Tanıkların dilinden tehcir

Ermeni sorunu konusunda yıllarca "Osmanlı Arşivlerinin açılıp açılmadığı" tartışılırken yazar Orhan Sakin bu belgeleri açıklayan bir kitap yazdı. Ekim Yayınları arasından çıkan "Ermeni İsyan Günlüğü 1915" gerçeğin peşinde olanlara aradıkları imkânı sunuyor. "Osmanlı Arşivleri Yeminli Tanık İfadeleri" alt başlığı ile yayınlanan kitap, özellikle 1915 yılının belgesel bir öyküsü niteliğinde.

"Ermeni Tehciri"ni gündeme getirenler tarafından örtülmeye, dikkatlerden kaçırılmaya çalışılan "tehcir"in arka planı ve yüzyıllardır bu topraklarda oynanan oyunların ana senaryosu, yerli ve yabancı belgelerle bir kez daha dikkatlere sunuluyor bu kitapla. Olumsuz hatıralarla tarihe kazınan o acı yılın, sadece hafızalarda yer etmediğini, arşivlerdeki tanıkların yeminli ifadelerinin mevcut olduğunu söyleyen yazar, Başbakanlık Osmanlı Arşivi Dahiliye Nezareti ve Hariciye Nezareti'nin kaynaklık ettiği belgeleri ortaya koyarken yorum yapmaktan özellikle kaçınıyor.

Tarihi gerçekler ve döneme ilişkin ilginç konular kitapta bir roman üslubuyla ele alınmış. Rusların, Fransızların ve İngilizlerin bölgede gerçekleştirdikleri operasyonlar ve Ermenilerin nasıl kullanıldıklarının da anlatıldığı kitapta, Ermeni direnişçilerin "Rusların Anadolu'yu işgal edebilmeleri için uygun ortamı hazırlıyoruz" diyerek, Müslümanlarla birlikte Hakkari'de yaşayan üç yüz Yahudi aileyi nasıl katlettiği belgeleriyle verilmiş. İsyancı Ermenilerin yerleşim yerlerini yerle bir etmeleri ve insanlara uyguladıkları işkenceler fotoğraf ve tanıkların dilinden aktarılıyor.