Komplo teorilerine kurban gidenler

Sema Karabıyık, ilk romanı Muamma'da küresel sistemin öğüttüğü yaşamları taşıyor satırlarına. “Komploların damga vurduğu ve şekillendirdiği bir çağda yaşadığımız gerçeğini reddedemeyiz” diyen yazar, küresel sistemin komplo teorileriyle beslendiğine dikkat çekiyor.

Aslında ben senaryo yazma niyetindeydim. Ana tema olarak 'insan mı paraya sahip olur para mı insana sahip olur' dan yola çıkarak. Borsa çevresinde geçen bir öyküydü düşündüğüm. Hem borsada çalışan karakterler olacaktı hem de borsayı kumar olarak görenlerle yatırım olarak görenlerin arasındaki farkı irdeleyecektim. Senaryodan vazgeçip roman formatına döndüğümde kalemim küresel sistemi sorgulamaya başladı. Ben esasen ekonomistim. 10 yıl bilfiil borsada çalıştım. Ta ki bir gün 'Ben ne yapıyorum, neye hizmet ediyorum' sorusunu kendime sorana kadar. Sorunun cevabını bulduğum gün, borsadaki son çalışma günüm oldu. Romanı yazmadan önce kurgulamadım, yazdıkça kurgulandı roman.

Kapitalizm inandırıyor, kişi istem dışı eyleme geçiyor. Tüketici olarak sistemin bir parçası haline geliyor ve ancak o zaman yaşam hakkı kazanabiliyor. Harcamanın, tüketmenin toplumsal bir görev olduğu aşılanıyor insanlara özellikle kriz dönemlerinde. Ekonomideki daralma sona ersin ekonomik büyüme gerçekleşsin diye aşırı tüketime davet ediliyor insanlar. Hâlbuki ekonomik büyüme sadece piramidin tepesindekileri zenginleştiriyor, aşağıdakileri ise daha da dibe itiyor. Romandaki karakterlere sistemin kurbanı diyebilir miyiz? Hem evet hem hayır. Bir açıdan yaşayan her insan kadar sistemin kurbanı. Bir başka açıdan ise sadece pasif tüketici karakterler değil onlar.

Çok yerinde bir tespit. Çok düşünerek üzerinde çalışarak olmadı gerçi. Trans halinde yazdıklarımı, sonra okuduğumda ben de aynı şeyi düşündüm ve oldukça şaşırdım. Babil Kulesi'ni paranın dili ve hakimiyeti üzerinden inşa etmeye çalıştım. Para hareketleri üzerinden kurguladım, ortaya böyle bir yapı çıktı. Evet, gerçekte öyle bir yapı yok! Teknoloji henüz benim yazdığım kadar gelişmedi ama dünyayı yerle bir edebilecek, bir ülkenin ekonomisini batırıp çıkarabilecek güçteki sıcak para hareketinin mantığı bu.

“Biz, sen, ben ve diğerleri kürsel imparatorluğun tetikçileriyiz. Küresel anarşist.” Bu “Muamma”nın çözümsüzlüğüne Cenan gibi parlak zekâların dolaylı da olsa katkı vermesi insanı ümitsizliğe düşürüyor. Siz de bu konuda ümitsiz misiniz? Belki siz romanın finalinden dolayı ümitsizliğe kapıldınız. Ben ümitsiz değilim.Roman neden öyle sona eriyor diyenlere de cevap vermiş olayım bu vesileyle. Bir son değil aslında o sahne, bir başlangıç. Oradan başlayacak ikinci roman. Komploların damga vurduğu ve şekillendirdiği bir çağda yaşadığımız gerçeğini reddedemeyiz. Komplo teorisinin gerçek sahibi, aralarına güvensizlik tohumunu attı aslında o sahne ile. Bir komplo teorisinden bahsediyorsak; o komplo teorisini çözmek, başarmak için yeterli değil.