12 Eylül'e uyanmak

Ülkenin tarihinde bir dönüm noktası olacağı kuşkusuz olan 12 Eylül referandumuna çok az bir zaman kaldı. Girilen seçim süreci içerisinde 1980 darbesi belki de hiç olmadığı kadar çok konuşuldu. Sonuç ne olursa olsun bu bir yüzleşmeydi. Bu süreçte yayınlanan kitapların da tarafların netleşmesine katkısı büyük oldu. Bu kitaplardan biri de geçtiğimiz günlerde Ferfir Yayınları arasından çıkan Hüseyin Kaya imzalı “12 Eylül/ Ergenekondan Çıkış İçin Son Çağrı”. 12 Eylül'ün belgeseli niteliğindeki kitap, akla gelebilecek her türlü belgeyi kapsıyor. Darbeye nasıl gelindiğini anlatarak başlayan çalışmada, Milli Güvenlik Konseyi bildirileri, Orgeneral Evren'in Zafer Bayramı mesajı, Evren'in devlet başkanı olarak ant içmesi, basın toplantısında gazetecilerin yönelttiği sorular ve cevapları, 12 Eylül Anayasası için yapılan miting konuşmaları, idam edilenlerin geride bıraktıkları mektuplar ve daha birçok belge eksizsiz olarak yer alıyor.

Kitaba Ahmet Altan da bir sunuş yazısı yazmış. Altan'ın sözleri bugünün 12 Eylül'ünün önemini vurguluyor: “Asmayalım da besleyelim mi” diyenlerin, bu dediklerine uygun biçimde gençleri astıranların yazdığı anayasalara sahip çıkıyorlar. Ortaya konulan onca plana, topraktan fışkıran onca silaha, Hrant'ın kanlı bedenine, Danıştay baskınına rağmen “Ergenekon yok” diyorlar. (…) Onlar darbeci sürüngenlerin arasında, belkemiklerini kırıp arkalarında yapışkan izler bırakarak bir iktidar hayaliyle sürünsünler. Biz unutmadık, biz unutmayacağız.”

Heyamola Yayınları arasından çıkan “12 Eylül Sabahı” isimli kitap ise Ömer Asan imzasını taşıyor. Farklı siyasi görüşlerden ve meslek gruplarından 12 Eylül'ü yaşayıp acı bir hatıra olarak taşıyan insanların paylaşımlarından oluşuyor kitap. Hatırlanmak istemeyecek bir sabahı, yarınlara aktarmak bir mesuliyet. Çünkü hiç biri bir daha darbe istemiyor. Diktatörlükle savaşı olan kitapta şair Haydar Ergülen, o sabahı şu sözlerle anlatıyor: “Eskişehir de o günlerde çatışmalardan, öldürmelerden nasibini fazlasıyla alıyordu. (…) Otobüsten tarihi Atatürk Lisesi'nin karşısındaki Eski Çocuk Ceza ve Islah Evi'nin önünde indim. (…) Sağıma soluma bakınırken, 20 metre kadar ileride bana bakan 6-7 kişilik grubu gördüm.(…) Nuri ve faşist şürekasının yavaş yavaş bana doğru geldiği görünce, otobüsü filan unuttum, taksi durağına koşmaya başladım. Ben koşunca onlar da hızlandılar. Duraktaki ilk taksiye atladım. Allahtan şoför içeride oturuyordu, “sür” dedim Atatürk Caddesi'ni göstererek. Adam sürdü, o Atatürk Caddesi'ne dönerken kurşun sesleri gelmeye başlamıştı, adam bir an kafasını eğdi, arabayı durdurur gibi yaptı, “in” dedi bana, “inmem sür” dedim, baktı, yapacak bir şey yok, hızla sürdü arabayı. Yol boyunca ikimiz de konuşmadık, ben çok korkmuştum belli ki o benden de çok korkmuştu.

Çok değil daha 12 saat önce, yani 11 Eylül 1980 günü akşamüstü 7 civarında Eskişehir'in, belki de Türkiye'nin son devrimci şehidi olabilirdim. 12 Eylül sabahıysa siyasi dergileri tutuşturmaya çoktan başlamıştık. Geleceğimiz de bir kez daha tutuşturduklarını düşünerek.