TR
EN
AR
FR
RU
UR
Aksiyoner ve Kapsayıcı İşbirliği Dönemi
MÜSİAD
tarafından düzenlenen son Uluslararası İş Forumu'nda da teferruatlı bir şekilde tartışıldığı gibi İslam dünyasındaki ekonomik işbirliğinin istenilen düzeye çıkabilmesi için her şeyden önce ciddi bir zihniyet ve paradigma değişikliğine ihtiyaç vardır. İslam Dünyası'nın 20. yüzyıldaki ekonomi-politiği temelde dört farklı dönemden geçmiştir. Birinci dönemde Osmanlı Devleti'nin Duyun-u Umumiye merkezli yan-sömürge ekonomisi ile diğer Müslüman ülkelerin sömürge niteliklerinin sentezinden oluşan İslam Dünyası ekonomi-politiği asrın ikinci çeyreğini I kapsayan ikinci dönemde tam bir sömürge niteliği taşımıştır. Bu döneme bağımsızlığını sürdüren Türkiye Avrupa ile entegre olmaya dayalı politikalar izlerken, İran ve Afganistan da İngiliz ve Rus etki alanlarının ekonomi-politiğine dayalı bir karakter arzetmiştir. Sömürge devrimlerinden sonra ortaya çıkan ulusdevletler ise bir taraftan kendi kendine yeterli kapalı ulusal ekonomik sistemler oluşturmaya çalışırken, diğer taraftan hem bir önceki dönemin sömürge merkezi ile olan bağlarını sürdürmüş hem de çift-kutuplu uluslararası sistemin doğal sonucu olarak sosyalist ya da kapitalist kutuplardan birine intibak etmeye çalışmıştır. Bu nedenle İslam Dünyası içindeki ekonomik entegrasyon ve işbirliği çabalan dış dünyadan gelen tehdit ve saldırıların yoğunlaştığı dördüncü döneme kadar ciddi bir şekilde gündeme gelmemiştir. Arap Dünyası açısından Filistin, Türkiye açısından Kıbrıs, Pakistan açısından Hindistan konusunda yaşanan bunalımlar Müslüman ülkeleri ortak uluslararası destek için biraraya gelmeye zorlamıştır. İslam Konferansı Örgütü'nün kurulması ile birlikte başlayan bu dönemin en önemli özelliği işbirliği çabalarının dayandığı reaksiyoner politika temelidir. Bu dönemde gerçekleştirilen ekonomik işbirliği çabalarının en önemli zaafı bu reaksiyoner tavırdan kaynaklanmıştır.
21. Yüzyıla girerken İslam dünyası geçmiş tecrübelerin ışığında yeni bir iş birliği stratejisi geliştirmek zorundadır. Uluslararası İş Forumu'nda sunduğumuz tebliğde "Aksiyoner ve Kapsayıcı İşbirliği" dönemi olarak tanımladığımız bu yeni dönemin dayanması gereken temel esaslar şu şekilde özetlenebilir:
* İşbirliği çabalan artık üye ülkelerin dış politika problemlerinden kaynaklanan reaksiyoner politikaların etkisinden kurtarılmalıdır. İslam dünyasındaki işbirliği çabalanın ileriye yönelik projeksiyonlardan çok günlük dış politika problemlerine endeksleyen reaksiyoner tavır gerçek bir işbirliği stratejisinin ortaya çıkışının önündeki en önemli engeldir.
* Bu işbirliği stratejisi zamansız kutuplaşmalar dolayısıyla İslam dünyasını diğer ülke ve bölgesel işbirliği çabalan ile global ekonomik ilişkiden koparacak bir dışlayıcı nitelik taşımamalıdır. Bu tür dışlayıcı bir karakter İslam dünyasnın kaynaklarının effektif ve verimli bir şekilde değerlendirilmesini engeller. İslam dünyası ne kendi içinde ne de kendi dışında dışlanmış bir siyasi ve ekonomik ilişkiler ağı oluşturmamalıdır.
* Üye ülkelerin uyguladığı karşı politikaların diğer üye ülkeler için yol açtığı zararları telafi edici mekanizmalar ve politikalar geliştirilmelidir. Bu çerçevede yetmişli yıllarda OPEC üyesi ülkelerin uyguladığı petrol ambargolarının petrol üyesi olmayan Müslüman ülkeleri cezalandırıcı bir sonuç doğurmuş olduğu unutulmamalıdır.
* İslam ülkeleri arasındaki ekonomik ve siyasi ihtilafların giderilmesi için etkili bunalım çözücü mekanizmalar oluşturulmalıdır.
* Üye ülkelerin tekil stratejileri ve bu ülke firmalarının mikrostratejileri ile işbirliği çabalarının makrostratejileri arasında sağlıklı ve uzun dönemli bir uyum sağlanmalıdır. Bu çerçevede üye ülkeler kendi ekonomik stratejilerini ortak müzakerelere açabilecek bir açıklık sergilemelidir.
* Müslüman ülkelerin katıldığı bölgesel, alt-bölgesel, bölgelerarası ve global işbirliği çabalan arasında uzun dönemli ve kapsamlı bir koordinasyon sağlanmak; bu çerçevede sürekli bir istişari mekanizma oluşturulmalıdır.
* Uzun dönemli makrostratejiler ile kısa dönemli ekonomik projeler arasında tam bir uyum ve tamamlayıcılık ilişkisi sağlanmalıdır.
* Siyasi iradeyi oluşturan siyasi liderlikler ile uygulayıcı teknokrat bürokratlar arasında etkili bir iletişim ve koordinasyon sağlanmalıdır.
* İşbirliği çabalarının sonucu ortaya çıkan uluslararası organizasyonlar ve sekretaryalar üye ülkelerin etki alanları dışında tam bir profesyonellik ile çalışabilir hale getirilmelidir.
* Üye ülkelerin firmalar ve sivil örgütleri arasındaki yatay işbirliği çalışmaları teşvik edilmelidir. Daha kapsamlı çalışmaları ile gerekçelendirilmesi ve projelendirilmesi gereken bu esaslar geçmiş dönemlerdeki tepkici ve edilgen çabalann yeni bir eksene oturmasını sağlayacaktır. Aksi takdirde İslam dünyasının günlük politik dalgalanmalara dayalı işbirliği arayışları kısa dönemli ve etkisiz olmaya devam edecektir.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.