Yerini doldurmak çok zor

Sanat tarihi dalında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü sahibi, ülkemizin çok kıymetli sanat tarihçisi Prof. Dr. Semavi Eyice, 96 yaşında tedavi gördüğü Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde organ yetmezliği dolayısıyla yaşamını yitirdi. Eyice’nin vefatı “Alimin ölümü alemin ölümüdür” sözünü hatırlattı. Eyice’den geriye İstanbul, Osmanlı ve Bizans tarihi üzerine 400’ü aşkın bilimsel makale ve çok sayıda kitap kaldı. İstanbul Minareleri, Son Devir Bizans Mimarisi, Galata ve Kulesi, Bizans Devrinde Boğaziçi, Eski İstanbul’dan Notlar, Tarih Boyunca İstanbul, Atatürk ve Pietro Canonica, Bursa, Fotoğraflarla Fatih Anıtları (M.Tunay-B.Tanman’la) eserlerinden yalnızca birkaçı.

YERİ DOLDURULAMAZ

Semavi Eyice’nin yakınında bulunmuş isimler tanıdıkları Eyice’yi anlattı. Eyice’den 1974- 78 yıllarında Bizans Tarihi dersleri alan arkeolog yazar Nezih Başgelen, “Onun bu alandaki birikimlerini çok az kişi hayatı boyunca bir bilim çerçevesine koyabilmiştir. Çalışmalarını da çok ayrıntılı bir biçimde paylaştı. Makalelerinin her biri bir kitap yoğunluğundadır. Özellikle dipnotlarda verdiği bilgiler, kullandığı kaynaklar, notlarla zenginleştirdiği literatür çok kıymetli. Ben Küçükyalı’ya taşınınca hemen hemen her gün hocamızın terasında sohbet edip eve öyle geçerdim. O da beni bekler, her sohbette değişik bir konu hazırlardı. Yazılarını mürekkepli kalemle yazardı ve üzerinde tashihe hiç gerek kalmadı. Çok titiz çalışırdı. Onun makalelerini yayımlamak her zaman mutluluk oldu. Çok iyi bir biblofildi. Çok iyi bir hafızası vardı. Yerini kolay dolduramayacağımız, bu coğrafyaya 1940’lardan itibaren çok güzel değerler katmış bir büyüğümüzü, bilim insanını yitirdik. İnşallah onu örnek alacak yeni kuşaklar olacaktır” ifadelerini kullandı.

AŞKSIZ MEŞK OLMAZ

Semavi Eyice’nin Bizans Devrinde Boğaziçi, Mimar Sinan’ın Gurbette Kiliseye Çevrilen Eseri: Bosnalı Sofu Mehmed Paşa ve Yabancıların Gözüyle Bizans İstanbul’u gibi kıymetli kitaplarını okura sunan Yeditepe Yayınevi Genel Yayın Yönetmeni Mustafa Karagüllüoğlu, şu ifadeleri kullandı: “Semavi Eyice, Türkiye’de Bizans sanatını bilimsel bir bakış açısıyla ele alan duayen bir isimdir. Önemli bir Bizantolog olmasının yanı sıra Türk sanatı konusunda da incelemeler yapıp makaleler yayınlamış, kültür dünyasına önemli hizmetlerde bulunmuştur. Hocamızın İstanbul konusunda yaptığı çalışmalar da kesinlikle göz ardı edilmemelidir. Kendisi akademik kimliğinin dışında tam bir İstanbul beyefendisiydi. Bildiğini anlatmayı, öğretmeyi kendine vazife edinmiş ve birçok kişinin elinden tutarak yetişmesine vesile olmuştur. Hocamız ‘Mesleğinizi seveceksiniz, sonra da onu yaşatacaksınız, Aşksız meşk olmaz’ diyerek bize önemli nasihatlerde bulunmuştu. Hocamızın birbirinden kıymetli eserleri, Türk kültür ve bilim hayatında ufkumuzu açmaya muhakkak devam edecektir.”

EN BÜYÜK ARZUSUNU YERİNE GETİRDİ

Semavi Eyice’nin son zamanlarına dek yanında bulunan ve Bir Zamanlar Kağıthane kitabını hocayla birlikte hazırlayan öğrencisi Ayşenur Erdoğan, “Semavi Hoca, benim hayatımın dönüm noktası oldu. Cahil bir talebeye inanıp onun elinden tuttu. 2013’ten beri her hafta düzenli olarak çalışıyorduk. Son günlerine kadar yanındaydım. En son Bir Zamanlar Kağıthane kitabını yazdı. En büyük arzusuydu. Lise talebesiyken başladığı bu kitabı sağlık sorunlarından dolayı tamamlayamamıştı. Onu birlikte tamamladık. 26 Nisan’da kitabı eline aldı. Çok duygulandı, gözleri doldu. Sonra zaten sağlığı daha da bozuldu” dedi.

Gençliğimin hocası

Bugün yaşayan önemli tarihçilerimizden Prof. Dr. Nurhan Atasoy, Semavi Eyice hakkında şunları söyledi: “Semavi Eyice çok iyi bir tarihçiydi. Çok değerli çalışmaları var. Önemli bir hocaydı. Sanat tarihi alanında herkesin ayrı bir yeri vardır. Ama Semavi Eyice’nin yeri apayrıydı. Hangi konuya değinirse çok güzel bilgiler paylaşırdı. Ben onunla askerden geldikten sonra tanıştım. Ondan beri tanırım. Bütün gençliğimin hocası. Bir araya geldiğimizde daha çok tabii sanat tarihi konuşurduk. Ne sorarsam muhakkak anlatacak güzel bir şeyi vardı. Çok istifade ettim bilgi ve birikimlerinden.”

Dehşetli bir bilgi ve hafıza

Prof. Dr. Engin Beksaç da 1974- 78 yıllarında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi bölümünde Semavi Eyice’nin öğrencisi olmuş. Eyice’nin Türkiye’deki sanat tarihinin kurucularından ve en büyük isimlerinden biri olduğunu kaydeden Beksaç, “Öğrencisi olmaktan her zaman gurur duyacağız. Bazı çalışmalarda bir araya geldik. 1980’lerde editör ve danışmanlığını yaptığı İslam Ansiklopedisi’nde birlikte olduk. Dehşetli bir bilgisi ve hafızası vardı. Herkes onu Bizans hocası olarak tanıdı ama o sadece Bizans sanatı değil, Osmanlı ve İslam sanatı alanında da büyük bir isimdi. Ondan sanat tarihinin gerçek bir disiplin olduğunu öğrendik. Her zaman bizim için büyük bir yol göstericidir Semavi Eyice. Türkiye’de Bizans sanatının varlığını ilk defa kanıtlayan Semavi hocaydı. Yeri dolduralamayacak bir sanat tarihçisi” dedi.