan), Harrison Ford (Woodrow Dolarhyde), Olivia Wilde (Ella Swenson), Sam Rockwell (Doc), Keith Carradine (Şerif John Taggart), Chris Browning (Jed Parker), Paul Dano (Percy Dolarhyde), Adam Beach (Nat Colorado), Abigail Spencer (Alice), Buck Taylor (Wes Claiborne)
İthalatçı Şirket:
UIP
Dağıtıcı Şirket:
UIP
İçerik Uyarıları:
Bir çok bölümünde hem western hem de bilim-kurgu filmlerine özgü şiddet gösterileri, yanı sıra bir kaç bölümünde de sigara-alkol tüketimi, yüzeysel cinsellik ve argo diyaloglara yer verdiğinden dolayı, 13 yaşından küçük izleyiciler için uygun bir yapım değildir.
Ailece izlenebilir mi?
/ ŞARTLI EVET / 13+
(Ailenin küçük üyelerinin 13 yaşından büyük olması şartıyla
)
Yeni Şafak-Sinema Puanı:
* * 1/2 (İKİ BUÇUK YILDIZ)
:::::::::::::::::::::::::::
FİLMİN KONUSU:
Yıl,
1873
… Yer,
ABD
'nin
Arizona
eyaletindeki
Absolution
kasabası… Geçmişine dair hafızasında hiç bir hatıra bulunmayan bir yabancının yolu, ıssızlığın tam orta yerindeki bu kasabaya düşer. Gizemli misafirin geçmişiyle ilgili tek ipucu ise sol bileğindeki alışılmadık görünümlü, asla çıkartılamayan ve zaman zaman da ışıklar saçan metal bir kelepçedir.
Bölgelerine gelen yabancıları pek de hoş karşılamayan
Absolution
sakinleri,
“demir yumruk”
lâkabıyla tanınan
Albay Woodrow Dolarhyde
aksini emretmediği takdirde sokaklarda seslerini bile çıkartmadan, korku ve tedirginlik içinde yaşayıp gitmektedirler.
Fakat,
Absolution
, bir süre sonra gökyüzünden akın akın gelen, ne oldukları kesinlikle belirsiz hava taşıtlarının acımasız saldırılarıyla gerçek korkunun ne olduğunu tecrübe edeceklerdir. Gözleri kör edici ışıklar eşliğinde, nefes kesici bir hızla ve yeri göğü inleterek çaresiz insanları teker teker kaçıran bu metalik canavarlar, kasaba sakinlerinin şimdiye kadar çekindikleri her ne varsa, hepsine fütursuzca meydan okumaktadırlar.
İlk anda hayli mesafeli davrandıkları ve dahası varlığını bile kabul etmek istemedikleri o kolu ışıklı yabancı ise söz konusu saldırılardan sonra kasaba sakinlerinin giderek tek kurtuluş umutlarına dönüşmeye başlamıştır. Yavaş yavaş kim olduğunu ve nereden geldiğini hatırlamaya başlayan bu silahlı adam, yöre halkına uzaylı saldırganlara karşı koyabilme şansı verecek olan büyük bir sırra sahip olduğunun farkına varır. Kahramanımız, karmaşık karakterli kadın gezgin
Ella
'nın da yardımıyla, eski düşmanı
Albay Dolarhyde
ve adamları, sağdan soldan toplama kanun kaçakları ve bölgedeki
Apachi
savaşçılarından oluşan karma bir takım kurar. Ortak bir düşmana karşı bir araya gelen bu cesur topluluk, nefes alıp vermeyi sürdürebilmek için göklerden gelen işgalcilere karşı destansı bir mücadeleye girişecektir.
:::::::::::::::::::::::::::
“Kovboylar ve Uzaylılar”
, gelecekte, bilim-kurgu sinemasının birbirinden dişli ve renkli rakiplerle dolu zengin tarihçesi içinde, beyazperdeye taşıdığı
160 küsur milyon dolarlık
pahalı gösteriyle
“unutulmazlar”
arasında yerini alabilecek mi pek bilemem. Ancak, özellikle
2008
ve
2010
yıllarında ardı ardına huzura çıkan iki
“Demir Adam”
filmiyle daha bir yakından tanıma fırsatı bulduğumuz yapımcı, yönetmen, senarist ve dahi aktör
Jon Favreau
'nun en azından yakaladığı bu sıradışı-melez hikâyeyle, söz konusu janrın tarihçesine orta karar bir çentik atacağına hiç kuşkum yok.
Gelecek yıl
25
'inci
James Bond
serüveninin
İstanbul
'da yapılacak bazı çekimleri nedeniyle kendisini ülkemizde de ağırlayacağımız son jenerasyon
Bond
ağabeyimiz, sarı saçlı çakır gözlü İngiliz aktör
Daniel Craig
ve sinema tarihindeki gelmiş geçmiş bütün serüvencilerin ağa babası,
“Indiana Jones”
nâmıyla mâruf
Harrison Ford
'un başrollerini paylaştıkları bu akıllara zarar yapıt, pahalı oyuncakları seven
Favreau
'nun önceki bütün çalışmalarında olduğu gibi bir yandan üç boyutlu dijital modelleme teknolojisinin zirvelerini zorlarken, diğer yandan da kendine özgü bir mizahı baştan sona dek gayet güzel muhafaza ediyor.
“Kovboylar ve Uzaylılar”
, pek de iç açıcı seçeneklere sahne olmayan bir hafta sonunda, kendisine ödenen biletin parasının hakkını fazlasıyla veren görkemli bir gösteri… Şiddet sahneleri ve bu içerikteki ses-görüntü efektlerinden korkabilecek ilkokul minikleri haricinde, her yaştan çocukları ve çocuk ruhlu kalabilenleri ziyadesiyle eğlendirecektir.
* * *
Bilim-kurgu filmlerinin Türkçe çevirilerinde anlamı bozunuma uğratılan “alien” sözcüğü üzerine bir tutam bilgi...
“Alien”
, ülkemizde şimdiye kadar basılmış bütün
İngilizce-Türkçe
sözlüklerde
“yabancı”
,
“yabancı uyruklu kişi”
gibi ifadelerle karşılanan bir sözcük… Hattâ, çok ilginç bir biçimde, halk türkülerimizde
“eller aldı”
,
“ellerden sakınırım”
,
“ele kaçtı”
ve benzeri formlarda geçen
“el”
sözcüğüyle arasındaki
(
“el-yın”
şeklinde okunması nedeniyle)
var olan ses benzerliğinin ötesinde bütünüyle anlamdaş da… Evet, her ikisi de tastamam
“yabancı”
sözcüğünü karşılıyor!
Fakat, bu sözcüğe ülkemizde her ne olduysa, ünlü İngiliz yönetmen
Ridley Scott
'ın
1979
yılında çektiği, bilim-kurgu sinemasının tarihçesinde bir milat oluşturan ve sonraki yıllarda giderek bir kült yapıta dönüşen
“Yabancı”
(Alien)
adlı filmden sonra oldu.
Scott
'un
“Alien”
ını
1980
'lerin başlarında ülkemizde gösterime sokarken onun poster adını
“Yaratık”
şeklinde çeviren ithalatçı şirket, bu türetme adın özgün İngilizce sözcüğe ciddi ciddi yapışıp kalmasına ve ilerleyen zamanlarda da Türk sinema izleyicileri arasında onun neredeyse gerçek anlamıymış gibi algılanmasına yol açacaktı.
Ki, hatırlarsınız, benzer bir durum
Steven Spielberg
'in
1975
yapımı
“Denizin Dişleri”
adlı filminin de başına gelmiştir ülkemizde… Özgün adı
(İngilizce dilinde
“çene”
anlamına gelen
“jaw”
sözcüğünün çoğuluyla)
“Jaws”
olan bu katil köpekbalığı filmi, ülkemizde zaman içinde son derece yaygın bir yanlışın kaynağına dönüşerek, İngilizcesi kıt pek çok kişinin
“jaws”
u doğrudan doğruya
“köpekbalığı”
adlı canlıyı tarif eden bir sözcük olarak kullanmasına yol açacaktı. Öyle ki, bu yaygın yanlış avam kullanımlarıyla bile sınırlı kalmıyor, yazılı ve görüntülü basında, içinde iri kıyım bir köpekbalığı geçen hemen her haberde
“Boğaz'daki Jaws tehdidi”
,
“Ege sahillerine Jaws vurdu”
tarzında başlıklar atılıyordu. Oysa, bilindiği üzere, İngilizce dilinde köpekbalığının yegâne karşılığı
“shark”
sözcüğüdür.
İşte,
“alien”
da ülkemizdeki sinemaseverlere çağrıştırdıklarıyla, aşağı yukarı bir
30
yıldır aynı türden bir yaygın yanlışın kaynağı durumunda…
“Uzaylı”
,
“canavar”
ya da
“yaratık”
gibi sözcüklerle hiç bir doğrusal ilişkisi bulunmayan bu sözcük,
Scott
'un
“Alien”
ından bu yana ülkemizdeki günlük kullanımında neredeyse yalnızca
“uzaydan gelen ziyaretçiler”
i tanımlar hâle geldi. Oysa, şunu da gayet iyi bilmekteyiz ki,
“alien”
sözcüğü yerine göre dünya dışı bir ırkın temsilcilerini kastedebildiği gibi, bir ülkenin sınırını pasaportsuz ve vizesiz geçmeye çalışan, ya da o ülkenin topraklarında oturma-çalışma izni olmadan ikâmet edip iş yapan -düpedüz insan formundaki!-
“yabancı”
ları nitelendirmede de kullanılan hukuksal bir sözcük… Anılan kategorideki kaçak işçilere
“illegal alien”
(yasadışı yabancı)
deniliyor Atlantik ötesi ülkelerin idarî mevzuatında…
Bugüne kadar sayısız benzerinde tekrarlanan bu anlam kayması, son olarak
Jon Favreau
'nun filmi
“Cowboys and Aliens”
ın Türkçe çevriminde de hiç tereddütsüz yerini almış durumda… Adının dilimizdeki gerçek karşılığı
“Kovboylar ve Yabancılar”
olan film, gördüğü her
“alien”
da aklına hemen
Ridley Scott
'un bol tükürüklü uzaylı canavarı gelen film işletmecilerimiz tarafından derhal
“uzaylılar”
şeklinde çevrilmiş.
Ha olmuş mu? Şeklen olmuş, zaten şimdiye kadarkiler de olmuştu. Fakat, henüz bu ince ayrımı bilmeyenlere işin doğrusunu anlatmak da sorumluluk sahibi medya olarak bizim görevimiz…
* * *
YENİ ŞAFAK SİNEMA SAYFASI / YILDIZ PUANLAMA TABLOSU
* * * *
(4 Yıldız)
Sinemanın sanat kimliğini pekiştiren gerçek bir başyapıt… Kaçırmanız gerçekten de yazık olur.
* * * 1/2
(3,5 Yıldız)
Oldukça başarılı bir film. Şartlarınızı zorlamak pahasına mutlaka görmelisiniz.
* * *
(3 Yıldız)
Çoğu bölümüyle sanatsal bir derinlik ve lezzet yakalayabilen, kayıtsız kalınmayacak bir film. Ömrünüzden bir kaç saati vermeye değer…
* * 1/2
(2,5 Yıldız)
Bazı bölümlerinde iyi bir filmin kalite standartlarına erişmeyi başarabiliyor; fakat bir bütün olarak bakıldığında ise sorunlu ve tam olmamış.
* *
(2 Yıldız)
Hiç bir sanatsal değeri ve akılda kalıcılığı yok. Yalnızca zaman öldürmek için tüketilebilir. Ki zamanınıza önem verdiğimiz için bunu da pek önermiyoruz.
* 1/2
(1,5 Yıldız)
Kötü bir film ve neden çekildiğini anlamak zor… Görmemeniz yararınıza olacaktır.
*
(1 Yıldız)
Sinema sanatı adına utanç verici bir gösteri… Arkanıza bakmadan kaçın, sevdiklerinizi de uzak tutun!
