Kan parasıyla tiyatro

Dünya Tiyatrolar Günü'nde 40 yıl aradan sonra yeniden tiyatroseverlerle buluşan Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları'nın kuruluşu, "40 Yıl Önce, 40 Yıl Sonra Bir Kentin Yıllar Süren Tiyatro Savaşının Öyküsü" adıyla kitaplaştırıldı. Kitapta Eskişehir'in, 1960'lı yılların başında başlayan ve yıllarca süren tiyatro savaşının anıları ve öyküleri yer alıyor.

Anadolu Üniversitesi'nin rektörlüğüyken Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı olan, son bir yıldır adı basında isimlerini değiştirdiği sokaklara verdiği garip isimler nedeniyle geçen Yılmaz Büyükerşen'in aktif rol aldığı bu öyküde, Eskişehir'de ilk yerleşik tiyatronun nasıl kurulduğu anlatılıyor.

1958 yılında bir grup öğrencinin uğraşı olarak başlayan tiyatro denemelerinden sonra 1960'da ilk yerleşik tiyatro kurulur ancak, genç Akademi öğrencilerinin karşısına finansman sorunu çıkar. Kitapta bu sorunun nasıl çözüldüğü şöyle anlatılıyor: "Yılmaz Büyükerşen'in bulduğu finansman modeli daha sonra uluslararası yayınlarda (Kanla Kurulan Tiyatro) olarak nitelendirildi. O sırada, Eskişehir Devlet Hastanesi'nde kentteki ilk (Kan Bankası) açıldı ve halkı kan vermeye teşvik için 350 liraya kan alındı. Eskişehir İktisadi Ticari İlimler Akademisi'nin 300 civarındaki öğrencisi (Harpte ülke için dökülen, kaybedilen kan, sulhta da ülkenin aydınlanması ve kültürel kalkınması için neden verilmesin?) sloganıyla Devlet Hastanesi'ne koşarak kan verdiler. Alınan kan paralarıyla tiyatronun finansman sorunu çözümlendi."

Gençlerin kanlarını satmaları sonucu elde edilen parayla kurulan Oda Tiyatrosu, Ticaret Odası salonunda yapılan portatif sahneyle ilk oyununu sahnelemek üzere tüm hazırlıklarını tamamladı.

Devlet Tiyatroları Genel Müdürü Cüneyt Gökçer'den alınan sanatçı takviyesiyle Çehov'un "Teklif" ve Turgut Özakman'ın "Hastane" adlı oyunları sahnelenir. Kitapta bu oyunun öyküsü de şöyle ifade ediliyor: "Bu arada 27 Mayıs ihtilali olmuştur. İhtilalin Eskişehir'deki kuvvetli adamı Tuğgeneral Muhsin Batur, tiyatro konusunda gençlere destek vermektedir. Tiyatro'nun açılışı bir gala havasında yapılır. Gençler heyecanla perdenin açılmasını beklerken, dönemin Emniyet Müdürü kulise gelir, sahnenin üstüne asılan ve komedi ile dramı sembolize eden biri gülen, diğeri ağlayan ifadeli tiyatro masklarının oyundan önce oradan indirilmesini ister. Gerekçe olarak da masklardan birinin Adnan Menderes'e benzediğini ileri sürer. Bunun üzerine kuliste Yılmaz Büyükerşen ile Emniyet Müdürü arasında salondan da duyulan yüksek sesli bir tartışma başlar. Bu arada oyunculardan Muhtar Özkaptan perde önüne koyduğu sandalyenin üzerine çıkarak, seyircilerden özür dileyip maskları yerinden söker" Perdesini ilk kez Dünya Tiyatrolar günü olan önceki gün açan Belediye Şehir Tiyatroları, 40 yıl önce 1 yıllığına Eskişehir'e tayin edilen Ergin Orbey'in yönettiği "Bir Şehnaz Oyun" adlı oyunu sahneledi.