Hayat devam ediyor

Kırkbeş saniye süren deprem, geride kalanlara ömürleri boyunca unutamayacakları acı bir ders verdi. Hayatla ölüm arasındaki bu ince mesafede gidip gelirken, hayat görüşlerimiz de zelzeleye uğradı. Çevremizdeki insanlardan, sevdiklerimizden bir gün beklenmedik bir şekilde ayrılabileceğimizi daha iyi biliyoruz şimdi. Hayatla ölümün içiçe olduğunu somut olarak idrak ediyor ve daha gönülden yakarışlarla Allah'a yöneliyoruz. O'nun büyüklüğü ve kudreti karşısında titriyor, aczimizi anlıyoruz. Geleceğe ilişkin bilgisizliğimiz, geçmişimize yönelik bir sorgulamaya dönüşüyor. Bütün afetlerde olduğu gibi, geride kalanlar için hayat acıları ve sevinçleriyle devam ediyor. Beş vakit namaz kılarken bile yeteri kadar hissedemediğimiz ölümü düşünerek, başımıza yıkılacağından korktuğumuz evlerimize dönüyüruz. Her sarsıntıda, sallantıda, uğultuda ve ölüm haberinde kendi ölümümüzü görüyoruz. Her şeye rağmen iyimser olmak gerekiyorsa bu nasıl kazanılacak? Yüzlerde gördüğümüz kendi kıyametimiz. Seyrettikçe, üstüste depremler yaşamaya devam ediyoruz. Tıpkı, Abbas Kiyarüstemi'nin ünlü filminde tasvir ettiği gibi...

Kiyarüstemi'nin "Hayat Devam Ediyor" isimli filmi, İran'ın kuzeyinde 1991 yılında meydana gelen ve elli bin kişinin hayatını yitirdiği depremden sonra, geriye kalanların yaşama çabalarını konu alıyor. Bir film yönetmeni yani Kiyarüstemi'nin kendisi, bir önceki filmi olan "Dostun Evi Nerede"de oynattığı iki çocuğu bulmaya çalışıyor. Bu iki çocuk yerine yönetmen, tanımadığı sayısız acılı yüzle karşılaşıyor. Bu yüzleri arabasının camından izlerken, giderek, aradığı çocukları bulma saplantısı azalıyor. Neticede bütün acılı yüzler birbirine benziyor. Yine de geride kalan bu insanlar, doğal bir güzelliğin ortasında, enkazları ve ölüleriyle birlikte hayatlarını yeniden kurmaya çalışıyor. Hayat bütün ihtişamıyla devam ediyor ve sağ kalanlar, depremin bütün acı sonuçlarını yüklenerek, hayatın gereklerini yerine getiriyor. Küçük çocukların hayatından endişe duyan yönetmen de, giderek, harabeler içinde hayatlarını sürdürmeye çalışan depremzedelere yardımcı olmanın o anda kendisi için her şeyden daha önemli olduğunu farkediyor. Bu film bir bakıma iyimser bir sanatçı olan Kiyarüstemi'nin hayata methiyesidir.

Yuvasızlık, sahipsizlik, mekansızlık, babasızlık (annesizlik) ve gelecek duygusundan yoksunluk hisleriyle birlikte iyimserliğini korumak elbette ki zordur; şu var ki bir yer sarsıntısının sonuçları, toplum olarak büyümeye, olgunlaşmaya duyduğumuz ihtiyacı ağır bir bedel ödeterek ortaya koydu. Şehirler, sokaklar, evler değişti, mahalleler yıkıldı, aileler dağıldı, hatıralar enkazlarla birlikte toprağa karıştı; yine de, hayat devam ediyor.

Hayat devam ediyor ve ölümün kıyılarında dolaşarak geri dönen yolcu, hayata bıraktığı yerden başlayamayacağını görerek yeni depremler yaşıyor. Yetimlik duygusu insanlardaki deprem şokunu sarsarak, onları özgüçlerini kullanmaya zorluyor. Yıkılan mekanlar yıkılan geçmişler gibi algılandığı, yetimliğin ezikliği ergenleşmeyi bastırdığı sürece, gelecek de karanlık bir bölmeye dönüşür. "Artık garantisi olmayan evi almayın" deniliyor. Sevdiklerinin enkaz altında ölüme terkedildiğini görenler için bundan böyle hiç bir ev yeteri kadar garantili olmayacak. Sarsıldık, enkaz altında kaldık, Kahhar'ı ve Rahman'ı hatırladık, dünya değiştirdik, toplu mezarlara tanık olduk; Varto'dan, Erzincan'dan göçtüğümüz diyarlarda insana güven duyamaz hale gelirken, yeniden kavuştuk insana. Hayatın güzel yüzü ölümün eşiğinde günahlarından arınmayı dileyen, ölümden döndükten sonra şükreden, eline geçirdiği bir çatalla veya bıçakla betonu delerek can kurtarmaya çalışan, yetimlere kucak açan insanlarla, ışıldadı.