Asırlık muamma: Kadın

Geçmişi daha eskiye dayansa da, kadın tartışmaları 20. yüzyılın başından bu yana ülkemizin toplumsal tarihine damgasına vuran bir kaç ana tartışma konusundan biri olma özelliğini hala koruyor. Ayda bir yayınlanan Toplumsal Tarih dergisi de son sayısını işte bu asırlık tartışmaya, tartışmanın başladığı o ilk on yıllara ayırmış.

Dergi de tesettür meselesi ve feminizmden, Cumhuriyet'in ilk yıllarında oluşturulmak istenen 'yeni kadın tipi'ne, kadın hareketinden kadın dergilerine ve o yıllarda yaşanan 'kadın intiharları'na kadar pek çok makale yer alıyor. Özgür Türesay Mecmua-i Ebüzziya'da tesettür meselesi ve feminizm konusunda 1910'lu yıllarda yer alan tartışmaları aktarıyor. Bu makaleyi tesettür konusunda 1912 tarihli bir "beyanname-i meşihatpenahi" izliyor. Meral Altındal'ın yeni yazıya çevirdiği bu beyannamede, Şeyhülislam Abdurrahman Nesib Efendi modayı takip eden kadınların giderek çarşafların şeklini değiştirmesinden yakınıyor ve milletlerin ilerlemek için gelenek ve âdetlerini muhafaza etmesi gerektiği vurgulanarak, Japonya örneği veriliyor. Zafer Toprak'ın kaleme aldığı, Cumhuriyetin ilk yıllarında genç kız ve kadın intiharlarını ele alan makalede intihar konusundaki uluslararası literatür de tanıtılıyor. Feryal Saygılıgil'in "Yedigün Dergisinde İdeal Eş ve Anne Olarak Kadın" başlıklı makalesinde 1933-1950 arasında Sedat Simavi tarafından yayımlanan dergide oluşturulmak istenen "Türk kadını" tipi incelenirken, Ayşegül Yaraman'ın makalesinde kadın hareketinin durgunluk dönemi olarak adlandırılabilecek olan 1950'lerde cüretkâr taleplerle ortaya çıkan Kadın Gazetesi tanıtılıyor. Derginin Ephemera sayfasında "kadın düşmanı" bazı kartpostallar yer alıyor.

İslam felsefesi tarihçisi Prof. Dr. Ahmet Arslan, din karşısındaki tutumu öteden beri tartışılan Tevfik Fikret'in Tarih-i Kadim, Haluk'un Amentüsü ve Tarih-i Kadim'e Zeyl adlı şiirlerini irdeleyerek onun genel olarak din, özel olarak semavi dinler daha da özel olarak İslam dini ve semavi dinlerin temel kavramı olan tanrı anlayışı hakkındaki düşüncelerini ortaya koyuyor.

Yenilenmesi için verilen tasarıyla Mecliste sert tartışmalara neden olan 1926 tarihli Medeni Kanun aileye, devletin yaşatılmasında hayati bir görev yüklüyordu. Aileyi bir arada tutan unsur olarak da kadın görülüyordu.