Ulunay'ın Hâtıraları

20. yüzyılın başında kullanılan İstanbul Türkçesinin en seçme, en güçlü, en lezzetli kelimelerini görmek isterseniz, Refi Cevad Ulunay'ın "Sürgün Hâtıraları" isimli eserini okumanız lâzımdır. Ayni zâtın "Sayılı Kabadayılar" ve "Bir Başkâ Alem" isimli iki kitabında da dilinin güzelliğini, tâbirlerin ve kelimelerin ne kadar yerinde kullanıldığını görecek, onları da okumaktan büyük zevk alacaksınız.. Ömrü boyunca bir "İttihad ve Terakkî" muhalifi olan, 1922'ye kadar da (beş yıl süren sürgün günleri müstesnâ) Alemdar gazetesinin başyazarlığını yapan Ulunay 1922'de "yüzellilikler" listesinde yer alarak yurtdışına çıkarılmıştı. 15-20 yıl sonra çıkarılan af kanununun sağladığı serbestî ile yurda dönmüş, ölünceye kadar da Yeni Sabah ve Milliyet gazetelerinde "fıkra muharrirliği= köşe yazarlığı" yapmıştı. Yurtdışından geldikten sonraki yazılarında siyasete bir daha yer vermemiştir. Kendisi biraz da eski kabadayılardan olduğu için Osmanlının son yıllarında Aksaray semtinde esip gürlemiş 12 kabadayının hayatını Sayılı Fırtınalar adıyle yayınlamıştı. Balçıklı Etem de bu cins bir kitaptır. Bir Başka Alem ise, hayvanların hâlinden ve dilinden anlıyan bir ârifin onlarla nasıl anlaştığını, nasıl haşirneşir olduğunu hikâye eder. Dilinin ustalığı bu eserde daha çok göze çarpar..