TR
EN
AR
FR
RU
UR
Bir imparatorluğun diriliş çabası ya da Alamya'nın strateji projeksiyonları
MERSHON
International Studies Revicw'ün son sayısında Gunther Hellman'ın "Elveda Bismark mı? Günümüz Almanya'sının Dış Politikası" başlıklı son derece ilginç bir makalesi yer aldı. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra çözülen dört imparatorluktan biri olan Almanya'nın asrın sonunda stratejik dış politika tercihleri konusunda yaşadığı açmazlar ve öncelik problemlerini inceleyen makale, aynı savaş sonrasında çözülen büyük bir devletin bakiyesi olan bizlerin de yaşamakta olduğu dış politika stratejisi çelişkilerini yansıtması açısından ilginç ipuçları taşımaktadır. Günümüz Almanyası'nın dış politika stratejisi konusunda çözüm üretmeye çalışan ekolleri çok yönlü politika yanlısı pragmatikler, Avrupacılar, Avrupa konusunda şüpheci tavır sergileyenler, uluslararasıcılar ve normalleştirici milliyetçiler şeklinde tasnif eden Hellman bu ekollerin gelecek ile ilgili projeksiyonlarını dört ana başlık altında toplayarak inceliyor. Almanya'nın geleceği ile ilgili bu dört projeksiyon kendi yakın hinterlandı ile kimi zaman bütünleşerek, kürü zaman çatışarak etkin dış politika üretmeye çalışmış Alman dış politika geleneğinin yeni ufuklarını olduğu kadar bu ufuklarla ilgili sıkıntılarını da yansıtmaktadır.
Bu projeksiyonlardan birincisi Almanya'nın nükleer güç dahil olmak üzere bütün askerî ve siyasî araçları kullanarak gerçek bir dünya gücü olması tercihine yönelmesidir. Bu tercih şu ana kadar uluslararası örgütler aracılığıyla diplomasi yapmaya çalışan Almanya'nın dış politika eksenini radikal bir şekilde değiştirerek kendi gücünü dikte etmeye yönelmesi sonucunu doğuracaktır. Ya dünya liderliğini ABD ile paylaşarak, ya da Moskova'ya öncelik veren Doğu opsiyonuna dayalı bir politika ile gerçekleştirebilecek olan bu tercih bahsi geçen ekoller tarafından pek kabul görmüyor ve çok riskli bulunuyor.
İkinci projeksiyon genişletilmiş Batı tercihine dayanmaktadır. Orta dönemde AT ve NATO'nun doğuya yayılarak Batı kavramının genişletilmesi ve Almanya'nın bu genişletilmiş Batı çerçevesinde politika yapmasını öngören bu projeksiyon NATO'nun bir askeri ittifaktan Rusya'yı da içine alan bir ortak güvenlik sistemi şekline dönüştürülmesi esasına dayanmaktadır. Bu tercih Alman kimliğinin genişletilmiş Batı kavramı çerçevesinde eritilmesine karşı çıkan demokratik sağ ve milliyetçiler tarafından rezervle karşılanmakla birlikte diğer ekoller tarafından en uygun ve en az riskli opsiyon olarak değerlendirilmektedir.
Üçüncü projeksiyon geleneksel Şarlman İmparatorluğu'nun sınırlan içinde kalan ve AT'nin merkez eksenini oluşturan ülkeler arasındaki entegrasyonunun derinleştirilmesine dayalı Şarlman İmparatorluğu opsiyonudur ki, Alman dış politikasının en öncelikli tercihini Fransa, Lüksemburg, Hollanda, Belçika ve Avusturya arasındaki birleşmenin gerçekleştirilmesi şeklinde tanımlamaktadır. AB'nin derinleştirilmesini hayatının projesi olarak gören Helmut Kohl'un politikalarına da damgasını vuran bu tercih Avrupacılar ve pragmatik çok-yöncüler tarafından desteklenirken, Avrupa karşıtları, uluslararasıcılar ve milliyetçiler tarafından teeni ile karşılanmaktadır. Almanya'yı ABD'den uzaklaştırarak Fransa'ya yaklaştıracak olan bu tercihin daha etkin bir şekilde devreye sokulması gerek genişletilmiş Batı, gerekse Almanya'nın tek başına dünya gücü olma rolüne yönelmesi tercihleri ile çelişkiler barındırmaktadır.
Dördüncü projeksiyon ise Almanya'nın tek taraflı olarak Orta ve Doğu Avrupa'da etki kurmaya yönelerek kendi hinterlandı ile bütünleşmesidir. Orta Avrupa opsiyonu olarak adlandırılan bu tercih Almanya'nın başta Fransa ve İngiltere olmak üzere Batı Avrupa ülkeleri ile derin çıkar çelişkileri yaşamakta olduğu varsayımına dayanmakta ve özellikle milliyetçiler ve Avrupa karşıtları tarafından gerektiğinde devreye sokulmak üzere hazır tutulması gereken bir opsiyon olarak benimsenmektedir.
Birbirleriyle çelişik olan bu dört projeksiyon da aslında Almanya'nın tarih ve coğrafyasının sunduğu alternatif strateji imkanlarıdır. Almanya'daki hiçbir dış politika teorisyeni ve dış politika yapımcısı da bu tarih ve coğrafyayı bir yük olarak değerlendirmiyor. Aslında Alman dış politikasının başarısı da bu projeksiyonlar arasında kurulan optimum uyum esası üzerinde yükseliyor.
Bugünlerde başta Çekiç Güç olmak üzere dış politika meseleleri üzerinde tekil bazda yapılan değerlendirmelerde aksayan temel husus da bu noktada aranmalıdır. Bugün Türk dış politikasının temel meselesi de acil dış politika meselelerinin yaptığı baskının ürettiği güncel politika arayışının ötesinde gelecekle ilgili uzun dönemli alternatif projeksiyonlar üretebilmek ve bu projeksiyonların öngördüğü dış politika tercihlerini gerektiğinde devreye sokabilecek tarzda olgunlaştırmaktır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.