Siyasal aklın eleştirisi

ÇALIŞMALARINI, İslam-Arap entellektüel tarihi üstünde yoğunlaştıran Prof. Dr. Muhammed Âbid Câbirî'nin "Arap Aklının Eleştirisi" (Nakdu'l-Akli'l-Arabî) adlı üç ciltlik çalışması, Kitabevi tarafından Türkçeye kazandırıldı. Felsefe ve İslam-Arap düşüncesi profesörü olan ve yapısalcı yöntemi izleyen Câbirî'nin kimi yorum, değerlendirme ve önerileri tartışmaya açık olsa da, yazarın vukufla işlediği çalışması, "Arap-İslam Kültürünün Akıl Yapısı", "Arap-İslam Aklının Oluşumu" ve "İslam'da Siyasal Akıl" başlıklarını taşıyan üç ciltten oluşuyor. "Geçen yüzyıl içinde çeşitli dallarıyla Arap kültürüne dair belirli okuyuş biçimleri resmileşmiştir. Bu okuyuşlar ya oryantalistçe, ya selefî bir mantıkla, ya ulusçu bir tarzda ya da solcu bir yaklaşımladır ki; hepsini de yönlendiren temel saik ya geçmişteki numûnelerdir veya konjonktürel ve ideolojik diyebileceğimiz panikten doğan işgüzarlıklardır. Bu tür amaçlarla yapılan çalışmalar ya bir şeylerin "keşfedilmesi" ya da bir şeylerin "kanıtlanabilmesi" için yapılmıştır" diyen Câbirî, Arap aklına yöneltilen eleştiri hareketinin yaygın ve egemen okuyuş biçimlerinden farklı olarak, çeşitli şubeleriyle Arap-İslam kültürünün verilerine yeni bir gözle bakmaya çalışıyor. "Biz eleştiriyi sırf eleştiri olsun diye yapmadık" diyen yazar, çalışmanın hedefini, aklî oluşum ve kültürel mirastaki ölmüş ve taşlaşmış unsurları temizleyerek devimini sürdürmek ve yeni tohumlar ekmesini sağlamak olarak gösteriyor.