Kansere mavi umut

Bilim dünyası 70'li yılların başından itibaren mavi derinliklerin dibinde çare aramaya yöneldi. Ancak gerçek patlama yeni bin yılda yaşanıyor. Deniz, şimdilerde tıbbi açıdan büyük bir kaynak gibi görünüyor. Kabuklu ve kabuksuz deniz ürünleri, süngerler, mercanlar arasında yapılan araştırmalar meyvelerini veriyor. İnsanoğlu ilk çağlardan beri doğadan ecza deposu olarak yararlanmasını bildi. Bitkilerden elde ettiği karışımlarla çeşitli rahatsızlıkları tedavi etti; afyondan ağrı kesici olarak morfini, pennicillum notatum mantarından ilk antibiyotiği elde etti. Dünyanın en modern laboratuvarlarında, bilim adamları bitkilerden elde edilen yeni aktif maddeleri test ediyorlar. Ama hammadde kaynakları giderek azalıyor. Tropikal ormanların flora zenginliğinden artık eskisi gibi yararlanılamıyor.

Dünyadaki çeşitli kanser araştırma merkezleri deniz kaynaklı kanser ilaçları deniyor. En yoğun ilgi de, denizin derinliklerinde yaşayan ve düşman geldiğinde yüzerek kaçamayacakları için çeşitli savunma mekanizmalarını geliştiren canlılar. Düşmana karşı kullandıkları çok güçlü zehirler kanser mücadelesinde etkili özellikler taşıyor. Fransız Biofutur dergisine göre 1969 yılından bu yana dünyada patenti alınan deniz moleküllerinin yarısı kanseri tedavi edici özellik taşıyor. Bir süngerden elde edilen ve halen piyasada olan Ara-C örneğin. Bilim adamları, meme, adale ve kemik tümörlerinin büyümesini önlediği sanılan bir başka madde ile de hedefe yaklaşmak üzere olduklarını belirtiyorlar. Bu maddenin adı Et-743 (Ecteinascidin-743). Karayip denizinde yaşayan hermafrodid bir canlıdan elde ediliyor. Bu canlının, üç dakikada bir litre su filtre etme özelliği var.

İspanyol Pharma Mar şirketi biyologları on yıl önce onu keşfetmişler. Yeni molekülün denemelerine 1996 yılında başlandı ve klinik denemeler, Avrupa, ABD ve Kanada'da 62 merkezde bini aşkın kişi üzerinde sürdürülüyor. Her şey yolunda giderse Et-743, 2002 yılında piyasada olacak. Et-743 tümörlü hücrelerin DNA'sına yapışan bir bileşim. Hücre büyümesi ve ölümünde rol oynayan önemli genleri değiştiriyor. Yapılan klinik denemelerde ilacın karaciğerde yan etki yaptığı görülse de bilim adamları çok umutlu. İsviçreli Roche firması şimdilerde yeni bir araştırma başlattı. Pharma Mar bugüne kadar 620 patent başvurusunda bulundu. Wall Street Journal'e göre Et-743'ün dağıtımı için üç büyük ilaç firmasıyla görüşme halinde.